SXB-04000-VanHoaPhatGiaoTruyenThong-Tap1

SXB-04000-VanHoaPhatGiaoTruyenThong-Tap1

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO

TRUYEÀN THOÁNG

-1-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Saùch naøy chæ kính bieáu, khoâng baùn!
Quyù baïn ñoïc coù theå thænh saùch taïi TU
VIEÄN CHÔN NHÖ. AÁn baûn ñieän töû ñöôïc ñaêng taûi
taïi trang web:
http://www.thuvienthaythonglac.net

-2-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

TAÄP I

NHAØ XUAÁT BAÛN TOÂN GIAÙO

-3-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ñöùc Thích Ca Maâu Ni saùu naêm khoå haïnh treân nuùi Tuyeát, giöõ gìn giôùi haïnh tinh nghieâm khoâng theå coù ai giöõ gìn giôùi haïnh hôn ñöôïc. Nhôø theá, taâm Ngaøi ly duïc ly aùc phaùp hoaøn toaøn, trôû thaønh baát ñoäng. Cho ñeán khi trôû veà vôùi Töù Thaùnh Ñònh, trong 49 ngaøy ñeâm khoâng bieát moûi meät Ngaøi ñaéc boán thieàn, thöïc hieän Tam minh, chöùng Thaùnh quaû A La Haùn. Moät con ngöôøi baèng xöông, baèng thòt nhö bao nhieâu ngöôøi khaùc nhöng laïi laø con ngöôøi phi thöôøng.

-4-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
PHẦN I

-5-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-6-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
LỜI GIỚI THIỆU
VĂN HÓA MƯỜI GIỚI ĐỨC SA DI 1- Giôùi thöù nhaát: Khoâng saùt sanh laø
Thaùnh ñöùc hieáu sinh.
2- Giôùi thöù hai: Khoâng troäm caép laø Thaùnh
ñöùc buoâng xaû.
3- Giôùi thöù ba: Khoâng daâm duïc laø Thaùnh
ñöùc thanh tònh.
4- Giôùi thöù tö: Khoâng noùi doái laø Thaùnh ñöùc
chaân thaät.
5- Giôùi thöù naêm Khoâng uoáng röôïu laø Thaùnh
ñöùc minh maãn.
6- Giôùi thöù saùu: Khoâng trang ñieåm laø
Thaùnh ñöùc töï nhieân.

-7-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

7- Giôùi thöù baûy: Khoâng ca haùt vaø nghe ca
haùt laø Thaùnh ñöùc traàm laëng ñoäc cö.
8- Giôùi thöù taùm: Khoâng naèm giöôøng cao
roäng lôùn laø Thaùnh ñöùc thanh baàn.
9- Giôùi thöù chín: Khoâng aên uoáng phi thôøi laø
Thaùnh ñöùc ly duïc.
10- Giôùi thöù möôøi: Khoâng caát giöõ tieàn baïc laø
Thaùnh ñöùc ly tham.


-8-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
Lôøi noùi ñaàu

“Vaên Hoùa Truyeàn Thoáng Thaùnh
Haïnh taäp 1” laø moät boä saùch giôùi thieäu veà
ñöùc haïnh cuûa moät ngöôøi aáu thô xuaát gia,
cuõng nhö moät ngöôøi ñaõ lôùn tuoåi môùi böôùc
chaân vaøo ñöôøng tu hoïc theo Phaät Giaùo.
Vieäc ñaàu tieân laø baét buoäc (Giôùi caám)
hoï phaûi hoïc hoûi, tu taäp, reøn luyeän ñeå soáng vaø
thöïc hieän cho baèng ñöôïc nhöõng ñöùc haïnh laøm
Thaùnh Sa di naøy. Neáu hoï khoâng baèng loøng
soáng ñuùng vôùi nhöõng ñöùc haïnh Thaùnh naøy
thì khoâng chaáp nhaän hoï trôû thaønh ñeä töû xuaát

-9-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

gia cuûa Phaät. Cho neân, ñöùc Phaät daïy:
“Moät ngöôøi muoán theo ñaïo Ta phaûi
soáng bieät truù 4 thaùng, neáu soáng ñöôïc
nhöõng ñöùc haïnh (Phaïm haïnh) cuûa
ngöôøi tu só thì Ta môùi chaáp nhaän laøm
ñeä töû cuûa Ta, chöù Ta khoâng baét buoäc
vaø caùm doã moät ngöôøi naøo theo ñaïo Ta
tu taäp, vì tu taäp laø coù lôïi ích cho caùc
ngöôøi chöù khoâng phaûi coù lôïi ích cho
Ta”.
Nhöõng giôùi luaät naøy laø vaên hoùa ñaïo
ñöùc cuûa loaøi ngöôøi, chöù khoâng phaûi cuûa rieâng
cho nhöõng tu só Phaät giaùo, noù laø cuûa chung
cuûa nhaân loaïi. Bôûi vì noù laø ñaïo ñöùc nhaân
baûn – nhaân quaû soáng khoâng laøm khoå mình,
khoå ngöôøi vaø khoå taát caû muoân loaøi chuùng
sanh.

-10-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Cho neân, laøm ngöôøi phaûi coù hoïc, coù hieåu
bieát, coù tu taäp, coù reøn luyeän, coù soáng ñuùng
nhö vaäy, thì môùi xöùng ñaùng laøm ngöôøi, laøm
ñeä töû cuûa ñöùc Phaät, môùi xöùng ñaùng laø ngöôøi
caàm ngoïn ñuoác chaùnh Phaät phaùp soi ñöôøng
cho moïi ngöôøi ñi sau naøy. Coøn neáu khoâng giöõ
gìn möôøi giôùi ñöùc haïnh Thaùnh naøy ñöôïc, thì
xin quyù baïn haõy vui loøng ñöøng xuaát gia, ñöøng
ñi tu theo ñaïo Phaät, vì xuaát gia ñi tu cuõng
chæ voâ ích, phí uoång moät cuoäc ñôøi, chaúng laøm
lôïi ích cho mình, cho ngöôøi, laïi caøng taïo
theâm toäi aùc vaø phæ baùng Phaät giaùo.
Vì coù xuaát gia maø soáng khoâng ñuùng
nhöõng giôùi ñöùc haïnh Thaùnh naøy, voâ tình quyù
baïn khoâng laøm troøn boån phaän cuûa ngöôøi tu só
xuaát gia ñeä töû cuûa Phaät laø töï quyù baïn ñaõ
phæ baùng Phaät phaùp nhö treân ñaõ noùi, laø töï
quyù baïn ñaõ gieát cheát Phaät giaùo, laø töï quyù

-11-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

baïn ñaõ choân vuøi Phaät giaùo xuoáng buøn nhô,
hoâi thoái…
Kính thöa quyù baïn! Quyù baïn coù bieát
chaêng? … Quyù baïn coù thaáy chaêng? …
Ngöôøi cö só coøn ñeán chuøa xin Thoï Baùt
Quan Trai moät ngaøy moät ñeâm ñeå giöõ gìn
taùm giôùi ñöùc haïnh Thaùnh cuûa baäc xuaát gia
naøy. Vaäy maø quyù baïn laø nhöõng ngöôøi ñaõ
xuaát gia, laøm thaày Sa di, laïi khoâng soáng
ñuùng nhöõng haïnh Thaùnh cuûa Thaày Sa di,
thì quyù baïn nghó sao? Quyù baïn coù bieát xaáu
hoå chaêng? Coù nhìn thaáy nhöõng Phaät töû giöõ
gìn taùm giôùi “Baùt Quan Trai” khoâng?
Kính thöa caùc baäc toân tuùc!
Kính thöa quyù vò Phaät töû nam nöõ boán
phöông!

-12-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Kính thöa quyù vò! Hieän giôø caùc baäc toân
tuùc laø nhöõng vò Tyø kheo Ñaïi Ñöùc, Thöôïng
Toïa, Hoøa Thöôïng maø laïi soáng khoâng ñuùng
möôøi giôùi ñöùc haïnh Thaùnh Sa di naøy, thì
caùc baäc toân tuùc coù xaáu hoå laém khoâng? Coù
caûm thaáy mình khoâng xöùng ñaùng laø moät tu só
trong haøng giaùo phaåm Ñaïi Ñöùc, Thöôïng
Toïa, Hoaø Thöôïng chaêng?
Kính thöa quyù baïn!
Laø moät Thaày Sa di sao quyù baïn nôõ
loøng naøo phaïm giôùi, phaù giôùi, beû vuïn giôùi
ñöùc Thaùnh cuûa Phaät giaùo nhö vaäy? Quyù
baïn ñaõ laøm cho moïi ngöôøi khinh cheâ Phaät
giaùo, phæ baùng Phaät giaùo… caùc baïn coù bieát
chaêng? Lôøi ñöùc Phaät naêm xöa daïy: “Giôùi
luaät Ta coøn laø Phaät giaùo coøn, giôùi
luaät Ta maát laø Phaät giaùo maát”, vaäy
ai ñaõ laøm maát giôùi luaät hôõi quyù baïn? Theá

-13-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

maø quyù baïn nôõ taâm beû vuïn giôùi, phaù giôùi,
phaïm giôùi, xem thöôøng giôùi, soáng chaø ñaïp
leân giôùi luaät ñöùc haïnh Thaùnh naøy sao ???
Ñaïo Phaät coøn hay maát laø do nhöõng tu
só coù gìn giöõ giôùi haïnh hay khoâng. Nhôø giöõ
giôùi maø oai nghi teá haïnh Thaùnh cuûa quyù baïn
môùi theå hieän qua söï soáng haèng ngaøy, khieán
cho Phaät töû vaø moïi ngöôøi nhìn thaáy maø sanh
loøng quyù meán, kính phuïc vaø toân troïng. Chæ coù
oai nghi teá haïnh Thaùnh cuûa giôùi luaät môùi
giuùp cho caùc baïn ly duïc ly aùc phaùp, vì giôùi
luaät laø moät phaùp moân voâ laäu. Quyù baïn coù
bieát chaêng? Quyù baïn haõy tin lôøi Phaät daïy
vaø thöïc hieän giôùi luaät cho nghieâm chænh thì
taâm voâ laäu cuûa quyù baïn seõ hieän haønh trong
cuoäc soáng haèng ngaøy, coù theá cuoäc ñôøi tu haønh
theo ñaïo Phaät cuûa quyù baïn môùi khoâng uoång
phí chuùt naøo caû.

-14-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

“Giôùi sanh Ñònh”, lôøi Phaät ñaõ daïy
naêm xöa nhö vaäy, ngöôøi naøo tu taäp ñi ngöôïc
laïi lôøi daïy naøy laø “Ma Ba Tuaàn” ñang
phaù Phaät giaùo, ñang laøm cho Phaät giaùo
suy thoaùi, ñang dìm maát Phaät giaùo döôùi buøn
nhô baát tònh, ñang laøm cho Phaät giaùo maát
goác… Quyù baïn coù hieåu chaêng?
Ñi ngöôïc laïi lôøi daïy treân ñaây cuûa ñöùc
Phaät thì quyù baïn tu haønh chaúng coù ích lôïi gì
ñaâu, chæ chuoác theâm toäi loãi maø thoâi, bôûi vì
quyù baïn ñaõ chaïy theo duïc laïc theá gian baèng
con ñöôøng danh lôïi döôùi hình thöùc Phaät
giaùo. Caùc baïn coù bieát khoâng? Do ñoù voâ tình
quyù baïn nuoâi lôùn ngaõ maïn cuûa mình ñoà soä vaø
vó ñaïi hôn.
Quyù baïn coù bieát ñaâu chuøa caøng to,
Phaät caøng lôùn thì nôï ñaøn na thí chuû caøng
nhieàu, vì theá nghieäp khoå ñau caøng choàng chaát

-15-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

leân ñaàu, leân vai cuûa quyù baïn caøng cao. Quyù
baïn coù bieát khoâng? Khi nghieäp caøng cao thì
caùc baïn khoâng sao traùnh khoûi, maø phaûi chòu
traû quaû naøy laøm göông cho moïi ngöôøi xem.
Nhö chuùng ta ñaõ bieát töø xöa ñeán giôø hình
aûnh Thaày, Toå cuûa chuùng ta ñaõ ñeå laïi caùi
cheát raát ñau thöông, phaûi chòu khoå ñau treân
giöôøng beänh moät thôøi gian daøi… Quyù baïn coù
thaáy chaêng?
Giôùi luaät laø haøng ñaàu treân ñöôøng tu
haønh giaûi thoaùt cuûa Phaät giaùo. Quyù baïn neân
nhôù kyõ, noù laø haïnh ly duïc ly aùc phaùp, noù
giuùp cho taâm quyù baïn thanh tònh vaø giuùp cho
taâm quyù baïn coù moät noäi löïc (Thaát Giaùc
Chi) tuyeät vôøi ñeå caùc baïn thöïc hieän thieàn
ñònh vaø trí tueä Tam Minh.
Neáu quyù baïn khoâng soáng ñuùng möôøi
giôùi ñöùc Thaùnh Sa di naøy thì xin quyù baïn

-16-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
vui loøng côûi aùo caø sa traû laïi cho nhaø chuøa,
chöù ñöøng maëc chieác aùo nhö vaäy raát toäi cho
Phaät giaùo quyù baïn aï!
Ñöøng möôïn chieác aùo tu só Phaät giaùo
laøm danh, laøm lôïi. Toäi laém quyù baïn! Quyù
baïn haõy thöông Phaät giaùo, ñöøng gieát noù
cheát. Vì noù cheát theá gian naøy seõ troáng vaéng,
seõ maát ñi moät neàn ñaïo ñöùc nhaân baûn – nhaân
quaû tuyeät vôøi, neàn ñaïo ñöùc maø moïi ngöôøi
treân haønh tinh ñang mong ñôïi; neáu noù maát ñi
loaøi ngöôøi seõ khoå ñau voâ cuøng, voâ taän; aùc
phaùp seõ traøn lan khaép moïi nôi; tai hoïa dieät
chuûng seõ khoâng traùnh khoûi.
Xin caùc baïn haõy döøng laïi. Ñöøng phaïm
giôùi, ñöøng beû vuïn giôùi, ñöøng phaù giôùi, ñöøng
khinh thöôøng giôùi… Giôùi luaät seõ giuùp thaân
taâm quyù baïn thanh tònh. Giôùi luaät seõ giuùp
quyù baïn ly duïc ly baát thieän phaùp, khieán cho

-17-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

taâm hoàn quyù baïn baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp
vaø caùc caûm thoï. Giôùi luaät seõ giuùp quyù baïn
nhaäp caùc loaïi chaùnh ñònh, laøm chuû söï soáng
cheát, chaám döùt luaân hoài, thoaùt voøng khoå ñau
cuûa nhaân quaû nghieäp baùo…
Nhöõng lôøi keâu goïi tha thieát treân ñaây
ñaày loøng yeâu thöông vôùi moät tình thöông chaân
thaät töø trong taâm hoàn saâu thaúm cuûa moät con
ngöôøi ñaõ töøng soáng trong giôùi luaät ñöùc haïnh,
ñaõ laøm chuû ñöôïc söï soáng cheát cuûa mình neân
caát tieáng keâu goïi moïi ngöôøi nhö ngöôøi meï goïi
caùc con thaân thöông cuûa mình vaäy, quyù baïn
coù tin chaêng? Neáu khoâng tin thì cuõng chaúng
sao, maø tin thì coù lôïi ích cho quyù baïn treân
ñöôøng tu taäp, höôùng veà chaân haïnh phuùc.
Kính ghi,
Tröôûng laõo Thích Thoâng Laïc

-18-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
Lời bạt
Kính thöa caùc baïn! Möôøi Giôùi
Ñöùc Sa Di naøy laø möôøi ñöùc haïnh
Thaùnh khoâng phaûi chæ daønh rieâng cho
nhöõng baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni vaø
Thaùnh cö só maø möôøi giôùi ñöùc Thaùnh
naøy ñöôïc daïy chung cho loaøi ngöôøi,
khoâng rieâng cho caû boán haøng ñeä töû cuûa
Phaät:
1/ Taêng
2/ Ni
3/Cö só nam

-19-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

4/ Cö só nöõ
Vì theá, Ñöùc Phaät daïy haèng thaùng
cö só nam vaø cö só nöõ ñeàu phaûi coù
nhöõng ngaøy Thoï Baùt Quan Trai. Thoï
Baùt Quan Trai laø caùc cö só tu taäp chín
haïnh Thaùnh trong Möôøi Giôùi Ñöùc Sa
Di naøy vaäy.
Roõ raøng Möôøi Ñöùc Sa Di naøy
khoâng phaûi chæ daønh rieâng cho Taêng,
Ni maø ngay caû nhöõng cö só tu theo
Phaät giaùo ñeàu phaûi giöõ gìn nghieâm
chænh nhö nhöõng baäc xuaát gia. Ngöôøi
cö só naøo soáng troïn veïn vôùi nhöõng Giôùi
Ñöùc Thaùnh naøy ñeàu ñöôïc goïi laø nhöõng
baäc ly duïc ly aùc phaùp. Nhöõng baäc ly
duïc ly aùc phaùp laø nhöõng baäc nhaäp vaøo
doøng Thaùnh (nhaäp löu), neân ñöôïc goïi
laø Thaùnh ñeä töû Phaät. Ngöôøi cö só giöõ

-20-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
gìn troïn veïn Möôøi Ñöùc Sa Di naøy ñeàu
ñöôïc xem laø nhöõng baäc Thaùnh Cö Só.
Duø laø ngöôøi cö só nhöng giöõ gìn
troïn veïn Möôøi Giôùi Ñöùc Sa Di naøy vaø
tieán leân tu taäp caùc phaùp Chaùnh nieäm,
Chaùnh ñònh thì seõ chöùng quaû A La
Haùn deã daøng.
Caùc nhaø Ñaïi Thöøa caám nhöõng cö
só hoïc, ñoïc giôùi boån Thaùnh Ñöùc naøy,
vì sôï nhöõng cö só hieåu bieát seõ chæ trích,
pheâ bình hoï phaù giôùi, phaïm giôùi, beû
vuïn giôùi, v.v..
Caùc nhaø Ñaïi Thöøa caám nhöõng cö
só hoïc, ñoïc giôùi boån Thaùnh Ñöùc naøy,
laø vì hoï sôï nhöõng cö só hieåu bieát seõ chæ
trích, pheâ bình hoï soáng chaïy theo nguõ
duïc laïc, ñi ngöôïc laïi ñöôøng loái ñaïo

-21-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Phaät “xaû phuù caàu baàn, xaû thaân caàu
ñaïo”.
Möôøi Giôùi Ñöùc Sa Di naøy laø moät
neàn taûng cô baûn vöõng chaéc ñeå cho
nhöõng ai muoán ñi troïn con ñöôøng Phaät
giaùo khoâng sôï laïc vaøo taø giaùo, ngoaïi
ñaïo; ñeå cho nhöõng ai muoán xaây döïng
cho mình moät ngoâi nhaø giaûi thoaùt maø
khoâng sôï gioâng möa baõo toá, v.v..
Möôøi Giôùi Ñöùc Sa Di naøy laø moät
neàn taûng cô baûn vöõng chaéc veà ñaïo ñöùc
nhaân baûn – nhaân quaû laøm ngöôøi:
khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø
khoâng laøm khoå taát caû chuùng sanh. Vì
vaäy, khoâng rieâng boán giôùi ñeä töû cuûa
Phaät maø taát caû moïi ngöôøi coù toân giaùo
hay khoâng toân giaùo ñeàu neân ñoïc vaø
hoïc.

-22-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Möôøi Giôùi Ñöùc Sa Di naøy laø moät
cuoán saùch daïy ñaïo ñöùc laøm Ngöôøi, laøm
Thaùnh, neân taát caû moïi ngöôøi ñeàu coù theå
ñoïc, hoïc vaø reøn luyeän nhöõng ñöùc haïnh
naøy. Nhöõng ñöùc haïnh naøy giuùp cho moïi
ngöôøi coù moät cuoäc soáng khoûe maïnh, an
vui, haïnh phuùc vaø soáng laâu.
Kính ghi,
Tröôûng laõo Thích Thoâng Laïc

-23-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-24-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
CHƯƠNG I
VĂN HÓA MƯỜI GIỚI
ĐỨC SADI

-25-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-26-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù nhaát:
KHÔNG SÁT SANH
K
hoâng saùt sanh laø “THAÙNH ÑÖÙC HIEÁU
SINH”. Ngöôøi tu só cuõng nhö nhöõng ngöôøi cö só
taïi gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng cho ñuùng
nhöõng ñöùc haïnh naøy.
“THAÙNH ÑÖÙC HIEÁU SINH” naøy laø loøng
thöông yeâu söï soáng cuûa muoân loaøi treân haønh
tinh naøy.
“THAÙNH ÑÖÙC HIEÁU SINH” chæ coù con
ngöôøi môùi thöïc hieän ñöôïc. Vì theá, ñaïo Phaät ra
ñôøi môùi ñem chæ daïy cho nhaân loaïi, ñeå chuùng ta
xaây döïng cho mình coù moät taâm hoàn hieáu sinh.
Nhôø taâm hoàn hieáu sinh, con ngöôøi môùi soáng
khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå chuùng
sanh, ñeå bieán caûnh soáng treân haønh tinh naøy
thaønh caûnh soáng an laïc cho moïi söï soáng cuûa
muoân loaøi.
Haønh tinh cuûa chuùng ta ñang soáng laø moät
haønh tinh coù nhieàu duyeân hôïp ñeå soáng vaø naûy
sinh ra söï soáng khaùc nhau. Coù truøng truøng
duyeân hôïp thì phaûi coù truøng truøng duyeân sanh.
Sanh dieät laø moät theå töï nhieân cuûa haønh tinh

-27-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

soáng. Haønh tinh soáng laø moät haønh tinh coù
nhieàu duyeân hôïp laïi ñeå taïo thaønh moät söï soáng
môùi. Taïo thaønh söï soáng môùi coù nghóa laø do caùc
duyeân hôïp laïi taïo ra moät loaøi vaät môùi nhö: thöïc
vaät hay ñoäng vaät môùi.
Cho neân, vaïn vaät sinh ra khoâng phaûi laø do
ÑAÁNG TAÏO HOÙA maø do CAÙC DUYEÂN HÔÏP.
Chuùng ta vaø vaïn sinh vaät do töø caùc duyeân
hôïp laïi sinh ra, cho neân chuùng ta phaûi thöông
yeâu nhau thöông taát caû chuùng sanh, vì coù
thöông yeâu chuùng sanh thì chuùng ta môùi baûo veä
söï soáng cuûa muoân loaøi vaø cuûa chính chuùng ta.
Neáu voâ tình chuùng ta huûy hoaïi söï soáng cuûa
chuùng sanh (söï soáng cuûa loaøi vaät), laø chuùng ta
töï huûy hoaïi söï soáng cuûa chính mình.
Taïi sao laïi goïi haønh tinh cuûa chuùng ta laø
haønh tinh soáng.
Trong vuõ truï coù nhieàu thaùi döông heä, trong
moãi thaùi döông heä coù nhieàu haønh tinh, trong
caùc haønh tinh phaàn nhieàu laø haønh tinh cheát vì
nôi ñoù khoâng coù söï soáng. Trong khoâng gian vuõ
truï coù raát ít haønh tinh soáng so vôùi haønh tinh
cheát.
Haønh tinh soáng coù nghóa laø nôi ñoù coù moâi
tröôøng soáng, phuø hôïp cho vaïn vaät sinh soâi, naûy
nôû, soáng vaø lôùn leân: Baét ñaàu töø loaøi rong reâu,

-28-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thaûo moäc roài ñeán caùc loaøi vi khuaån, coân truøng
vaø caàm thuù sinh ra. Cuoái cuøng laø loaøi ngöôøi.
Loaøi ngöôøi laø moät loaøi ñoäng vaät cao caáp
thoâng minh nhaát trong caùc loaøi vaät.
Nhôø coù boä oùc thoâng minh neân loaøi ngöôøi
ñöôïc xem laø chuùa teå cuûa muoân loaøi.
Loaøi ñoäng vaät treân haønh tinh soáng naøy
thöôøng gieát haïi laãn nhau, aên thòt nhau maø
chaúng chuùt thöông nhau. Loaøi ngöôøi cuõng chæ laø
moät loaøi ñoäng vaät neân vaãn naèm trong baûn chaát
hung aùc cuûa loaøi ñoäng vaät. Vì theá, neân vaãn gieát
haïi vaø aên thòt laãn nhau. Hieän giôø loaøi ngöôøi töï
cho mình laø vaên minh, nhöng baûn chaát hung aùc
vaãn coøn mang naëng trong taâm hoàn.
Nhö ñaõ noùi ôû treân: loaøi ngöôøi vöôït hôn
muoân loaøi laø nhôø coù boä oùc thoâng minh, laø nhôø
coù tình caûm saâu saéc, neân töø ñoù xuaát hieän nhöõng
con ngöôøi thoaùt ra khoûi baûn chaát hung aùc cuûa
loaøi ñoäng vaät, tuyeân döông loøng thöông yeâu söï
soáng cuûa muoân loaøi. Ñoù laø Ñöùc Phaät Thích Ca
Maâu Ni, Ngaøi ñaõ xaây döïng cho loaøi ngöôøi moät
neàn ñaïo ñöùc nhaân baûn – nhaân quaû, vaø keâu goïi
moïi ngöôøi moïi loaøi vaät haõy thöïc hieän loøng hieáu
sinh (taâm töø bi), loøng yeâu thöông nhau moät
caùch chaân thaät.

-29-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Loøng thöông yeâu söï soáng cuûa muoân loaøi
xuaát hieän theo töøng caáp ñoä:
1- Caáp ñoä thöù nhaát: con ngöôøi bieát thöông
con ngöôøi.
2- Caáp ñoä thöù hai: con ngöôøi bieát thöông
caùc loaøi ñoäng vaät khaùc.
3- Caáp ñoä thöù ba: con ngöôøi bieát thöông
caây coû vaø thaûo moäc.
Goàm ba caáp ñoä naøy laïi môùi ñöôïc goïi laø
“LOØNG HIEÁU SINH”. Loøng hieáu sinh xuaát phaùt
töø taâm töø, bi, hyû, xaû. Trong ñaïo Phaät taâm töø,
bi, hyû, xaû coøn coù teân laø TÖÙ VOÂ LÖÔÏNG TAÂM.
Töù Voâ Löôïng Taâm laø moät phaùp moân tu taäp ñeå
thöïc hieän “ÑAÏO ÑÖÙC HIEÁU SINH”.
Moät ngöôøi soáng coù loøng hieáu sinh laø ngöôøi
bieát thöông söï soáng cuûa muoân loaøi. Ngöôøi naøo
soáng ñöôïc nhö vaäy môùi thaät söï laø baäc Thaùnh
nhaân. Vì chæ coù baäc Thaùnh nhaân môùi soáng ñöôïc
nhö vaäy, soáng maø khoâng nôõ gieát haïi vaø aên thòt
laãn nhau, ñoù laø moät haønh ñoäng khoâng coøn
mang baûn chaát hung aùc cuûa loaøi ñoäng vaät; ñoù laø
moät haønh ñoäng khoâng theå loaøi caàm thuù maø laøm
ñöôïc, chæ coù con ngöôøi môùi thöïc hieän ñöôïc maø
thoâi.

-30-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Bôûi vaäy Thaùnh nhaân khoâng phaûi töø treân
trôøi rôi xuoáng hay döôùi ñaát chui leân, maø töø con
ngöôøi, con ngöôøi bieát thöông yeâu söï soáng cuûa
muoân loaøi.
Chæ coù con ngöôøi bieát tu söûa thaân taâm, bieát
ngaên vaø dieät aùc phaùp, bieát laøm ñieàu laønh, bieát
khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi, khoå muoân
loaøi. Ngöôøi bieát laøm nhö vaäy, ñoù laø Thaùnh
nhaân.
Do bieát khoå neân coá gaéng khaéc phuïc mình
khoâng laøm ñieàu aùc, luoân soáng laøm ñieàu laønh, ñoù
laø tu taäp ñeå laøm Ngöôøi thaät laø Ngöôøi, ñeå laøm
Thaùnh thaät laø Thaùnh.
Chuùng ta haõy nhìn xem moïi ngöôøi ñang
soáng quanh ta, tìm moät ngöôøi bieát thöông yeâu
söï soáng cuûa muoân loaøi thì thaät laø hieám thaáy.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Giôùi ñöùc THAÙNH SA DI HIEÁU SINH naøy
laø ñeå xaùc ñònh ñöùc haïnh töø, bi, hyû, xaû cuûa moät
tu só Phaät giaùo, duø aáu thô hay giaø nua xuaát gia
ñeàu phaûi soáng ñuùng nhö vaäy môùi ñöôïc goïi
Thaùnh ñeä töû cuûa Phaät.
Vaäy maø coù moät soá ngöôøi, maëc aùo nhö Phaät,
töï xöng mình laø Thaùnh ñeä töû cuûa Phaät, tu theo
phaùp moân chaùnh goác cuûa Phaät, theá maø haèng
ngaøy aên thòt chuùng sanh chaúng khôûi loøng yeâu

-31-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thöông tröôùc söï ñau khoå vaø cheát choùc cuûa loaøi
vaät. Toäi aùc baèng non, baèng nuùi nhö vaäy maø laïi
tìm caùch che ñaäy vaø doái gaït moïi ngöôøi, nhaát laø
Phaät töû, hoï baûo raèng: “Tröôùc giôø thò tòch ñöùc
Phaät coøn aên thòt heo röøng”. Thaät laø lôøi bòa
ñaët kheùo leùo vaø gian xaûo voâ cuøng. Chuùng ta
nhaän xeùt khoâng coù loái che ñaäy tuyeät haûo naøo
baèng caùch laø baûo “Ñöùc Phaät aên thòt chuùng
sanh”. Baûo ñöùc Phaät aên thòt chuùng sanh thì
khoâng coøn sôï ai leân aùn vaø keát toäi mình nöõa.
Trong khi ñoù ñöùc Phaät thöôøng daïy chuùng
ta: “Thöøa töï phaùp, khoâng neân thöøa töï thöïc
phaåm”. Giôùi luaät thöù nhaát daïy “CAÁM SAÙT
SANH”. Theá maø hoï daùm bòa ñaët ra caâu chuyeän
ñöùc Phaät aên thòt heo röøng tröôùc khi cheát.
Luùc baáy giôø coù moät vò Tyø Kheo ôû xa ñeán
trình Phaät moät söï kieän xaûy ra: “Kính thöa ñöùc
Theá Toân, treân ñöôøng ñeán ñaây chuùng con coù hai
ngöôøi mong ñeán ñeå ñöôïc gaëp Phaät. Giöõa ñöôøng
con nhôø uoáng nöôùc coù truøng neân coøn soáng soùt veà
ñaây gaëp Phaät, coøn baïn con vì giöõ giôùi luaät
khoâng uoáng nöôùc coù truøng neân ñaõ cheát giöõa
ñöôøng. Vaäy xin ñöùc Phaät phaùn xeùt nhö theá
naøo?”.
Ñöùc Phaät baûo: “Keû ngu si kia! OÂng coù
bieát raèng: Vò Tyø Kheo do khoâng uoáng nöôùc

-32-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

coù truøng ñaõ gaëp Phaät tröôùc khi oâng ñeán
ñaây khoâng? Coøn oâng gaëp Phaät maø laïi
khoâng bao giôø gaëp Phaät. OÂng coù hieåu
chöa?”. Lôøi daïy naøy xaùc ñònh tu só Phaät giaùo
hieän giôø khoâng bao giôø gaëp Phaät, laø vì hoï phaïm
giôùi, phaù giôùi, v.v..
Uoáng nöôùc coù truøng maø coøn khoâng gaëp
Phaät, thì thöû hoûi quyù sö, thaày: “AÊn thòt chuùng
sanh thì laøm sao tu haønh giaûi thoaùt
ñöôïc?”. Caùc sö, thaày goïi laø Thaùnh Taêng maø aên
thòt chuùng sanh thì Thaùnh Ñöùc Hieáu Sinh ôû
ñaâu? Caùc Sö Thaày coù bieát khoâng? Ñaïo Phaät coù
Töù Voâ Löôïng Taâm, vaäy Töù Voâ Löôïng Taâm cuûa
caùc Sö Thaày ôû ñaâu? Thaùnh ñöùc hieáu sinh khoâng
troøn thì laøm sao laøm Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni
ñöôïc. Phaûi khoâng quyù vò?
Thaùnh Taêng maø coøn aên thòt chuùng sanh
thì Thaùnh ñoù laø Thaùnh gì? Caâu hoûi naøy ñeå töï
quyù vò suy ngaãm maø traû lôøi.
Ngöôøi cö só chaân chaùnh trong ñaïo Phaät
coøn khoâng aên thòt chuùng sanh thì thöû hoûi quyù
vò laø tu só thoâng suoát kinh ñieån cuûa Phaät ñeå
laøm gì? Quyù vò coù baèng nhöõng ngöôøi cö só naøy
khoâng?
GIÔÙI ÑÖÙC THAÙNH SA DI HIEÁU SINH naøy
ñeå xaùc chöùng trong boán giôùi ñeä töû cuûa Phaät:

-33-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

1/ Öu Baø Taéc
2/ Öu Baø Di
3/ Taêng
4/ Ni
Ai laø Thaùnh ñeä töû cuûa Phaät vaø ai laø Ma Ba
Tuaàn ñoäi loát ñeä töû cuûa Phaät? Qua GIÔÙI ÑÖÙC
THAÙNH SA DI HIEÁU SINH naøy seõ giuùp chuùng
ta nhaän roõ ñöôïc chaân Taêng hay laø giaû Taêng.
Khi nhaän roõ chaân Taêng, chuùng ta laø ñeä töû cö só
cuûa Phaät phaûi heát loøng cung kính, cuùng döôøng
cho nhöõng vò ñoù, ñeå cho Phaät phaùp ñöôïc tröôøng
toàn, coøn nhöõng giaû Taêng thì khoâng neân cung
kính vaø cuõng khoâng neân cuùng döôøng. Neáu
chuùng ta cuùng döôøng cho nhöõng vò giaû Taêng
naøy, hoï soáng khoâng coù taâm töø bi, chuyeân aên
thòt chuùng sanh, voâ tình chuùng ta tieáp tay vôùi
Ma ñeå dieät Phaät giaùo. Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñeä töû cuûa Phaät sao laïi coøn aên thòt chuùng
sanh? Nhö vaäy ñaïo Phaät coù coøn xöùng ñaùng laø
ñaïo töø bi nöõa khoâng? Coù coøn xöùng ñaùng laø neàn
ñaïo ñöùc nhaân baûn – nhaân quaû soáng khoâng laøm
khoå mình, khoå ngöôøi, khoå chuùng sanh nöõa
khoâng? Coù coøn xöùng ñaùng laø ñaïo trí tueä nöõa
khoâng? Neáu laø ñaïo trí tueä sao laïi aên thòt chuùng
sanh maø khoâng coù tö duy suy nghó ñaâu laø thieän,

-34-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñaâu laø aùc? Neáu laø ñaïo cuûa trí tueä sao laïi coøn
ñaém meâ duïc laïc veà aên uoáng nhö vaäy?
Ñeå che ñaäy taâm hung aùc phaøm phu tuïc töû
chaïy theo duïc voïng theá gian trong aên uoáng, coù
moät soá tu só baûo raèng: “AÊn thòt chuùng sanh
khoâng thaáy, khoâng nghe, khoâng nghi vaø
Phaät coøn aên thòt heo röøng tröôùc khi cheát”.
Lôøi noùi naøy thaät laø toäi loãi, khoâng bieát toäi aáy
phaûi chòu ñeán ngaøn truøng kieáp naøo cho heát
ñöôïc, baèng chöùng laø tu só thôøi nay khoâng coù ai
tu chöùng quaû A La Haùn laø do choã khoâng giöõ gìn
Thaùnh haïnh hieáu sinh. Maëc duø coù nhöõng tu só
khoâng aên thòt chuùng sanh nhöng loøng hieáu sinh
khoâng coù, vì hoï khoâng tu taäp vaø reøn luyeän Töù
Voâ Löôïng taâm.
Vu khoáng cho oâng Phaät aên thòt chuùng
sanh, ñeå che toäi aùc cuûa mình, thaät laø ñieâu ngoa,
xaûo quyeät cuûa nhöõng ngöôøi ñoäi loát Phaät giaùo.
Ñoù laø haønh ñoäng phaù ñöùc haïnh Thaùnh Taêng
trong ñaïo Phaät, toäi aáy laø toäi Ba La Di, toäi ñoïa
ñòa nguïc, toäi bò cheùm ñöùt ñaàu.
Loøng hieáu sinh laø moät Thaùnh Ñöùc Sa Di
cuûa ngöôøi tu só Phaät giaùo. Nhöng duø laø tu só hay
cö só cuõng ñeàu phaûi thöïc hieän cho baèng ñöôïc,
neáu khoâng thì phaûi traû nôï maùu xöông raát naëng
trong nhieàu kieáp.

-35-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ngöôøi tu só naøo ñi ngöôïc laïi giôùi ñöùc
Thaùnh Hieáu Sinh naøy laø tu só cuûa taø ñaïo, chæ
bieát nuoâi thaân mình baèng xöông maùu cuûa chuùng
sanh thì sao goïi laø Thaùnh Taêng vaø Thaùnh Ni
ñöôïc!?
Trong Baùt Chaùnh Ñaïo, xin hoûi quyù baïn
Chaùnh Maïng laø gì?
Coù phaûi chaêng nuoâi maïng soáng cuûa mình
baèng maùu, xöông cuûa chuùng sanh laø chaùnh
maïng ö?
Nuoâi chaùnh maïng sao laïi nôõ nhaãn taâm aên
thòt chuùng sanh? Nuoâi maïng soáng cuûa mình nhö
vaäy laø chaùnh maïng ö?
Nuoâi maïng soáng cuûa mình khoâng coù söï ñau
khoå cuûa chuùng sanh môùi goïi laø chaùnh maïng.
Ngöôøi ta noùi vaø thuyeát giaûng veà Chaùnh Maïng,
nhöng ngöôøi ta khoâng soáng ñuùng chaùnh maïng.
Soáng khoâng ñuùng chaùnh maïng maø laøm ñeä
töû cuûa Phaät ñeå laøm gì? Thaø ñöøng theo ñaïo
Phaät, maø ñaõ theo ñaïo Phaät thì phaûi soáng cho
ñuùng lôøi daïy cuûa ñöùc Phaät. Soáng khoâng ñuùng lôøi
daïy cuûa ñöùc Phaät laø phæ baùng Phaät giaùo.
Cho neân, soáng trong taø maïng sao laïi goïi laø
ñeä töû cuûa Phaät ñöôïc. Ñi ngöôïc laïi chaân lyù cuûa

-36-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñaïo Phaät (Ñaïo Ñeá), maø muoán laøm ñeä töû Phaät
thì coù ích lôïi gì. Phaûi khoâng caùc baïn?
Baùt Chaùnh Ñaïo laø taùm ñöôøng loái chæ cho
ta coù moät cuoäc soáng chaùnh haïnh, ñoù laø ñöùc
haïnh laøm Ngöôøi, laøm Thaùnh.
Giôùi ñöùc Thaùnh Hieáu Sinh laø nhöõng haønh
ñoäng soáng ñoái xöû vôùi muoân loaøi baèng loøng yeâu
thöông cao quí tuyeät vôøi maø moïi ngöôøi ai ai
cuõng ñeàu phaûi hoïc taäp vaø trau doài khoâng rieâng
nhöõng ñeä töû cuûa ñöùc Phaät.
Muoán baûo veä söï soáng cuûa muoân loaøi treân
haønh tinh naøy thì chuùng ta phaûi coá gaéng khaéc
phuïc mình ñeå soáng troïn veïn Thaùnh Hieáu
Sinh naøy. Bôûi vì giôùi ñöùc Thaùnh Hieáu Sinh laø
nhöõng haønh ñoäng cao quyù tuyeät vôøi maø moïi
ngöôøi caàn phaûi soáng ñuùng nhö vaäy ñeå chan hoøa
loøng yeâu thöông vôùi muoân loaøi; vì loaøi naøo cuõng
muoán soáng nhö loaøi naøo. Coù loaøi naøo muoán cheát
bao giôø ñaâu? Phaûi khoâng caùc baïn?
Hieän giôø treân theá giôùi naøy coù haøng trieäu
trieäu tín ñoà theo Phaät giaùo, nhöng hoï chæ laø
nhöõng ngöôøi muø, caâm vaø ñieác… Hoï coøn ñang
tieáp tay saùt haïi chuùng sanh, laøm ra thöïc phaåm
ñoäng vaät, tieáp teá cho nhöõng nhaø sö naøy. Nhö
vaäy coù ñuùng khoâng quyù baïn?

-37-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Vaäy giôùi caám khoâng saùt sanh cuûa ngöôøi cö
só naøy ôû ñaâu khi maø ngöôøi Phaät töû ñaõ thoï Tam
Quy, Nguõ Giôùi? Thoï Tam Quy, Nguõ Giôùi maø laïi
nôõ nhaãn taâm saùt haïi loaøi ñoäng vaät ñeå laøm thöïc
phaåm daâng cuùng döôøng chö Taêng. Nhö vaäy, vôùi
vieäc laøm naøy quyù Phaät töû thaáy coù ñuùng hay
khoâng?
Quyù Phaät töû ñaõ thoï Nguõ giôùi maø laøm moät
ñieàu toäi aùc raát lôùn, moät toäi aùc taày trôøi. Quyù
Phaät töû coù bieát khoâng? Quyù vò ñang haïi caùc sö!
Do aên thöïc phaåm ñoäng vaät neân hieän giôø caùc sö
chaúng ngöôøi naøo tu chöùng quaû A La Haùn ñöôïc.
Chaúng tu chöùng quaû A La Haùn ñöôïc toäi loãi naøy
veà ai??!! Do caùc Sö hay do Phaät töû?
Haønh ñoäng gieát chuùng sanh laøm thöïc
phaåm cuùng döôøng chö Taêng laø haønh ñoäng phæ
baùng Phaät giaùo, ñang ñi ngöôïc laïi giaùo lyù “Töø
Bi” cuûa ñöùc Phaät.
“Khoâng laøm caùc phaùp aùc
Laøm caùc phaùp thieän”
“Ngaên aùc dieät aùc phaùp,

Sinh thieän taêng tröôûng thieän”
Vaäy quyù Phaät töû gieát haïi chuùng sanh, laøm
ra thöïc phaåm, cuùng döôøng chö Taêng laø laøm

-38-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thieän hay sao? Laø sinh thieän vaø taêng tröôûng
thieän hay sao?
Quyù phaät töû coù bieát mình laøm ngöôïc laïi
vôùi giaùo lyù cuûa ñöùc Phaät khoâng?
Nhö chuùng toâi ñaõ noùi ôû treân, quyù Phaät töû
chæ laø nhöõng ngöôøi muø, ñieác, caâm laøm theo söï
chæ ñaïo cuûa caùc sö öa thích thòt chuùng sanh maø
khoâng thaáy toäi loãi.
Trong kinh Jivaka ñöùc Phaät daïy moät ngöôøi
cö só gieát chuùng sanh laøm ra thöïc phaåm cuùng
döôøng chö Taêng coù naêm ñieàu phi coâng ñöùc, töùc
laø coù naêm ñieàu toäi loãi. Do quyù Phaät töû chöa am
töôøng giaùo lyù chaân chaùnh cuûa Phaät giaùo, maø chæ
nghe bieát hieåu theo kieán giaûi, töôûng giaûi cuûa
caùc sö: “AÊn khoâng thaáy, khoâng nghe, khoâng
nghi hoaëc aên thòt chuùng sanh töôûng rau
caûi laø nhö aên rau caûi…”. Nhöõng ngoân ngöõ
naøy laø nhöõng ngoân ngöõ ñeå ñaùnh löøa Phaät töû.
Caùc sö coøn löøa ñaûo quyù Phaät töû hôn nöõa baèng
nhöõng lyù luaän nuoát cho troâi nhöõng mieáng thòt
ñoäng vaät: “Phaät coøn aên thòt chuùng sanh…,
aên thòt, caù cöù töôûng laø rau caûi seõ laø rau
caûi, taïi quyù vò coá chaáp, chöù aên vaøo trong
buïng roài chay maën cuõng nhö nhau”.
Kính thöa quyù Phaät töû! Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa
Di Hieáu Sinh naøy ôû ñaâu maø sao caùc sö nôõ taâm

-39-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhai nuoát ñöôïc thòt chuùng sanh nhö vaäy? Caùc
sö laø Thaùnh Taêng Tyø Kheo, coøn ñaây laø Thaùnh
Taêng Sa Di maø coøn khoâng vi phaïm giôùi luaät
naøy, sao Thaùnh Taêng Tyø Kheo laïi soáng nhöõng
ñieàu phi giôùi luaät nhö vaäy? Theá maø tín ñoà coù
maét nhö muø, coù tai nhö ñieác, coù yù thöùc nhö ngu.
Coù phaûi khoâng quyù vò?
Toùm laïi, muoán laøm moät vò ñeä töû Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni, Thaùnh Sa di cuûa ñöùc Phaät thì
giôùi luaät Thaùnh ñöùc hieáu sinh naøy phaûi giöõ gìn
nghieâm tuùc, giöõ gìn nghieâm tuùc coøn chöa ñuû maø
coøn phaûi tu taäp Töù Voâ Löôïng Taâm: töø, bi, hyû,
xaû. Do tu taäp Töù Voâ Löôïng Taâm ñöôïc sung maõn
thì môùi soáng ñöôïc troïn veïn vôùi loøng yeâu thöông
muoân loaøi vaïn vaät. Nhôø coù soáng nhö vaäy môùi
theå hieän ñöôïc Thaùnh Ñöùc Hieáu Sinh, chöù ñöøng
baét chöôùc Tueä Trung Thöôïng Só, Teá Ñieân Taêng
Hoøa Thöôïng, Phaät Soáng Cöïu Kim Sôn vaø thieàn
sö Phaàn Döông, v.v.. töï taïi voâ ngaïi aên thòt
chuùng sanh vaø uoáng röôïu nhö ngöôøi theá tuïc thì
chuùng ta khoâng coøn choã naøo bình luaän caû, vì hoï
laø Thaùnh cuûa ngoaïi ñaïo maø chuùng ta ñöùng treân
goùc ñoä cuûa Phaät giaùo ñaønh chòu thua.


-40-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù hai:
KHÔNG THAM LAM TRỘM CẮP
K
hoâng tham lam troäm caép laø moät
THAÙNH ÑÖÙC BUOÂNG XAÛ. Ngöôøi tu só cuõng nhö
nhöõng ngöôøi cö só taïi gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø
soáng ñuùng ñöùc haïnh naøy.
Ngöôøi coù ñöùc buoâng xaû laø ngöôøi khoâng tích
luõy, khoâng tham lam vaät chaát cuûa caûi taøi saûn.
Laøm ra cuûa caûi baèng moà hoâi nöôùc maét cuûa
mình, nhöng khoâng vì theá maø ñeå cuûa caûi laøm
khoå mình, thöôøng soáng ñôn giaûn, lìa xa vaät
chaát. Ngöôøi coù ñöùc tính buoâng xaû thöôøng tö duy
vaät chaát theá gian taïo thaønh “sanh y”1. Sanh y
coù nghóa laø caùc phaùp vaây quanh chuùng ta taïo
thaønh moät cuoäc soáng khoå ñau. Cuûa caûi caøng
nhieàu cuoäc soáng caøng khoå ñau nhieàu. Phaûi
khoâng quyù baïn?

1 Sanh y coù nghóa laø nhöõng vaät chaát duøng ñeå phuïc vuï ñôøi soáng cuûa con ngöôøi. Do ñoù, vaät chaát caøng nhieàu thì bieán
con ngöôøi maát ñöùc haïnh buoâng xaû neân trôû thaønh nhöõng
ngöôøi tham lam, troäm cöôùp, gian xaûo, löøa ñaûo, hung aùc,
v.v..

-41-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Cho neân, ngöôøi xuaát gia tu theo ñaïo Phaät
thì phaûi “caïo boû raâu toùc, ñaép aùo caø sa2 (vaûi
boû löôïm) soáng khoâng gia ñình, khoâng nhaø
cöûa, thieåu duïc, tri tuùc, ba y moät baùt, taâm
hoàn traéng baïch nhö voû oác, phoùng khoaùng
nhö hö khoâng”. Ñoù laø moät ñôøi soáng giaûi thoaùt,
khoâng coøn bò dính maéc vaät chaát theá gian cuûa
nhöõng baäc Thaùnh Taêng vaø Thaùnh Ni. Nhöõng
ngöôøi tu só soáng nhö vaäy môùi ñöôïc goïi laø nhöõng
baäc Thaùnh ñeä töû cuûa Phaät; môùi ñöôïc goïi laø
nhöõng baäc Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû.
Ñôøi soáng cuûa moät vò Thaùnh Taêng vaø
Thaùnh Ni laø phaûi soáng nhö lôøi daïy treân ñaây
cuûa ñöùc Phaät thì môùi xöùng ñaùng laø ñeä töû cuûa
Ngöôøi. Neáu soáng khaùc laø khoâng phaûi ñeä töû cuûa
Phaät, laø keû maïo danh Phaät giaùo. Tu só Phaät
giaùo soáng giaøu sang chuøa to, Phaät lôùn, aùo quaàn
sang ñeïp, vaät duïng theá gian dö thöøa, xe hôi, tuû
laïnh, tivi, v.v.. thì coøn nghóa lyù gì laø Thaùnh
ñöùc, Thaùnh haïnh buoâng xaû.
Moät ngöôøi tu só maø khoâng giöõ troøn giôùi
ñöùc Thaùnh buoâng xaû naøy thì taâm vaãn coøn tham
lam. Taâm coøn tham lam thì vaãn coøn troäm cöôùp
kheùo leùo, troäm caép raát tinh vi vaø thieän xaûo.

2 Caø sa: laø moät loaïi aùo maëc cuûa nhöõng vò tu só Phaät Giaùo baèng nhöõng vaûi thoâ xaáu (vaûi vuïn, vaûi boù thaây ma).

-42-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ngöôøi tu só Phaät giaùo muoán tìm caàu söï giaûi
thoaùt thì phaûi soáng ñuùng Thaùnh haïnh naøy, coù
soáng ñuùng Thaùnh haïnh thì taâm môùi ly duïc ly aùc
phaùp, baèng ngöôïc laïi laø tu sai ñöôøng laïc loái, tu
öùc cheá taâm, khoâng ñuùng chaùnh phaùp cuûa Phaät.
“Xaû phuù caàu baàn, xaû thaân caàu ñaïo”, ñoù
laø lôøi daïy veà Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû cuûa baäc
Thaùnh Taêng vaø Thaùnh Ni. Muoán ñöôïc taâm hoàn
giaûi thoaùt thì chæ coù xa lìa vaät chaát theá gian,
soáng troïn veïn ñöùc buoâng xaû nhö Phaät, nhö
chuùng Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni trong thôøi ñöùc
Phaät coøn taïi theá. Coù soáng ñuùng Thaùnh ñöùc giôùi
haïnh nhö vaäy thì môùi thaáy traïng thaùi voâ laäu
thaät söï trong taâm cuûa chuùng ta. Coøn soáng
khoâng ñuùng thì chaúng bao giôø neám ñöôïc muøi vò
voâ laäu. Muøi vò voâ laäu thaät laø tuyeät vôøi, khoâng
theå dieãn taû baèng ngoân ngöõ, baèng kyù hieäu ñeå
cho moät ngöôøi chöa töøng neám muøi vò aáy hieåu
ñöôïc.
Ngöôøi coù taâm buoâng xaû, xa lìa vaät chaát theá
gian laø ngöôøi coù taâm hoàn giaûi thoaùt; ngöôøi coù
taâm buoâng xaû, xa lìa vaät chaát theá gian laø ngöôøi
tu taäp ñuùng chaùnh phaùp cuûa ñaïo Phaät, laø ngöôøi
soáng ñuùng Thaùnh haïnh cuûa baäc Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni.
Thaùnh ñöùc buoâng xaû laø xa lìa vaät chaát theá
gian thì chæ coù ñaïo Phaät môùi coù nhöõng ngöôøi tu

-43-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

só nhö vaäy maø thoâi. Do vì phaùp Phaät daïy: “Ly
duïc ly aùc phaùp” neân Thaùnh ñöùc buoâng xaû laø
moät ñöùc haïnh raát caàn thieát cho ngöôøi tu só Phaät
giaùo. Neáu khoâng soáng ñuùng oai nghi teá haïnh
Thaùnh ñöùc buoâng xaû thì chaúng bao giôø taâm heát
tham lam troäm caép. Taâm khoâng heát tham lam
troäm caép thì tu theo ñaïo Phaät chaúng nhöõng
hoaøi coâng voâ ích, maø coøn laøm cho Phaät giaùo
mang tieáng. Nhöõng tu só coøn caát giöõ nhieàu vaät
chaát theá gian laø nhöõng tu só taâm coøn tham lam.
Nhìn vaät chaát cuûa tu só laø bieát taâm cuûa hoï coøn
tham lam hay heát tham lam. Moãi naêm veà hoïc
Haï moät laàn laø ñeå thuùc lieãm thaân taâm tu taäp caàu
söï giaûi thoaùt. Nhöng tu só Phaät giaùo hieän giôø
khoâng phaûi vaäy quyù baïn aï!. Nhöõng tu só veà hoïc
Haï trong ba thaùng an cö laø ñeå chia cuûa caûi do
Phaät töû cuùng döôøng. Sau khi ra Haï quyù Thaày
ñeàu ñöôïc chia tieàn baïc vaø vaät duïng, coù ngöôøi
gaùnh caû gaùnh, mang caû bao.
Kính thöa quyù baïn! Nhöõng tu só veà hoïc Haï
nhö vaäy coù buoâng xaû khoâng? Vaäy Thaùnh Ñöùc
Buoâng xaû khi hoï ñaõ thoï Thaäp Giôùi Sa Di ôû ñaâu?
Vaäy Thaùnh ñöùc Sa Di Buoâng Xaû cuûa hoï ñaõ töøng
tu hoïc reøn luyeän ôû ñaâu? Hoï queân heát ö!
Trong cuoäc ñôøi tu haønh, nhôø Ñöùc Thaùnh
buoâng xaû maø ngöôøi ñeä töû cuûa Phaät khoâng coøn
tham lam, troäm caép, khoâng coøn ham thích tieàn

-44-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

baïc vaø vaät duïng theá gian, taâm hoàn hoï raát trong
saïch vaø traéng baïch nhö voû oác.
ÔÛ theá gian neáu moïi ngöôøi laäp ñöùc buoâng
xaû thì nhaø nguû khoâng ñoùng cöûa, khoâng coøn lo
sôï troäm caép; khoâng coøn gian laän, löøa gaït, caân
non, ño thieáu, v.v..; khoâng coøn sôï cöôùp coâng,
cöôùp cuûa, cuûa ngöôøi khaùc vaø khoâng coøn naïn aên
lo hoái loä, v.v..
Ñöùc buoâng xaû giuùp cho con ngöôøi maát cuûa
khoâng buoàn, coù cuûa caûi nhieàu khoâng tham ñaém,
dính maéc. Ngöôøi khoâng tham ñaém, dính maéc
cuûa caûi vaät chaát theá gian, laø ngöôøi soáng ñuùng
Thaùnh Ñöùc buoâng xaû, laø ngöôøi coù cuoäc soáng
ñöôïc an oån, yeân vui vaø haïnh phuùc… khoâng coøn
lo raàu, buoàn khoå, v.v.. vì vaät chaát.
Ñöùc buoâng xaû khoâng coù nghóa laø tieâu cöïc
khoâng laøm vieäc, ngöôïc laïi ngöôøi coù ñöùc buoâng
xaû thì tích cöïc laøm vieäc hôn ai heát. Taïi sao
phaûi laøm vieäc nhieàu nhö vaäy?
Laøm vieäc nhieàu nhö vaäy laø ñeå soáng, ñeå
giuùp cho moïi ngöôøi khaùc. Ñeå soáng toát khoâng
tham lam laø ñöùc buoâng xaû trong caàn lao. Trong
caàn lao maø xa lìa taâm tham lam, troäm caép, gian
xaûo, löøa ñaûo laø Thaùnh ñöùc buoâng xaû caàn lao laøm
ra cuûa caûi nhöng laïi khoâng dính maéc, tham
ñaém vaøo nhöõng vaät duïng hoaëc tieàn cuûa laøm ra

-45-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñöôïc, ñoù laø haønh ñoäng toát. Laøm ra cuûa giuùp cho
moïi ngöôøi khaùc, haønh ñoäng giuùp cho moïi ngöôøi
khaùc laø ñöùc haïnh buoâng xaû.
Bôûi vaäy ñöùc buoâng xaû thì luoân luoân ñi ñoâi
vôùi ñöùc caàn lao. Coù ñöùc buoâng xaû coù ñöùc caàn lao
nhö vaäy môùi xöùng ñaùng laø moät ngöôøi khoâng
tham lam troäm caép, laø moät tu só Thaùnh Taêng
Thanh Ni vaø Thaùnh cö só ñeä töû cuûa Phaät.
Moät con ngöôøi bieát soáng laäp ñöùc buoâng xaû
ñeå taâm mình khoâng dính maéc vaät chaát vaø tieàn
cuûa, ngoïc ngaø, chaâu baùu…, ñeå taâm mình ñöôïc
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï, ñeå taâm mình lìa
xa tính tham lam, ích kyû, heïp hoøi, ñeå taâm mình
lìa xa loøng tham lam, troäm, caép, löøa ñaûo ngöôøi
khaùc…, nhöng laïi soáng ñuùng ñöùc caàn lao. Nhôø
coù soáng ñuùng vôùi ñöùc caàn lao neân khoâng thaønh
keû aên baùm cuûa xaõ hoäi, khoâng thaønh gaùnh naëng
cho nhöõng ngöôøi khaùc.
ÔÛ ñaây, quyù baïn neân hieåu ñaïo Phaät noùi ñôøi
khoå, chöù khoâng baûo troán ñôøi khoå. Vì noùi ñôøi
khoå laø ñeå bieát nhö thaät ñôøi laø khoå. Bieát ñôøi khoå
nhö thaät ñeå maø vöôït qua khoå cuûa cuoäc ñôøi, chöù
khoâng coù nghóa bieát ñôøi khoå ñeå maø bi quan yeám
theá, ñeå maø troán khoå. Noùi ñôøi khoå töùc laø noùi
moät söï thaät cuûa kieáp ngöôøi, chöù khoâng phaûi noùi
ñôøi khoå ñeå boû cuoäc ñôøi, troán cuoäc ñôøi, (tieâu cöïc,
yeám theá, xa laùnh söï soáng cuûa moïi ngöôøi).

-46-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ÔÛ ñaây noùi ñôøi khoå ñeå chuùng ta cuøng nhau
taïâp soáng ñöùc haïnh laøm ngöôøi bieát thöông yeâu
nhau, bieát chia côm seû aùo, bieát tha thöù, bieát
nhöôøng nhòn, bieát goùp coâng goùp söùc sieâng naêng
caàn lao ñeå laøm cho ñôøi bôùt khoå hay laø khoâng
coøn khoå nöõa, chöù khoâng phaûi bieát ñôøi khoå ñeå boû
cuoäc ñôøi naøy, ñeå ñi tìm moät theá giôùi khaùc sung
söôùng hôn, haïnh phuùc hôn, an laïc hôn… nhö
caùc kinh saùch cuûa taø giaùo ngoaïi ñaïo cuûa Ñaïi
thöøa vaø caùc toân giaùo khaùc ñaõ töøng xaây döïng theá
giôùi chö Thieân, Thieân Ñaøng, Cöïc Laïc Taây
Phöông, Nieát Baøn, v.v.. ñeå traùnh neù söï khoå ñau
cuûa theá gian naøy, ñeå mô töôûng moät theá giôùi
haïnh phuùc an laïc haõo huyeàn khaùc. Soáng theo
Ñaïi thöøa vaø caùc toân giaùo khaùc khoâng thöïc teá,
soáng nhôø vaøo söï cöùu khoå cuûa keû khaùc laø khoâng
bao giôø coù, trong luùc mình luoân luoân laøm khoå
mình, laøm khoå ngöôøi thì ai cöùu mình ñöôïc. Phaûi
khoâng caùc baïn?
Do gieo raéc nhöõng tö töôûng yeám theá, tieâu
cöïc, thuï ñoäng, v.v.. neân hieän giôø coù moät soá
ngöôøi yeám theá, tieâu cöïc, chaùn ngaùn cuoäc soáng
theá giôùi naøy, hoï ñang ñi tìm moät theá giôùi khaùc,
theá giôùi cuûa chö thieân, theá giôùi cuûa chö Phaät,
chö Boà Taùt, theá giôùi Cöïc Laïc Taây Phöông, theá
giôùi Quy Nguyeân, theá giôùi Nhaát Nguyeân, theá
giôùi Nieát Baøn. Ñoù laø nhöõng ngöôøi ñaày loøng

-47-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

tham ñaém, chaïy theo duïc laïc danh lôïi, mong
caàu duïc laïc nhieàu hôn ôû theá giôùi khaùc nöõa.
Nhöõng ngöôøi caàu mong nhö vaäy laø nhöõng
ngöôøi khoâng laäp ñöùc Thaùnh buoâng xaû. Hoï chaùn
ngaùn caùi theá giôùi cuûa loaøi ngöôøi, laø vì hoï khoâng
ñaït ñöôïc nhöõng duïc laïc, danh lôïi, chöù khoâng
phaûi hoï buoâng xaû.
Ngöôøi soáng laäp Thaùnh ñöùc buoâng xaû khoâng
coù nghóa laø chaùn ngaùn cuoäc ñôøi, bi quan, tieâu
cöïc, yeám theá, maø hoï ñang laøm toát laïi cuoäc ñôøi,
xaây döïng cho theá gian naøy trôû thaønh Thieân
Ñaøng, Cöïc Laïc. Nhôø con ngöôøi coù soáng ñuùng
Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû thì theá gian naøy khoâng
coøn coù con ngöôøi gian tham, troäm cöôùp nöõa.
Ngöôøi soáng ñuùng oai nghi teá haïnh Thaùnh
Ñöùc Buoâng Xaû, hoï ñeàu bieát roõ taát caû caùc phaùp
treân theá gian naøy ñeàu voâ thöôøng, khoâng coù moät
vaät gì laø thöôøng haèng, vónh vieãn, khoâng coù moät
theá giôùi naøo laø vónh cöûu, chæ do töôûng cuûa chuùng
ta taïo ra maø thoâi. Nhöõng hieän töôïng coù ñöôïc laø
do caùc duyeân hôïp vaø tan taïo thaønh. Vaø vì theá,
con ngöôøi caàn phaûi baûo veä vaø xaây döïng laïi theá
giôùi cuûa con ngöôøi ñang coù, laøm cho noù toát ñeïp,
laøm cho noù saùng suûa, laøm cho noù coù moät cuoäc
soáng ñaày ñuû ñaïo ñöùc nhieàu hôn vaø nhieàu hôn
nöõa.

-48-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Cho neân, ôû ñaây laäp ñöùc buoâng xaû, nhöng
laïi phaûi caàn lao vì mình, vì ngöôøi ñeå söï hieän
höõu cuûa mình coù ích cho mình, cho ngöôøi, chöù
khoâng phaûi boû ñôøi, troán ñôøi nhö ngöôøi ta ñaõ
nghó sai veà Phaät giaùo.
Thaùnh ñöùc buoâng xaû giuùp cho chuùng ta
soáng moät ñôøi soáng trong saïch, khoâng gian
tham, troäm caép, taâm hoàn thanh thaûn, an oån.
Xin caùc baïn nhôù kyõ gian tham troäm caép ôû ñaây
khoâng chæ coù nghóa laáy cuûa khoâng cho maø coøn
coù nghóa gian tham, xaûo quyeät khaùc nöõa nhö:
– Moät coâng nhaân laõng coâng ñoù cuõng laø
gian tham, troäm caép.
– Moät oâng Thaày giaùo trong giôø daïy hoïc cho baøi hoïc sinh laøm maø ngoài xem baùo ñoù cuõng
laø gian tham, troäm caép giôø hoïc cuûa hoïc sinh.
– Moät oâng baùc só nhaän quaø beänh nhaân
cuõng laø gian tham, troäm caép.
– Moät anh coâng an gaùc ñöôøng nhaän tieàn hoái loä cho xe chôû ñoà laäu thueá vaøo thaønh phoá ñoù
cuõng laø gian tham, troäm caép.
Toùm laïi, Thaùnh ñöùc buoâng xaû ñoái trò ñöôïc
taâm tham lam, troäm caép, giuùp cho thaân taâm
khoâng dính maéc vaät chaát theá gian, giuùp cho
taâm luoân ñöôïc thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï.

-49-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ngöôøi muoán soáng ñöôïc giôùi ñöùc Thaùnh
buoâng xaû naøy thì phaûi thöôøng xuyeân quaùn caùc
phaùp laø voâ thöôøng, voâ ngaõ, do duyeân hôïp maø
thaønh vaø thöôøng ñau khoå.
Trong cuoäc soáng theá gian khi ngöôøi xuaát
gia cuõng nhö ngöôøi taïi gia soáng ñuùng Thaùnh
Ñöùc Buoâng Xaû naøy thì theá gian laø Thieân Ñaøng,
Cöïc Laïc, cuoäc soáng con ngöôøi seõ haïnh phuùc bieát
bao.


-50-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù ba:
KHÔNG DÂM DỤC
K
hoâng daâm duïc laø moät THAÙNH ÑÖÙC
THANH TÒNH. Ngöôøi tu só cuõng nhö nhöõng
ngöôøi cö só taïi gia caàn phaûi hoïc, hieåu vaø soáng
cho ñuùng ñöùc haïnh naøy.
Ngöôøi khoâng daâm duïc laø hieän tieàn thaân vaø
taâm cuûa hoï thanh tònh. Moät ngöôøi coøn daâm duïc
thì khoâng theå naøo thaân taâm thanh tònh ñöôïc.
Thaân taâm khoâng thanh tònh thì luùc naøo cuõng
coøn oâ nhieãm veà ñöôøng daâm duïc. Coøn taâm daâm
duïc thì laøm sao goïi laø Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni
vaø Thaùnh cö só ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Tuy bieát raèng: daâm duïc laø baûn chaát sinh
toàn cuûa muoân loaøi ñoäng vaät vaø thöïc vaät. Cho
neân, töø ñoäng vaät nhoû nhaát cho ñeán loaøi ñoäng
vaät thoâng minh nhaát nhö loaøi ngöôøi ñeàu khoâng
thoaùt khoûi uy löïc cuûa daâm duïc. Ñoái vôùi ñaïo
Phaät, daâm duïc laø con ñöôøng baát tònh, ueá tröôïc
nhieàu khoå ñau vaø ñoù laø con ñöôøng maõi maõi tieáp
tuïc luaân hoài.
Duø ngöôøi coù hoïc thöùc cao, coù trôû thaønh
nhöõng nhaø baùc hoïc, nhöõng nhaø khoa hoïc vó ñaïi,

-51-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

v.v.. thì cuõng khoâng thoaùt khoûi haønh ñoäng daâm
duïc. Ngöôïc laïi moät baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni
vaø Thaùnh cö só ñeä töû cuûa ñöùc Phaät thì phaûi vöôït
ra khoûi uy löïc daâm duïc naøy. Coù nhö vaäy môùi
ñöôïc goïi laø baäc Thaùnh ñeä töû ñöùc Phaät. Traùi laïi
xuaát gia, caïo boû raâu toùc, ñaép aùo caø sa maø coøn
daâm duïc thì ñoù laø Ma Ba Tuaàn trong ñaïo Phaät,
laø nhöõng keû taø giaùo ngoaïi ñaïo ñoäi loát Phaät
giaùo. Cho neân, ñeä töû cuûa Phaät khoâng bao giôø
coøn daâm duïc, coøn daâm duïc khoâng phaûi laø ñeä töû
cuûa Phaät, xin caùc baïn löu yù!
Muoán laøm moät tu só Phaät giaùo töùc laø muoán
cho thaân taâm mình thanh tònh, trong saïch,
khoâng coøn oâ nhieãm, ueá tröôïc thì daâm duïc phaûi
dieät tröø. YÙ muoán ñoù cuõng chính laø muïc ñích ñeå
cho thaân taâm ñöôïc nhaäp vaøo caùc ñònh, ñöôïc laøm
chuû söï soáng cheát vaø ñöôïc khai môû tueä Tam
Minh, ñöôïc chöùng Thaùnh quaû A La Haùn, môùi
xöùng ñaùng laø Thaùnh ñeä töû cuûa ñöùc Phaät.
Khi taâm coøn daâm duïc thì laøm sao thaân
taâm thanh tònh ñöôïc. Thaân taâm khoâng thanh
tònh thì laøm sao goïi laø Thaùnh ñöôïc. Phaûi khoâng
quyù baïn?
Bôûi vaäy Giôùi Ñöùc Thanh Tònh Thaùnh Sa
Di naøy coøn xaùc ñònh ñöôïc ngöôøi tu só Phaät giaùo
hay ngöôøi tu só cuûa ngoaïi ñaïo, laø do choã taâm
coøn daâm duïc hay heát daâm duïc. Ngöôøi coù thieàn

-52-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñònh hay khoâng thieàn ñònh cuõng do töø giôùi naøy
maø nhaän thaáy roõ raøng. Thaùnh Taêng hay Ma
Taêng cuõng do töø giôùi naøy maø xaùc ñònh. Cho
neân, hieän giôø coù moät soá ngöôøi mang danh laø tu
só Phaät giaùo laïi soáng nhö ngöôøi theá tuïc, coù vôï,
coù con, soáng nhö moät gia ñình phaøm phu tuïc töû,
thì laøm sao Giôùi Ñöùc Thanh Tònh Thaùnh Sa Di
naøy ñöôïc thanh tònh troïn veïn. Phaûi khoâng caùc
baïn? Ngöôøi ta tu theo Phaät giaùo nhö vaäy ñeå
laøm gì cho phí moät ñôøi hay chæ lôïi duïng Phaät
giaùo ñeå laøm danh, laøm lôïi treân moà hoâi nöôùc
maét cuûa tín ñoà Phaät töû.
Tu só nam nöõ soáng laãn loän, noùi cöôøi ñuøa
giôõn, ñeøo nhau treân xe, aên chung baøn, ôû chung
chuøa, v.v.. Hình aûnh naøy laø moät söï suy thoaùi
cuûa Phaät giaùo, thaät laø ñau loøng caùc baïn aï!
Xöa Ñöùc Phaät daïy: “Khoâng neân gaëp,
khoâng neân nhìn, khoâng neân noùi chuyeän,
phaûi quaùn nhö meï, nhö chò, nhö em, phaûi
quaùn thaân baát tònh, phaûi quaùn xöông
traéng, v.v..”.
Muoán thoaùt khoûi luaân hoài sanh töû thì con
ñöôøng daâm duïc phaûi ñoaïn döùt. Vì theá, ñaïo Phaät
coù giôùi khoâng daâm duïc ñeå giuùp cho thaân taâm
thanh tònh, trong saïch môùi xöùng ñaùng laøm moät
baäc Thaùnh ñeä töû Phaät.

-53-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Do giôùi Thaùnh ñöùc thanh tònh naøy neân
kinh saùch Nguyeân Thuûy Phaät giaùo khoâng coù noùi
veà nghi leã keát hoân, vì nghi leã keát hoân ñaõ coù saün
theo phong tuïc taäp quaùn cuûa moãi daân toäc treân
theá giôùi.
Keát hoân laø söï noái tieáp con ñöôøng taùi sanh
luaân hoài. Do ñoù, ngöôøi tu theo Phaät giaùo thì con
ñöôøng daâm duïc phaûi trieät ñeå chaám döùt, coù chaám
döùt nhö vaäy thì muïc ñích laøm chuû sanh, giaø,
beänh, cheát vaø chaám döùt luaân hoài môùi ñaït ñöôïc.
Theá maø, caùc chuøa laïi toå chöùc laøm leã thaønh hoân,
coù khi coøn laøm ñaùm cöôùi taïi chuøa, thì chuøa ñaâu
coøn yù nghóa giaûi thoaùt khoå ñau cuûa kieáp ngöôøi.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Thöa caùc baïn! Moät baäc Thaùnh thì khoâng
theå naøo coøn daâm duïc; coøn daâm duïc thì sao ñöôïc
goïi laø Thaùnh? Nhö chuùng toâi ñaõ noùi ôû treân.
Thaùnh nhaân laø baäc thoaùt traàn, coù nghóa laø
thoaùt ra khoûi baûn chaát daâm duïc cuûa loaøi ñoäng
vaät. Söï daâm duïc cuûa moät con ngöôøi thì coù khaùc
naøo laø söï daâm duïc cuûa loaøi thuù vaät. Phaûi khoâng
caùc baïn?
Coøn Thaùnh nhaân thaân taâm cuûa hoï phaûi
hoaøn toaøn thanh tònh, trong saïch, hoï khoâng
coøn vöôùng baän tình yeâu daâm duïc giöõa nam nöõ
nöõa thì môùi thaät söï laø Thaùnh nhaân. Muoán laøm

-54-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thaùnh maø coøn nuoâi taâm daâm duïc thì khoâng theå
naøo laøm Thaùnh ñöôïc.
Moät ngöôøi tu só cuûa Phaät giaùo khoâng giöõ
gìn thaân taâm thanh tònh, luoân luoân phaïm vaøo
giôùi ñöùc Thaùnh thanh tònh naøy thì khoâng neân
tu theo ñaïo Phaät. Taïi sao vaäy?
Vì tu theo ñaïo Phaät maø coøn daâm duïc thì
laøm sao chaám döùt taùi sanh luaân hoài ñöôïc nhö ôû
treân chuùng toâi ñaõ noùi. Coøn daâm duïc thì thaân
taâm khoâng bao giôø thanh tònh; coøn daâm duïc thì
coøn ñoïa laïc trong ñau khoå; coøn daâm duïc thì coøn
soáng trong buøn nhô, oâ nhieãm ueá tröôïc, baát tònh
hoâi thoái; coøn daâm duïc laø coøn taùi sanh luaân hoài,
vì ñöôøng daâm duïc laø con ñöôøng ñoïa vaøo ba
ñöôøng khoå aûi cuûa kieáp ngöôøi.
Ñoái vôùi ñaïo Phaät vaán ñeà daâm duïc laø vaán
ñeà phaûi dieät tröø haøng ñaàu. Neáu khoâng dieät tröø
ñöôïc taâm daâm duïc thì khoâng bao giôø ngöôøi ñoù
ñöôïc goïi laø Thaùnh Taêng hay Thaùnh Ni ñöôïc.
Cho neân, Giôùi Ñöùc Thaùnh Thanh Tònh
khoâng daâm duïc giuùp cho con ngöôøi tu theo Phaät
giaùo trôû thaønh baäc Thaùnh nhaân A La Haùn voâ
laäu hoaøn toaøn.
Trong giôùi khoâng daâm duïc naøy ñaõ xaùc
ñònh, neáu tu só naøo vi phaïm vaøo giôùi caám naøy
thì cuõng gioáng nhö ngöôøi töû tuø. Nhöng ngöôøi töû

-55-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

tuø naøy bò xöû aùn cheùm ñaàu “Ba La Di” (ñöùt ñaàu),
chöù khoâng xöû töû baèng caùch khaùc.
Ngöôøi tu só phaïm giôùi naøy, ñoái vôùi ñaïo
Phaät, thì ngöôøi naøy khoâng coøn ñöôïc moïi ngöôøi
kính troïng, xem hoï nhö moät ngöôøi phaù hoaïi
Phaät giaùo, hoï goïi nhöõng ngöôøi naøy laø giaëc thaày
chuøa. Hoï ñöôïc xem nhö moät cö só troïc ñaàu maø
thoâi, moät thôï tuïng nieäm laøm thueâ ma chay cho
tín ñoà. Duø hoï coù ñaép aùo caø sa, coù hoïc thöùc cao,
coù chöùc vò trong haøng giaùo phaåm: Ñaïi Ñöùc,
Thöôïng Toïa hay Hoøa Thöôïng, v.v.. thì hoï cuõng
chæ laø moät cö só troïc ñaàu khoâng hôn, khoâng
keùm.
Chuùng ta phaûi hieåu moät tu só ñaïo Phaät laø
moät vò Thaùnh Taêng, duø laø moät chuù Sa di môùi
vaøo tu cuõng phaûi kheùp mình trong khuoân khoå
Giôùi Ñöùc Thaùnh Thanh Tònh naøy. Neáu vò naøo
sai phaïm thì xin quyù Phaät töû haõy xem hoï laø Ma
Ba Tuaàn ñoäi loát Phaät giaùo, ñang gieát Phaät giaùo,
xin quyù Phaät töû haõy traùnh xa, ñöøng cuùng
döôøng, vì cuùng döôøng laø noái giaùo cho Ma ñeå
chuùng dieät Phaät giaùo, chuùng dieät Phaät giaùo thì
toäi quyù Phaät töû phaûi chòu haäu quaû ñòa nguïc.
Cho neân, ngöôøi tu só laø nhöõng ñeä töû cuûa
Phaät, laø Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni thì phaûi giöõ
gìn cho troïn veïn giôùi ñöùc naøy. Neáu thaáy giöõ
khoâng ñöôïc thì neân xaû giôùi, traû y aùo, trôû veà ñôøi

-56-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

soáng cuûa ngöôøi cö só, chöù ñöøng caïo boû raâu toùc,
ñaép aùo caø sa, maø coøn cöôøi côït, ñuøa giôõn, nhìn
ngoù, lieác haùy, noùi chuyeän tình töù qua laïi vôùi
ngöôøi khaùc phaùi laø khoâng toát caùc baïn aï! Caùc
baïn ñaõ ñi sai con ñöôøng tu cuûa Phaät giaùo roài.
Xöa Ñöùc Phaät daïy: “Ñoái vôùi ngöôøi khaùc phaùi
khoâng neân gaëp, neáu lôõ gaëp khoâng neân
nhìn, neáu
lôõ nhìn khoâng neân noùi
chuyeän…”.
Hieän giôø nhöõng tu só Phaät giaùo phaïm giôùi
naøy raát nhieàu, töø tuoåi treû cho ñeán ngöôøi giaø ñeàu
vi phaïm giôùi luaät naøy. Coù ngöôøi tuoåi raát cao,
chöùc phaän raát lôùn trong haøng giaùo phaåm Phaät
giaùo nhöng vaãn vi phaïm giôùi luaät naøy, laøm cho
Phaät giaùo Vieät Nam bò mang tieáng khoâng maáy
toát ñeïp ‘Giaëc thaày chuøa”.
Trong haøng giaùo phaåm Phaät giaùo Vieät
Nam coù nhöõng vò Ñaïi Ñöùc, Thöôïng Toïa, Hoøa
Thöôïng mang chöùc vuï laõnh ñaïo caáp tænh, caáp
Trung Öông Phaät giaùo maø ngang nhieân coù vôï,
coù con; khoâng nhöõng moät vôï maø caû ba, boán vôï.
Hoï raát xem thöôøng tín ñoà, xem tín ñoà laø nhöõng
ngöôøi ngu si, voâ minh khoâng hieåu gì veà Phaät
giaùo, khoâng am töôøng Phaät giaùo, cho neân hoï
laøm sao, baûo sao thì tín ñoà phaûi nghe vaø chaáp
nhaän laøm vaäy. Hoï laøm sai khoâng daùm noùi, laøm
ñuùng cuõng khoâng bieát.

-57-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Hieän giôø, treân theá giôùi naøy coù haøng trieäu
trieäu tín ñoà theo Phaät giaùo, nhöng hoï chæ laø
nhöõng ngöôøi muø, caâm vaø ñieác… Hoï coøn ñang
tieáp tay vôùi caùc sö, thaày phaù giôùi, beû vuïn giôùi
ñeå dieät Phaät giaùo chaân chaùnh nhanh choùng
thay theá baèng moät giaùo phaùp phaù giôùi luaät, phi
ñaïo ñöùc, meâ tín, v.v..
Giôùi Thaùnh Ñöùc Sa Di Khoâng Daâm Duïc
naøy coù saùu nôi vi phaïm:
1- Vi phaïm giôùi baèng maét.
2- Vi phaïm giôùi baèng tai.
3- Vi phaïm giôùi baèng muõi.
4- Vi phaïm giôùi baèng mieäng.
5- Vi phaïm giôùi baèng thaân.
6- Vi phaïm giôùi baèng yù.
 Phaïm giôùi baèng maét: Khi maét nhìn thaáy hình aûnh saéc thaân ngöôøi khaùc phaùi loõa
theå sanh taâm daâm duïc hoaëc thaáy söï aên maëc hôû
hang baøy da thòt cuûa ngöôøi khaùc phaùi sinh taâm
daâm duïc, v.v..
 Phaïm giôùi baèng tai: Khi nghe tieáng noùi kheâu daâm gôïi duïc sinh taâm daâm duïc. Nghe
lôøi noùi thoâ tuïc sanh taâm daâm duïc.

-58-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

 Phaïm giôùi baèng muõi: Khi hai ngöôøi khaùc phaùi oâm nhau hoân hít sinh taâm daâm duïc…
 Phaïm giôùi baèng mieäng: Khi mieäng noùi lôøi daâm duïc, mieäng noùi thoâ tuïc, mieäng noùi
lôøi kheâu daâm, gôïi duïc roài sinh taâm daâm duïc.
 Phaïm giôùi baèng thaân: Khi hai ngöôøi khaùc phaùi, naém tay, ngoài töïa vaøo nhau, oâm
nhau, hay naèm chung nhau moät giöôøng sinh
taâm daâm duïc.
 Phaïm giôùi baèng yù: Khi yù khôûi nieäm veà daâm duïc, yù suy tö veà daâm duïc, yù nghó ñeán
ngöôøi khaùc phaùi sinh taâm daâm duïc.
Ngöôøi coøn taâm daâm duïc khoâng theå goïi laø
Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni ñöôïc. Muoán tu haønh döùt
boû taâm daâm duïc thì phaûi thöïc hieän ñuùng nhö
lôøi daïy cuûa ñöùc Phaät:
1/ Phoøng hoä saùu caên (soáng ñoäc cö traàm
laëng moät mình).
2/ Haèng ngaøy phaûi tu taäp caùc phaùp Chaùnh
nieäm tænh giaùc ñònh.
3/ Tu taäp 18 ñeà muïc Ñònh Nieäm Hôi Thôû.
4/ Tu taäp Ñònh Voâ Laäu.
5/ Tu taäp Töù Nieäm Xöù.
6/ Tu taäp Thaân Haønh Nieäm.

-59-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

7/ Tu taäp Ñònh saùng suoát.
Trong kinh Phaät thöôøng nhaéc ñeán quaû
nhaäp löu (Tu Ñaø Hoaøn) töùc laø nhaäp vaøo doøng
Thaùnh. Taâm coøn daâm duïc thì khoâng theå nhaäp
vaøo doøng Thaùnh ñöôïc.
Cho neân, ngöôøi ly duïc ly aùc phaùp laø ngöôøi
lìa xa taâm daâm duïc, lìa xa taâm daâm duïc môùi
vaøo ñöôïc doøng Thaùnh, môùi goïi laø nhaäp löu.
Toùm laïi, Giôùi Ñöùc Thanh Tònh Thaùnh Sa
Di khoâng daâm duïc naøy laø moät ñöùc haïnh thanh
tònh trong saïch cuûa moät baäc Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø Thaùnh cö só, chöù khoâng phaûi nhö
moät ngöôøi thöôøng tình phaøm phu maø soáng ñöôïc
Thaùnh haïnh naøy. Thaùnh haïnh naøy khoâng phaûi
daønh rieâng cho tu só maø daønh cho taát caû moïi
ngöôøi, neáu ai muoán chaám döùt sanh töû luaân hoài.
Chuùng ta neân löu yù: moät con ngöôøi bình
thöôøng thì cuõng nhö muoân thuù vaät neân khoâng
bao giôø lìa xa taâm daâm duïc ñöôïc, duø coù hoïc thöùc
saâu roäng bao nhieâu hoï cuõng khoâng traùnh khoûi
taâm daâm duïc. Nhöng moät ngöôøi tu theo ñaïo
Phaät laø phaûi vöôït thoaùt ra khoûi tính daâm duïc,
töùc laø vöôït thoaùt ra khoûi baûn chaát cuûa loaøi thuù
vaät. Coù thöïc hieän ra khoûi baûn chaát cuûa loaøi caàm
thuù thì môùi ñöôïc goïi laø Thaùnh.

-60-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Moät ngöôøi phaøm phu chæ hôn con thuù vaät
laø ôû choã daâm duïc coù cöông thöôøng ñaïo lyù laøm
ngöôøi, coù toân ti traät töï, khoâng theå cha con hay
meï con laáy nhau, v.v.. Nhöng, moät baäc Thaùnh
nhö chuùng toâi ñaõ noùi ôû treân, thì phaûi vöôït hôn
loaøi ngöôøi vaø loaøi thuù vaät laø khoâng coøn daâm duïc
nöõa. Coù ngöôøi hoûi raèng:
Hoûi: Khi con ngöôøi khoâng coøn daâm duïc thì
con ngöôøi do ñaâu maø sinh ra?
Ñaùp: Khi con ngöôøi khoâng coøn daâm duïc
thì hoï laø nhöõng baäc Thaùnh nhaân roài. Ñaõ laø
Thaùnh nhaân sao laïi coøn taùi sanh luaân hoài trong
ñöôøng daâm duïc? Khi con ngöôøi khoâng coøn daâm
duïc thì con ngöôøi sinh ra baèng ñöôøng hoùa sinh.
Con ñöôøng hoùa sinh laø con ñöôøng thanh
tònh trong saïch daønh rieâng cho nhöõng baäc
Thaùnh nhaân (chöù khoâng phaûi hoùa sanh laø saâu
hoùa böôùm, v.v..).
Hoûi: Con ngöôøi khoâng coøn taùi sanh luaân
hoài thì con ngöôøi veà ñaâu?
Ñaùp: Ñaõ khoâng coøn taùi sanh luaân hoài maø
coøn hoûi sanh veà ñaâu laø sao? Caâu hoûi nhö vaäy laø
caâu hoûi khoâng ñuùng choã!
Hoûi: Töø con ngöôøi khoâng daâm duïc thaønh
ra Thaùnh nhaân. Thaùnh thì khoâng coøn sanh töû

-61-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

luaân hoài. Vaäy khi boû thaân naøy Thaùnh nhaân ôû
ñaâu?
Ñaùp: Moät Thaùnh nhaân khi coøn soáng cuõng
nhö luùc boû thaân töù ñaïi, hoï ñeàu ôû trong traïng
thaùi ly duïc ly aùc phaùp. ÔÛ trong traïng thaùi ly
duïc ly aùc phaùp thì khoâng coøn taùi sinh luaân hoài.
Ñoù laø “nôi” maø nhöõng baäc Thaùnh nhaân ñeán vaø
ôû ñoù, khi coøn soáng cuõng nhö luùc ñaõ cheát. Cho
neân, hoï khoâng ñeán khoâng ñi.
Vì theá, chuùng ta xaùc ñònh, con ñöôøng sanh
töû luaân hoài laø con ñöôøng “daâm duïc”. Ai coøn taâm
daâm duïc laø phaûi coøn chòu luaät sanh töû luaân hoài
chi phoái. Ai heát taâm daâm duïc laø chaám döùt sanh
töû luaân hoài. Caùc baïn cöù suy ngaãm laïi ñi roài haõy
tin lôøi chuùng toâi noùi, ñöøng voäi tin chuùng toâi. Vì
lôøi noùi cuûa chuùng toâi khoâng baét buoäc ai tin caû.
Bôûi vì ai coøn ñaém chìm trong duïc laïc theá gian
laø phaûi chòu quy luaät sinh töû luaân hoài. Coøn chòu
quy luaät sanh töû luaân hoài laø phaûi chòu nhieàu
khoå ñau. Phaûi khoâng caùc baïn?
Ai soáng gìn giöõ ñöôïc Giôùi Ñöùc Thanh Tònh
Thaùnh Sa Di khoâng daâm duïc naøy, ñoù laø bieåu
töôïng cho moät vò Thaùnh Taêng xuaát hieän.


-62-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù tö:
KHÔNG VỌNG NGỮ
K
hoâng voïng ngöõ laø moät ÑÖÙC CHAÂN
THAÄT. Ngöôøi xuaát gia cuõng nhö moïi ngöôøi taïi
gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng ñöùc haïnh naøy ñeå
ñem laïi lôïi ích cho mình cho ngöôøi vaø cho caû
hai.
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di khoâng voïng ngöõ laø
moät Thaùnh Ñöùc Chaân Thaät. Ngöôøi khoâng noùi
doái laø moät baäc Thaùnh, coøn ngöôøi phaøm phu thì
khoâng theå traùnh khoûi noùi doái, maëc duø noùi doái
khoâng haïi ai hoaëc noùi doái ñuøa chôi nhöng vaãn
laø noùi doái, vaãn laø laøm maát uy tín cuûa mình.
Khoâng noùi doái laø moät vieäc laøm raát khoù, cho neân
phaøm laøm ngöôøi ai ai cuõng coù noùi doái, noùi doái ít
hay noùi doái nhieàu, noùi doái coù haïi hay noùi doái
khoâng haïi ngöôøi.
Voïng ngöõ thuoäc veà khaåu nghieäp neân chæ coù
loaøi ngöôøi môùi maéc toäi voïng ngöõ, coøn thuù vaät
thì khoâng maéc vaøo toäi naøy, vì thuù vaät khoâng
noùi ñöôïc.
Ngöôøi khoâng voïng ngöõ laø ngöôøi taïo cho
mình moät uy tín ñoái vôùi moïi ngöôøi, moät söï kính

-63-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

troïng tuyeät vôøi, moät loøng tin yeâu quyù vaø toân
troïng saâu saéc. Voïng ngöõ chia laøm boán phaàn:
1- Noùi doái.
2- Noùi lôøi hung aùc.
3- Noùi löôõi hai chieàu.
4- Noùi laät loïng.
NOÙI DOÁI COÙ NHIEÀU CAÙCH:
a. Ca ngôïi khen taëng moät ngöôøi naøo maø ngöôøi ñoù chöa laøm ñöôïc nhö vaäy, thì ñoù laø “noùi
doái”. Caùch noùi doái ñoù laø nònh bôï laáy loøng ngöôøi
treân. Ca ngôïi vieäc laøm cuûa ngöôøi khaùc khoâng
ñuùng ñaïo ñöùc maø noùi ñuùng ñaïo ñöùc laø “noùi
laùo”.
b. Quyù Hoøa Thöôïng cheát trong beänh ñau, khoå sôû, maø baûo raèng thu thaàn nhaäp dieät, ñoù laø
“noùi laùo”, vì caùc vò HT coù bieát caùch naøo thu
thaàn nhaäp dieät ñaâu?
c. Khi noùi sai moät ñieàu gì laø coù noùi laùo. Nhö trong kinh Kim Cang daïy: “Boà Taùt ñoä heát
chuùng sanh thì thaønh Phaät”, coù nghóa laø moät
ngöôøi tu taäp heát voïng töôûng thì thaønh Phaät.
Lôøi daïy trong kinh naøy laø noùi laùo, vì khi heát
voïng töôûng thì taâm seõ rôi vaøo trong “Khoâng”,
chöù khoâng thaønh Phaät. Phaät chính laø choã taâm
baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp vaø caùc caûm thoï, chöù

-64-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

khoâng phaûi taâm khoâng nieäm, taâm voâ phaân bieät,
taâm voâ truï, v.v..
d. Trong Taâm Kinh Baùt Nhaõ daïy: “Quaùn Töï Taïi haønh thaâm Baùt Nhaõ Ba La Maät ña thôøi
chieáu kieán nguõ uaån giai khoâng”. Lôøi daïy nhö
vaäy laø “noùi laùo”, vì chöa thaáy ai quaùn chieáu nguõ
uaån giai khoâng ñöôïc. Toå Sö Töû cheát oan vì lôøi
noùi laùo naøy. Trong caùc chuøa ngaøy ñeâm boán thôøi
coâng phu khuya sôùm ñeàu tuïng Taâm Kinh Baùt
Nhaõ maø chöa coù thaáy vò naøo thoaùt khoå, nhö vaäy
kinh naøy noùi laùo.
e. Khoâng thaáy, khoâng nghe maø noùi thaáy
nghe laø noùi doái.
f. Thaáy, nghe maø noùi khoâng thaáy, khoâng
nghe laø noùi doái.
g. Theâu deät bòa ñaët ra ñeå noùi xaáu ngöôøi
khaùc laø noùi doái.
h. Nghi ngôø noùi ra khoâng ñuùng söï thaät laø
noùi laùo.
i. Ca ngôïi khen taëng khoâng ñuùng laø noùi
laùo.
j. Theâm bôùt, phao tin ñoàn ra nhieàu, ñeå cho moïi ngöôøi cöôøi cheâ moät ngöôøi naøo ñoù. Ñoù laø noùi
doái.

-65-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

k. Ca ngôïi ngöôøi khaùc khoâng ñuùng caùch laø
noùi doái.
l. Moät ngöôøi giôùi luaät khoâng nghieâm chænh maøø mang hình daùng tu só ñeå noùi mình tu só laø
noùi doái.
m. Vôùi ngöôøi naøy noùi xaáu ngöôøi kia vôùi
ngöôøi kia noùi xaáu ngöôøi naøy laø noùi doái.
n. Tröôùc maët ngöôøi noùi toát sau löng ngöôøi
noùi xaáu laø noùi laùo.
o. Cheâ ngöôøi khaùc khoâng ñuùng caùch coù nghóa chöa bieát trình ñoä ngöôøi ta ôû möùc ñoä naøo
maø cheâ laø noùi voïng ngöõ.
p. Cheâ giôùi luaät Phaät loãi thôøi laø noùi doái.
q. Chöa bieát ngöôøi chöùng quaû A La Haùn ra sao maø cheâ A La Haùn coøn taïp khí, coøn tranh
chaáp cheâ nhö vaäy laø noùi doái.
r. Ñaët ra nhieàu quaû vò A La Haùn nhö trong kinh saùch Ñaïi Thöøa: 1- A La Haùn Toaøn Giaùc, 2-
A La Haùn Ñoäc Giaùc, 3- A La Haùn Thanh Vaên,
v.v.. Ñoù laø noùi laùo, vì quaû vò A La Haùn laø voâ
laäu; ngöôøi naøo tu taäp taâm voâ laäu laø ngöôøi chöùng
quaû A la Haùn. Quaû A La Haùn khoâng coù cao
thaáp; phaân chia quaû vò A La Haùn cao thaáp laø tö
töôûng phaøm phu, tö töôûng ngöôøi theá gian.
Ngöôøi chöa chöùng quaû A la Haùn maø phaân chia

-66-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

quaû A La Haùn laø noùi laùo. Cho neân, khen hay
cheâ, phaân chia khoâng ñuùng söï thaät ñeàu coù noùi
laùo.
s. Noùi moät vieäc maø ngöôøi khaùc khoâng hieåu baèng trí maø phaûi hieåu baèng töôûng laø coù noùi laùo.
Nhö noùi coù linh hoàn ngöôøi cheát, noùi coù Phaät
taùnh, coù theá giôùi sieâu hình laø noùi laùo, vì ñoù laø
caûnh giôùi töôûng, caûnh giôùi khoâng coù thaät.
t. Noùi con ngöôøi coù ngaõ, coù thaàn thöùc laø noùi laùo. Xöa ñöùc Phaät daïy: “Ta noùi moät ñieàu gì
thì moïi ngöôøi hieåu ñöôïc, bieát ñöôïc baèng yù thöùc
thì ta khoâng coù noùi laùo. Coøn ta noùi moät ñieàu maø
moïi ngöôøi phaûi hieåu baèng töôûng laø coù noùi laùo
trong ta”.
u. Noùi Phaät taùnh laø taùnh bieát ngoaøi yù thöùc, töôûng thöùc vaø taâm thöùc laø coù noùi laùo, vì
ngoaøi ba thöùc cuûa thaân ra, laøm sao coù taùnh bieát
naøo khaùc nöõa.
v. Noùi coù coõi sieâu hình thaät söï nghóa laø noùi coù linh hoàn ngöôøi cheát laø noùi laùo, chöù hoï ñaâu
bieát raèng linh hoàn ngöôøi cheát laø do traïng thaùi
cuûa töôûng uaån cuûa ngöôøi coøn soáng taïo ra.
w. Noùi coù coõi Trôøi, coõi Cöïc Laïc laø coù noùi laùo vì ñaâu coù coõi Trôøi, coõi Cöïc Laïc. Coõi Trôøi, coõi
Cöïc Laïc laø coõi töôûng cuûa con ngöôøi taïo ra.

-67-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

x. Noùi coõi ngöôøi laø coõi coù thaät thì cuõng noùi laùo, vì coõi ngöôøi laø coõi duyeân hôïp, neân caùc
duyeân coù hôïp thì laïi coù tan, cho neân sinh töû laø
duyeân hôïp tan. Duyeân hôïp tan thì coù caùi gì laø
thaät ñaâu maø noùi noù coù thaät thì ñoù laø noùi laùo.
Taïi sao vaäy? Taïi vì coõi ngöôøi laø coõi duyeân hôïp
chöù khoâng coù thaät ngaõ. Noùi coõi ngöôøi coù thaät laø
noùi trong töôûng, töôûng nhö kinh saùch cuûa taø
giaùo ngoaïi ñaïo.
y. Noùi con ngöôøi töø coõi Trôøi Quang AÂm Thieân taùi sanh ñeán coõi ngöôøi laø noùi laùo, vì noùi
nhö vaäy con ngöôøi seõ töôûng ra chöù yù thöùc
khoâng theå hieåu ñöôïc.
Cho neân, ñöùc Phaät daïy: “Ta noùi nhöõng gì
maø yù thöùc con ngöôøi hieåu ñöôïc laø khoâng
noùi laùo, ngöôïc laïi laø coù noùi laùo trong ta”.
Noùi ra moät ñieàu gì maø moïi ngöôøi khoâng hieåu
hay hieåu moät caùch lôø môø, khoâng cuï theå, roõ raøng
laø ta ñaõ noùi laùo.
Moät ngöôøi tu só Phaät giaùo chaân chaùnh
khoâng bao giôø noùi nhöõng lôøi tröôøn uoán nhö con
löôn “vöøa coù vöøa khoâng” (saéc töùc thò khoâng,
khoâng töùc thò saéc), noùi nhö vaäy laø noùi laùo, noùi
löøa ñaûo, noùi löôøng gaït ngöôøi. Chuùng toâi xin
nhaéc laïi lôøi noùi ôû treân. Baùt Nhaõ Taâm Kinh coù
caâu: “Haønh thaâm Baùt Nhaõ Ba La Maät ña

-68-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thôøi chieáu kieán nguõ uaån giai khoâng”, caâu
noùi naøy laø caâu noùi laùo. Vì bao ñôøi, töø khi coù caâu
kinh naøy, trong caùc chuøa ngöôøi ta ñaõ nhaät tuïng
haèng ngaøy, maø nguõ uaån cuûa quyù Thaày coù khoâng
chöa?
Neáu nguõ uaån giai khoâng sao quyù Thaày coøn
thaáy ñau beänh khoå sôû nhö vaäy.
Neáu nguõ uaån giai khoâng sao laïi coù chuøa to
Phaät lôùn nhö vaäy, neáu nguõ uaån giai khoâng sao
quyù Thaày coøn tham, saân, si nhö vaäy, roõ raøng laø
caâu kinh löøa ñaûo noùi laùo, löøa ngöôøi.
Nhö kinh Phaùp Hoa daïy: “Duø cho taïo toäi
nhö nuùi caû, Dieäu Phaùp Lieân Hoa tuïng maáy
haøng”, lôøi daïy naøy laø noùi laùo. Coù bao giôø ñi
troäm cöôùp gieát ngöôøi, bò tuø toäi, bò aùn töû hình
maø tuïng kinh Phaùp Hoa maø ra tuø khoûi töû hình
chöa?
Thaùnh Ñöùc Sa Di khoâng noùi voïng ngöõ laø
moät ñöùc Thaùnh veà khaåu nghieäp, neân khi noùi ra
moät ñieàu gì, hay giaûng kinh thuyeát phaùp moät
loaïi kinh saùch naøo thì phaûi noùi nghóa lyù coù
kinh nghieäm tu haønh chöùng ñaéc cuûa mình roõ
raøng vaø cuï theå, laø khoâng noùi laùo, coøn giaûng noùi
maø mình chöa laøm ñöôïc chöa tu ñöôïc maø daïy
cho moïi ngöôøi laø noùi laùo, giaûng noùi maø ngöôøi ta
thöïc haønh coù keát quaû giaûi thoaùt thaät söï laø noùi

-69-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thaät, giaûng noùi maø ngöôøi ta thöïc haønh khoâng
coù keát quaû laø noùi laùo, ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh:
“Phaùp ta khoâng coù thôøi gian ñeán ñeå maø
thaáy”. Ñoù laø ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh lôøi Ta daïy
laø khoâng noùi laùo.
Vì theá, söï giaûi thoaùt phaûi ñi ñoâi vôùi söï
thöïc haønh phaùp, phaùp nhö vaäy môùi goïi laø phaùp
khoâng noùi laùo. Cho neân, phaùp tu thieàn ñònh cuûa
ñaïo Phaät daïy raát roõ raøng: “ngaên aùc, dieät aùc
phaùp” laø phaùp giaûi thoaùt roõ raøng. Vì ngaên aùc
dieät aùc phaùp laø coù giaûi thoaùt nôi taâm mình cuï
theå, roõ raøng.
Anh ñaõ bieát aùc phaùp maø khoâng bieát ngaên
dieät noù laø töï anh khoâng cöùu khoå anh. Phaûi
khoâng caùc baïn? Coøn anh bieát ngaên dieät aùc phaùp
thì anh seõ heát khoå. Ñoù laø phaùp daïy chaân thaät
khoâng noùi laùo, vì phaùp daïy tu taäp ôû ñaâu thì ôû
ñoù coù keát quaû ngay lieàn. Phaùp daïy tu taäp nhö
vaäy laø phaùp daïy anh trôû thaønh nhöõng con
ngöôøi khoâng noùi voïng ngöõ. Ngöôøi giaûng kinh
thuyeát phaùp nhö vaäy laø nhöõng baäc giöõ gìn
Thaùnh Ñöùc Sa Di Chaân Thaät.
Ngöôøi tu chöùng quaû A La Haùn ñi thuyeát
giaûng laøm giaûng sö daïy ngöôøi tu taäp laø khoâng
noùi laùo.

-70-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ngöôøi tu haønh chöa chöùng quaû A La Haùn
ñi thuyeát giaûng laøm giaûng sö daïy ngöôøi tu taäp
laø noùi laùo, maëc duø daïy raát ñuùng nghóa trong
kinh saùch nhöng vì chöa coù kinh nghieäm neân
daïy ngöôøi tu taäp khoâng keát quaû giaûi thoaùt, do
ñoù thaønh ra noùi laùo.
Xöa ñöùc Phaät coøn taïi theá, Ngöôøi khoâng cho
nhöõng ngöôøi tu chöa chöùng ñi thuyeát giaûng, vì
tu chöa chöùng ñi thuyeát giaûng daïy ngöôøi tu seõ
gieát ngöôøi hôn laø ñoä ngöôøi. Baèng chöùng hieän
giôø nhö quyù vò ñaõ thaáy, ngöôøi tu theo Phaät giaùo
raát ñoâng nhöng coù maáy ai ñaõ laøm chuû sanh, giaø,
beänh, cheát? Maø moïi ngöôøi phaûi toán hao xaây caát
chuøa, ñuùc töôïng Phaät haèng tyû tyû baïc vaø coøn
maát coâng söùc tu taäp maø keát quaû ñöôïc nhöõng gì?
“Phaùp Ta khoâng coù thôøi gian ñeán ñeå
maø thaáy”. Lôøi daïy naøy cho chuùng ta thaáy phaùp
Phaät raát thöïc teá vaø cuï theå. Bôûi vì Phaùp tu taäp
coù keát quaû ngay lieàn nhö ñöùc Phaät ñaõ daïy:
“Taâm coù tham bieát taâm coù tham… ”. Neáu bieát
taâm mình coù tham thì bieát ñoù laø aùc phaùp, bieát
ñoù laø aùc phaùp thì neân mau mau döøng loøng tham
ñoù lieàn laø quyù baïn seõ ñöôïc giaûi thoaùt ngay.
Phaûi khoâng quyù baïn?
Neáu bieát taâm mình coù saân thì baïn döøng
ngay loøng saân ñoù lieàn thì baïn seõ ñöôïc giaûi

-71-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thoaùt, coøn ngöôïc laïi baïn khoâng döøng taâm saân
ñoù thì baïn phaûi khoå ñau. Coù ñuùng nhö vaäy
khoâng quyù baïn?
Phaùp cuûa Phaät daïy tu taäp nhö vaäy coù thöïc
teá khoâng caùc baïn?
Thöïc teá thì khoâng noùi laùo, phaûi khoâng caùc
baïn? Phaùp daïy khoâng thöïc teá nhö vaày: ngoài öùc
cheá taâm cho khoâng voïng töôûng, nieäm Phaät nhaát
taâm, tuïng kinh caàu khaån, v.v.. coù heát tham,
saân, si khoâng? Coù cuï theå thöïc teá nhö Phaùp ôû
treân khoâng? Nhö vaäy ngoài thieàn öùc cheá taâm
khoâng voïng töôûng, nieäm Phaät nhaát taâm caàu
vaõng sanh, tuïng kinh caàu khaån chö Phaät gia bò
tai qua naïn khoûi, v.v.. laø phaùp noùi laùo, phaùp
khoâng chaân thaät chæ löøa doái ngöôøi, laøm cho hao
tieàn toán cuûa phí söùc voâ ích.
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di Chaân Thaät ñaõ xaùc
ñònh nhöõng ngöôøi giaûng kinh, thuyeát phaùp thôøi
nay phaàn nhieàu laø noùi laùo. Hoï noùi laùo vì hoï noùi
ra maø chính hoï khoâng laøm ñöôïc (chöa chöùng).
Kinh saùch Ñaïi Thöøa daïy: “Y giaùo baát y nhaân”.
Caâu kinh naøy laø caâu kinh che ñaäy söï noùi laùo
cuûa caùc oâng giaûng sö. Baûo ngöôøi khaùc giöõ giôùi
maø mình khoâng giöõ giôùi laø mình coù noùi laùo.
Daïy ngöôøi khaùc tu chöùng quaû Thaùnh maø mình
tu chöa chöùng quaû Thaùnh laø noùi laùo.

-72-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Toùm laïi, khi tu taäp chöa xong thì neân im
laëng nhö Thaùnh, tu taäp chöa xong maø daïy
ngöôøi tu laø noùi laùo, caàn phaûi caûnh giaùc nhöõng
loaïi Thaùnh giaû naøy. Ñoù laø nhöõng haïng Boà Taùt
“doûm”, Boà Taùt chuyeân voïng ngöõ.
Thaùnh Ñöùc Sa Di khoâng noùi voïng ngöõ, laø
ñeå xaùc ñònh cho nhöõng ngöôøi giôùi luaät tinh
nghieâm. Hoï laø nhöõng baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh
Ni vaø Thaùnh cö só, laø ñeä töû chaân chaùnh cuûa ñöùc
Phaät. Ngöôïc laïi, nhöõng ngöôøi phaïm giôùi phaù
giôùi, beû vuïn giôùi thöôøng voïng ngöõ laø Ma Ba
Tuaàn ñoäi loát Phaät giaùo löøa ñaûo moïi ngöôøi,
khieán cho Phaät giaùo maát goác.


-73-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi ñöùc Sadi thöù naêm:
KHÔNG UỐNG RƯỢU
K
hoâng uoáng röôïu laø moät THAÙNH ÑÖÙC
MINH MAÃN. Ngöôøi xuaát gia cuõng nhö ngöôøi taïi
gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng ñuùng giôùi luaät
ñöùc haïnh naøy ñeå khoâng laøm khoå mình, khoå
ngöôøi vaø khoå caû hai.
Moät ngöôøi ñöôïc goïi laø minh maãn saùng suoát
thì khoâng neân ñeå thaân taâm ñaém nhieãm caùc aùc
phaùp theá gian nhö: thuoác laù, caø pheâ, cheø (traø),
caàn sa, thuoác phieän vaø baát cöù nhöõng loaïi röôïu
naøo khieán cho ngöôøi ta say meâ, nghieän ngaäp,
gaây taùc haïi cho thaân beänh taät vaø thaàn kinh
caêng thaúng, roái loaïn laøm cho con ngöôøi nhö
ngaây, nhö daïi, v.v.. laøm cho con ngöôøi nghieän
ngaäp boû khoâng ñöôïc.
Trong cuoäc soáng cuûa con ngöôøi coù raát
nhieàu phaùp aùc theá gian, khieán thaân taâm chuùng
ta deã ñaém nhieãm vaø say meâ.
Röôïu laø moät chaát nöôùc ñoäc uoáng vaøo kích
thích cô theå khieán cho coù nhöõng haønh ñoäng
gioáng nhö nhöõng ngöôøi ñieân, cô theå ñi ñöùng
xieâu veïo, ngaõ tôùi, ngaõ lui, ñuïng ñaâu naèm ñoù

-74-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chaúng bieát dô saïch, mieäng noùi öï eï! Laäp ñi laäp
laïi moät caâu nhieàu laàn, khieán cho moïi ngöôøi
khoâng ai kính troïng.
Ngöôøi uoáng röôïu khoâng phaûi laø ngöôøi khoân
ngoan, maø laø ngöôøi ngu si ñeä nhaát.
– Thöù nhaát laø hoï phaûi maát tieàn mua röôïu.
– Thöù hai laø hoï ñem ñoäc döôïc vaøo thaân maø khoâng bieát, khieán cho thaân sinh ra nhieàu
beänh taät khoù trò, khieán cho trí oùc ngu ñaàn,
khoâng coøn saùng suoát.
– Thöù ba bieán hoï trôû thaønh ngöôøi chæ coøn bieát tham aên, tham nhaäu, öa ñaùnh loän, thích
chöûi maéng vôï con vaø xoùm laøng.
– Thöù tö moät ngöôøi say röôïu coù theå laøm naùo loaïn caû thoân xoùm, maát traät töï an ninh
trong thoân xoùm.
Moät con ngöôøi bình thöôøng uoáng röôïu say
maø coøn maát giaù trò thay, huoáng laø moät vò tu só
Phaät giaùo uoáng röôïu say thì coøn giaù trò gì laø
moät tu só giaûi thoaùt. Giaûi thoaùt sao coøn uoáng
röôïu, nghieän röôïu. Phaûi khoâng caùc baïn?
Khi uoáng röôïu bò röôïu kích thích thaàn
kinh, ngöôøi say röôïu xem trôøi ñaát chaúng ra gì,
chæ coù mình laø treân heát, neân duøng nhöõng lôøi
noùi phaùch loái, coáng cao, ngaõ maïn, chöûi maéng

-75-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thieân haï, la loái om soøm, duøng nhöõng lôøi leõ keùm
vaên hoùa, thieáu ñaïo ñöùc, maát lòch söï raát thoâ tuïc:
“Thaèng, maøy, noù, chöûi theà thoâ tuïc v.v.. ”.
Moät tu só Phaät giaùo laø moät vò Thaùnh Taêng
maø tay caàm ly röôïu hay lon bia uoáng thì coøn
nghóa lyù gì laø moät tu só cuûa Phaät giaùo, coøn
nghóa lyù gì laø moät vò Thaùnh Taêng ñeä töû cuûa
Phaät nöõa?
Ngöôøi ñôøi caàm ly röôïu uoáng ngöôøi ta coøn
thaáy ngöôøi aáy laø ngöôøi khoâng minh maãn, khoâng
saùng suoát, ngu si, laø ngöôøi thieáu ñaïo ñöùc vôùi
mình. Uoáng ñoäc döôïc vaøo thaân ñeå töï laøm khoå
mình maø khoâng bieát, haønh ñoäng nhö vaäy laø
haønh ñoäng cuûa ngöôøi ñieân, ngöôøi maát trí.
Ngöôøi ta baûo raèng: maáy oâng Tieân hay uoáng
röôïu (Tieân töûu). Lôøi noùi naøy coù ñuùng khoâng?
Lôøi noùi naøy laø theo söï töôûng nghó cuûa con
ngöôøi cho raèng ngöôøi naøo höôûng ñaày ñuû duïc laïc
theá gian maø khoâng phaûi ñoå moà hoâi nöôùc maét
laøm ra vaät chaát (söôùng nhö Tieân). Cho neân,
Tieân laø söï töôûng nghó, chöù thöïc söï nhöõng ngöôøi
boû ñôøi vaøo nuùi tu haønh thì röôïu ôû ñaâu trong nuùi
coù maø uoáng? Ai laøm ra röôïu cho caùc oâng Tieân
uoáng? Tieân chæ laø moät söï töôûng töôïng cuûa con
ngöôøi.

-76-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thaùnh Ñöùc Minh Maãn xaùc ñònh cho chuùng
ta thaáy Thaùnh, Tieân, Phaät laø nhöõng ngöôøi saùng
suoát minh maãn. Nhöõng ngöôøi saùng suoát minh
maãn maø laïi uoáng röôïu thì coù coøn saùng suoát
minh maãn khoâng?
Tieân maø coøn uoáng röôïu thì ñaâu coøn nghóa
laø Tieân, maø laø keû phaøm phu tuïc töû tham aên,
tham uoáng. Tieân laø nhöõng ngöôøi thaân taâm phaûi
thanh tònh, thoâng minh vaø saùng suoát, neân coù
ngu gì maø uoáng röôïu.
Tieân maø coøn ñaém chìm trong men röôïu thì
khoâng theå goïi laø Tieân nöõa maø goïi laø nhöõng
ngöôøi ngu. Ngöôøi ngu môùi nghieän ngaäp, môùi
laøm cho thaân mình khoå sôû. Ngöôøi uoáng röôïu
ñaâu coù sung söôùng gì. Phaûi khoâng quyù baïn? Chæ
laøm khoå cho thaân mình, cho vôï con, cho cha
meï. Röôïu ñaéng vaø cay, gaây ra nhieàu thöù beänh
taät khoå ñau, v.v..
Ngöôøi ñôøi khoâng bieát cho Lyù Baïch laø Tieân.
Söï thaät Lyù Baïch chæ laø moät nhaø thô röôïu. Coù
uoáng röôïu thì laøm thô, khoâng uoáng röôïu thì
khoâng laøm thô ñöôïc.
Trong kinh Phaät ñaõ daïy: coù naêm tieâu
chuaån laøm ngöôøi, maø uoáng röôïu laø moät tieâu
chuaån ñeå khoâng xöùng ñaùng laøm ngöôøi. Ngöôøi
uoáng röôïu laø ngöôøi chöa xöùng ñaùng laøm ngöôøi.

-77-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Cho neân, noùi ñeán Tieân laø phaûi noùi ñeán moät con
ngöôøi hôn con ngöôøi. Theá maø Tieân coøn uoáng
röôïu, coøn uoáng röôïu thì chöa xöùng ñaùng laøm
ngöôøi, thì laøm Tieân sao ñöôïc. Phaûi khoâng caùc
baïn?
Ngöôøi ta so saùnh thuù vaät, ngöôøi, Thaùnh,
Tieân, Phaät laø ôû choã ñöùc haïnh. Tieâu chuaån ñöùc
haïnh môùi xaùc ñònh ñöôïc cuï theå ai laø thuù vaät, ai
laø ngöôøi, ai laø Thaùnh, ai laø Tieân vaø ai laø Phaät.
Giôùi Ñöùc Minh Maãn Thaùnh Sa Di ñaõ xaùc ñònh
ñöôïc ñieàu naøy.
Cho neân, ñaïo Phaät ñaõ bieát laáy Giôùi luaät
maø xaùc ñònh vaø phaân loaïi: Laøm ngöôøi nhö theá
naøo môùi thaät söï laø ngöôøi, laøm Tieân nhö theá naøo
môùi thaät söï laø Tieân, laøm Thaùnh nhö theá naøo
môùi thaät söï laø Thaùnh vaø laøm Phaät nhö theá naøo
môùi thaät söï laø Phaät. Ngöôøi laøm thuù vaät thì deã,
nhöng laøm ngöôøi khoâng phaûi deã, neân Khoång Töû
noùi: “Vi nhaân nan, vi nhaân nan”, nghóa laø
“Laøm ngöôøi khoù, laøm ngöôøi khoù”. Laøm Thaùnh,
Tieân, Phaät thì coøn khoù gaáp traêm ngaøn laàn.
Tieâu chuaån aáy ñaïo Phaät ñaõ xaùc ñònh qua
haønh ñoäng soáng haèng ngaøy nhö vaäy, ai laøm
khaùc maø goïi hoï laø Ngöôøi, Thaùnh, Tieân vaø Phaät
laø löøa ñaûo ngöôøi.

-78-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Cho neân, ñöùng trong tieâu chuaån cuûa Phaät
giaùo maø xaùc ñònh thì keû naøo maïo nhaän mình laø
Ngöôøi, Thaùnh, Tieân, Phaät, chuùng ta ñeàu bieát
thöù giaû, thöù thaät. Khoâng theå coù ai löøa doái chuùng
ta ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di xaùc ñònh cho
chuùng ta bieát raát roõ nhöõng ngöôøi tu só giaû vaø
nhöõng ngöôøi tu só thaät trong Phaät giaùo.
Ngöôøi tu só Phaät giaùo maø chæ vi phaïm moät
giôùi trong möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di naøy thì
ngöôøi aáy khoâng phaûi laø tu só Phaät giaùo maø laø
Ma Ba Tuaàn ñoäi loát Phaät giaùo. Hoï ñang tu
danh, tu lôïi, tu duïc laïc theá gian, tu chuøa to
Phaät lôùn, v.v.. Phaät töû caàn löu yù ñeå traùnh xa.
Chuùng toâi xin nhaéc laïi, moät vò Thaùnh
Taêng coøn böng ly röôïu hay lon bia uoáng thì coøn
gì theå thoáng cuûa moät vò Thaùnh Taêng, cuõng nhö
moät vò Thaùnh Taêng caàm moät ñieáu thuoác laù huùt
thì coøn nghóa lyù gì Thaùnh Taêng, laø ñeä töû cuûa
ñöùc Phaät. Phaûi khoâng quyù vò?
Theá maø coù moät vò HT, giaûng sö, noùi raèng:
“Phaät giaùo daïy: cho pheùp uoáng röôïu,
nhöng uoáng röôïu ñöøng say”. Lôøi daïy naøy laø
cuûa ma, chöù giôùi caám cuûa Phaät giaùo khoâng cho
pheùp ngöôøi cö só uoáng röôïu huoáng laø tu só. Vaäy
maø HT naøy daùm daïy nhö vaäy tröôùc ñoâng ñaûo

-79-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Phaät töû thoï Tam Quy, Nguõ Giôùi. Thaät laø ñau
loøng!
Ñöùc Phaät caám uoáng röôïu, vì röôïu laø moät
thöù nghieän ngaäp khieán cho moïi ngöôøi deã ñaém
meâ. Ngoaøi röôïu ra nhöng chuùng ta phaûi hieåu coù
nhöõng thöù nghieän ngaäp khaùc nhö: thuoác laù, cheø
(traø), caø pheâ, thuoác phieän, v.v.. tuy raèng Phaät
khoâng caám nhöng chuùng ta neân bieát ñoù cuõng laø
nhöõng thöù ñoäc döôïc gaây ra beänh taät cho cô theå
mang ñeán söï khoå ñau cho chuùng ta. Cho neân,
moät vò tu só Phaät giaùo maø caàm ñieáu thuoác laù huùt
phaø khoùi mòt muø thì coøn coù giaù trò gì laø moät tu
só Phaät giaùo, moät vò Thaùnh taêng. Phaûi khoâng
caùc baïn?
Moät vò Thaùnh Taêng khoâng theå coøn ñaém
nhieãm nhöõng thöù ñoäc döôïc naøy, vì ñaém nhieãm
nhöõng thöù ñoäc döôïc naøy thì oai nghi teá haïnh
cuûa moät tu só Phaät giaùo khoâng cho pheùp hoï
ngang nhieân soáng böøa baõi treân nhöõng thöù
nghieän ngaäp naøy.
Moät vò Thaùnh Taêng laø phöôùc ñieàn cuûa taát
caû chuùng sanh. Töôùng phöôùc ñieàn aáy maø huùt
thuoác laù, uoáng röôïu thì coøn gì laø phöôùc ñieàn cuûa
ai?
Ñaõ khoâng laøm Taêng, Ni thì thoâi, moät khi
ñaõ laøm Taêng, Ni thì phaûi giöõ cho ñuùng tö caùch

-80-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cuûa moät vò Taêng, Ni, ñöøng laøm sai khieán ngöôøi
ta phæ baùng Phaät phaùp, cheâ cöôøi Phaät giaùo thì
toäi aáy veà ai?
Cho neân, Taêng, Ni hieän giôø phaïm giôùi thì
phaûi chòu toäi ñoïa ñòa nguïc. Tröôùc giôø cheát hoï
phaûi thoï laáy nhöõng côn baïo beänh, nhöõng beänh
ngaët ngheøo, ñau ñôùn khoâng cuøng. Ñöøng baûo
raèng traû nghieäp, doàn nghieäp. Taêng, Ni laø
nhöõng baäc Thaùnh thì phaûi “chuyeån nghieäp”,
chuyeån nghieäp thì laøm sao coù thoï khoå nhö vaäy?
Lôøi noùi: traû nghieäp, doàn nghieäp, chæ laø lôøi noùi
löøa ñaûo ñeå che ñaäy toäi loãi cuûa mình vôùi nhöõng
ngöôøi khaùc.
Ngöôøi cö só giöõ gìn troïn veïn naêm giôùi, ñeán
khi cheát ngöôøi ta coøn bieát ngaøy, giôø ra ñi, beänh
ñau sô sô, nheï nhaøng, cheát trong eâm thaám
khoâng coù nhieàu khoå ñau. Coøn ngöôïc laïi Taêng,
Ni soáng phaù giôùi, phaïm giôùi, ñaùnh maát heát oai
nghi Thaùnh haïnh, laøm cho Phaät Phaùp suy ñoài,
do ñoù khi cheát phaûi traû quaû khoå ñau taän cuøng.
Vì theá, caûnh töôïng ñau khoå kinh khieáp cuûa caùc
vò Hoaø Thöôïng, Thöôïng Toïa, Ñaïi Ñöùc Taêng, Ni
tröôùc khi cheát ñeàu phaûi traû quaû ñau khoå.
Göông Taêng, Ni ñi tröôùc phaïm giôùi bò quaû
baùo ñeå raên nhaéc cho Taêng, Ni ñi sau phaûi coá
traùnh, ñöøng ñeå xe laên vaøo veát xe ñoå.

-81-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Röôïu, thuoác laù, v.v.. coù maäp beùo gì maøø laïi
ñaém nhieãm? Röôïu, thuoác laù, thuoác phieän, v.v..
laø nhöõng thöù ñoäc döôïc maø moïi ngöôøi caàn phaûi
traùnh xa. Coøn thích röôïu, thuoác laù, v.v.. thì
ñöøng neân xuaát gia laøm Taêng, Ni.
Taêng, Ni laø nhöõng baäc Thaùnh ñeä töû cuûa
Phaät thì röôïu, thuoác laù vaø caùc thöù ñaém nhieãm
khaùc phaûi töø boû, xa lìa thì môùi xöùng ñaùng laø
Taêng, Ni.
Khoâng laøm ñeä töû cuûa Phaät thì thoâi, coøn ñaõ
laøm ñeä töû cuûa Phaät thì phaûi xa lìa, phaûi töø boû
caùc thöù duïc laïc deã ñaém nhieãm ñoù.
Kính thöa caùc baïn Taêng, Ni vaø nam nöõ cö
só! Nhöõng Thaùnh Ñöùc Giôùi Haïnh cuûa Phaät ñaõ
daïy thì chuùng ta phaûi toân troïng, khoâng ñöôïc
xem thöôøng, luoân luoân phaûi chaáp haønh nghieâm
chænh khoâng ñöôïc vi phaïm, nhaát laø giôùi caám
uoáng röôïu thì phaûi chaáp haønh trieät ñeå khoâng
ñöôïc uoáng röôïu, huùt thuoác laù, v.v..
Thaùnh Ñöùc Minh Maãn cuûa moät vò Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni vaø Thaùnh Cö Só ñeä töû cuûa ñöùc
Phaät, laø chuùng ta caàn phaûi thoâng minh, trí tueä
saùng suoát ñeå ngaên vaø dieät caùc aùc phaùp naøy.
Trí tueä thoâng minh cuûa ñaïo Phaät, khoâng
haún laø tri kieán hieåu bieát nhieàu söï vieäc meânh
moâng, maø coøn laø tri thöùc hieåu bieát khoâng

-82-

laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå chuùng
TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
sanh.
Ngöôøi khoâng uoáng röôïu laø ngöôøi coù söï hieåu
bieát khoâng laøm khoå mình, khoâng laøm khoå
ngöôøi vaø khoâng laøm khoå caû hai, ñoù laø ngöôøi
minh maãn, laø ngöôøi saùng suoát.
Thaùnh Ñöùc Minh Maãn giuùp cho moïi ngöôøi
khoâng coøn ngu si ñeå ñaém meâ huùt thuoác laù vaø
uoáng röôïu nöõa.


-83-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi ñöùc Sadi thöù saùu:
KHÔNG TRANG ĐIỂM
K
hoâng trang ñieåm laø moät “THAÙNH ÑÖÙC
TÖÏ NHIEÂN”. Ngöôøi xuaát gia cuõng nhö ngöôøi taïi
gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng ñuùng ñöùc haïnh
naøy.
Baûn chaát cuûa con ngöôøi duø nam hay nöõ
ñeàu thích laøm ñeïp, nhaát laø phaùi nöõ, duø laø moät
ngöôøi raát xaáu, nhöng hoï vaãn coá trang ñieåm laøm
cho ñeïp, vì theá maø caùc myõ vieän moïc leân raát
nhieàu.
Muïc ñích trang ñieåm laøm ñeïp laø do taâm aùi
duïc, taâm aùi duïc luoân muoán cho moïi ngöôøi phaûi
ñeå yù vaø meâ meät vôùi mình. Ñoù laø nguyeân nhaân
ngaám ngaàm beân trong thaân vaø taâm cuûa mình
ñeå theå hieän taâm saéc duïc, taâm saéc duïc töùc laø
tình duïc, khi maét thaáy saéc cuûa ngöôøi khaùc phaùi
thì tình duïc khôûi leân. Vì muïc ñích naøy giôùi nöõ
thöôøng aên maëc hôû hang. Muoán khieâu daâm gôïi
duïc, hieän nay phaùi nöõ thöôøng aên maëc baøy da
baøy thòt theo ngöôøi Taây Phöông laø ñeå khieâu gôïi
taâm saéc duïc cuûa ngöôøi khaùc phaùi vaø cuõng chính
khieâu gôïi taâm saéc duïc cuûa mình. Ñoái vôùi Ñöùc

-84-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Phaät, Ngaøi raát hieåu roõ ñieàu naøy, neân caám ñeä töû
cuûa mình, nhaát laø giôùi tu só: “khoâng cho trang
ñieåm laøm ñeïp”. Khoâng cho laøm ñeïp laø ñeå dieät
tröø taâm saéc duïc. Trong kinh Taêng Chi taäp 1
trang 9 thuoäc ñaïi taïng kinh Vieät Nam, ñöùc
Phaät daïy: “Ta khoâng thaáy moät saéc naøo
khaùc, naøy caùc Tyø Kheo, xaâm chieám vaø ngöï
trò taâm ngöôøi ñaøn oâng nhö saéc ngöôøi ñaøn
baø… Ta khoâng thaáy moät saéc naøo khaùc, naøy
caùc Tyø kheo, xaâm chieám vaø ngöï trò taâm
ngöôøi ñaøn baø, nhö saéc ngöôøi ñaøn oâng…”.
Ñoái vôùi ñaïo Phaät taâm saéc duïc laø moät trong
nhöõng taâm aùi duïc, noù laø con ñöôøng sinh töû luaân
hoài; noù laø con ñöôøng khoå ñau; laø nguyeân nhaân
sinh ra muoân vaøn ñau khoå cuûa con ngöôøi. Vì
theá, trong boán chaân lyù cuûa ñaïo Phaät, noù laø chaân
lyù thöù hai goïi laø “Taäp ñeá”. Taäp ñeá coù nghóa nôi
taäp hoïp moïi söï khoå ñau, hay noùi caùch khaùc laø
nguyeân nhaân sinh ra moïi khoå ñau cuûa kieáp
soáng laøm ngöôøi.
Muoán xa lìa taâm saéc duïc, maø coøn trang
ñieåm, laøm ñeïp thì khoâng bao giôø xa lìa taâm saéc
duïc aáy ñöôïc.
Toùc raâu ñaõ caïo boû, coøn gì laø ñeïp ñeõ nöõa
ñaâu, theá maø caùc Thaày tuy caïo boû raâu toùc nhöng

-85-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

coøn söûa sang laøm ñeïp, caïo raâu, caïo toùc thöôøng
xuyeân, quaàn aùo chaûi chuoát, uûi laø laùng boùng.
Sang ñeïp coù nghóa laø y aùo phaûi may baèng vaûi
haøng nhaäp, loaïi haøng toát nhaát, may y aùo phaûi
vöøa vaën, khoâng roäng, khoâng chaät, thöôøng duøng
göông soi maët, ngaém tröôùc, ngaém sau khi ñi…
Nhöõng haønh ñoäng trang ñieåm laøm ñeïp nhö vaäy
laø nuoâi taâm saéc duïc, öa thích taâm saéc duïc.
Ngöôøi coøn taâm öa thích saéc duïc thì coøn
trang ñieåm, coøn laøm ñeïp thì tu haønh chæ hoaøi
coâng voâ ích.
Ñaïo Phaät muoán ñaøo taïo nhöõng baäc Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni A La Haùn neân giôùi luaät caám
trang ñieåm laøm ñeïp laø ñeå taâm ly duïc lìa aùc
phaùp. Coù ly duïc lìa aùc phaùp thì Ñöùc Haïnh Töï
Nhieân Thaùnh Sa Di naøy môùi soáng ñuùng vaø giöõ
troïn veïn. Ai theo ñaïo Phaät tu haønh maø coøn
trang ñieåm laøm ñeïp thì khoâng phaûi laø Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni, Thaùnh Sa Di nöõa maø laø Ma
trong ñaïo Phaät, ñoäi loát Phaät giaùo ñeå gieát Phaät
giaùo. Bôûi vaäy, nhöõng tín ñoà Phaät giaùo cuõng nhö
nhöõng ngöôøi ngoaøi Phaät giaùo, khi thaáy moät vò
tu só aên maëc sang ñeïp chaûi chuoát laøm ñeïp thì
neân bieát ñoù khoâng phaûi laø tu só Phaät giaùo, maø
laø Ma ñoäi loát tu só Phaät giaùo.

-86-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Xöa ñöùc Phaät löôïm vaûi boù thaây ma, vaûi boû
cuûa ngöôøi khaùc veà giaët saïch laøm y aùo cuûa mình.
Y aùo aáy goïi laø aùo caø sa (Y phaán taûo), coøn baây
giôø y aùo cuûa tu só Phaät giaùo raát laø sang ñeïp vaø
ñaét tieàn, nhö vaäy laø ñi ngöôïc laïi chuû tröông ñôøi
soáng cuûa ñaïo Phaät “Ba y moät baùt thieåu duïc
tri tuùc”. Ba y moät baùt töùc laø haïnh ly duïc ly aùc
phaùp. Moät tu só maø khoâng soáng ñöôïc Phaïm
haïnh naøy thì khoâng bao giôø tìm thaáy söï giaûi
thoaùt.
Ngöôøi cö só ñem cuùng döôøng y aùo cho tu só
baèng nhöõng haøng luïa ñeïp sang laø cuùng döôøng
sai phaùp, khieán cho tu só trôû thaønh phuù Taêng,
chöù khoâng coøn laø baàn Taêng.
AÊn maëc sang ñeïp laø moät caùch trang ñieåm
laøm ñeïp; coøn trang ñieåm laøm ñeïp laø phaïm giôùi,
laø khoâng ly duïc ly aùc phaùp; khoâng ly duïc ly aùc
phaùp thì laøm sao ñöôïc goïi laø Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni, Thaùnh cö só, ñeä töû cuûa ñöùc Phaät?
Muoán laøm chuû sanh töû luaân hoài, maø haønh
ñoäng trang ñieåm laøm ñeïp khoâng töø boû thì laøm
sao chaám döùt sanh töû luaân hoài ñöôïc?
Muïc ñích xa lìa taâm aùi duïc neân phaûi xa lìa
söï trang ñieåm, laøm ñeïp, cho neân nhöõng tu só
ñaïo Phaät, duø nam hay nöõ, ñeàu phaûi caïo boû raâu

-87-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

toùc, maëc aùo caø sa, (aùo vaûi thoâ xaáu, vaûi lieäm thaây
ma, v.v..), ñi chaân ñaát, ñaàu traàn khoâng ñoäi noùn.
Ngöôøi tu só cuûa Phaät giaùo hình daùng phaûi
laøm cho xaáu xí thì caøng deã tu. Ñoù cuõng laø
phöông phaùp ly duïc ly aùc phaùp. Coøn trang ñieåm
laøm ñeïp laø phöông caùch nuoâi taâm duïc vaø aùc
phaùp.
Xöa oâng A Nan vì quaù ñeïp trai neân söï tu
taäp cuûa oâng phaûi gian nan vôùi ngöôøi khaùc phaùi.
Coù thaân hình ñeïp ñeõ laø hình daùng deã gôïi
loøng yeâu thöông, aùi duïc, khieán cho chuùng ta
khoù xa lìa taâm aùi duïc.
Coù moät coâ gaùi ngöôøi Nhaät Baûn vaøo chuøa
xin tu, nhöng vò truï trì töø choái khoâng chaáp
nhaän vaø baûo coâ raèng: “Coâ khoâng tu ñöôïc”.
– Taïi sao vaäy?.
– Vì coâ quaù ñeïp.
Sau khi huûy hoaïi saéc ñeïp xong, coâ trôû laïi
chuøa xin tu, luùc baáy giôø coâ ñöôïc nhaän laøm ñeä
töû.
Qua caâu chuyeän treân cho thaáy saéc ñeïp laøm
caûn trôû söï tu taäp cuûa chuùng ta raát lôùn, vì theá
chuùng ta laø tu só Phaät giaùo khoâng neân trang
ñieåm, phaûi giöõ gìn giôùi luaät Thaùnh Ñöùc Töï

-88-

Nhieân khoâng trang ñieåm laøm ñeïp naøy nghieâm
TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
chænh.
Coù yù chí quyeát taâm xa lìa taâm aùi duïc neân
coâ gaùi naøy ñaõ dieät saéc ñeïp cuûa mình töùc laø coâ
ñaõ dieät taâm aùi duïc cuûa mình, nhôø ñoù treân
ñöôøng tu haønh theo Phaät giaùo coâ ñaõ chöùng quaû
Thieàn Toâng.
Nhö vaäy, hieän nay ñuùng theo giôùi luaät
Phaät nhö quyù vò ñaõ bieát, ngöôøi tu só ñaïo Phaät
phaûi luoân luoân caïo boû raâu toùc, aên maëc aùo quaàn
thoâ xaáu. Ñoù laø moät hình thöùc raát caàn thieát ñeå
xa lìa taâm aùi duïc vaø aùc phaùp.
Khoâng trang ñieåm laøm ñeïp laø moät Thaùnh
ñöùc töï nhieân lìa xa taâm aùi duïc maø ngöôøi tu só
caàn neân hoïc vaø coá gaéng khaéc kyû mình ñeå thöïc
hieän cho baèng ñöôïc Thaùnh haïnh naøy. Nhôø ñoù
con ñöôøng tu taäp môùi coù hieäu quaû hôn.
Kính thöa caùc baïn ñoàng tu Phaïm haïnh!
Thaùnh ñöùc töï nhieân xa lìa taâm aùi duïc, caùc baïn
coù giöõ troïn hay khoâng, ñoù laø coøn tuøy ôû caùc baïn.
Neáu caùc baïn giöõ troïn tröôùc maët cuõng nhö sau
löng thì caùc baïn ñaõ töï bieát mình lìa xa taâm saéc
duïc. Xa lìa taâm saéc duïc raát coù lôïi cho caùc baïn,
noù giuùp cho thaân taâm cuûa caùc baïn thanh tònh,

-89-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhôø theá caùc baïn môùi deã daøng tu taäp thieàn ñònh
maø khoâng sôï laïc vaøo taø thieàn.
Neáu Phaïm haïnh naøy khoâng giöõ troïn veïn
ñöôïc thì caùc baïn tu haønh phí coâng voâ ích maø
thoâi.
Moãi giôùi Ñöùc Phaïm haïnh Thaùnh Sa Di
laø hieän thaân cuûa söï giaûi thoaùt trong Phaät
giaùo. Vì theá, Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di caøng
giöõ gìn nghieâm chænh thì thaân taâm caøng luùc
caøng thanh tònh; thaân taâm caøng luùc caøng thanh
tònh thì ñôøi soáng caøng ñôn giaûn; ñôøi soáng caøng
ñôn giaûn thì söï giaûi thoaùt gaàn keà. Söï giaûi thoaùt
coù ñöôïc laø nhôø soáng ñôn giaûn, töï nhieân. Cho
neân, ñôøi soáng ñôn giaûn töï nhieân tröôùc maët cuõng
nhö sau löng laø xaùc ñònh cuï theå cho ngöôøi tu
chöùng. Ngöôøi tu chöùng hay khoâng tu chöùng laø ôû
choã nhöõng giôùi ñöùc Thaùnh naøy, chöù khoâng phaûi
ôû choã ngoài thieàn nhaäp ñònh 7, 8 ngaøy hay thò
hieän thaàn thoâng, phoùng haøo quang, ñoän thoå,
taøng hình, bieán hoùa, v.v..
Ñoái vôùi Thaùnh haïnh khoâng caàn söûa sang
trang ñieåm laøm ñeïp, maø thaân töôùng laïi ñeïp ñeõ
trang nghieâm moät caùch ñôn giaûn töï nhieân thì
ñoù môùi thaät söï laø Thaùnh Ñöùc Haïnh Töï Nhieân,

-90-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñoù môùi thaät söï laø caùi ñeïp töï nhieân cuûa moät vò
Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni.
Thaùnh ñöùc töï nhieân ly aùi duïc laø ñeå cho
ngöôøi tu haønh coù moät dung nghi ñeïp ñeõ hoàn
nhieân, trong saùng raát töï nhieân. Ñoù laø vì thaân
taâm thanh tònh khoâng coøn oâ nhieãm neân khoâng
caàn trang ñieåm laøm ñeïp theo kieåu nhaân taïo theá
tuïc.
Nhìn qua Phaïm haïnh Thaùnh ñöùc töï nhieân
cuûa moät vò tu só Phaät giaùo laø chuùng ta nhaän
bieát vò naøy laø Thaùnh Taêng thaät hay Thaùnh
Taêng giaû.
Thaùnh Taêng giaû thì trang ñieåm aên maëc
sang ñeïp, xe coä loäng laãy, caùi ñeïp aáy laø caùi ñeïp
nhaân taïo, caùi ñeïp nhaân taïo laø caùi ñeïp cuûa taâm
duïc vaø aùc phaùp. Cho neân, giôùi luaät Phaät caám
trang ñieåm laøm ñeïp giaû taïo khoâng chaân thaät.
Laøm ñeïp giaû taïo khoâng chaân thaät coù hai ñieàu
toäi loãi:
1- Toäi löøa ñaûo ngöôøi.
2- Toäi thieáu chaân thaät vôùi mình.
Löøa ñaûo ngöôøi baèng töôùng toát, aên maëc
sang ñeïp. AÛnh höôûng Baø La Moân giaùo cho raèng
ngöôøi tu haønh phaûi coù töôùng toát, cho caùc vò tu só

-91-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

naøo coù thaân töôùng maäp beùo, beä veä trong boä y aùo
sang ñeïp laø töôùng toát, laø tu chöùng ñaïo, theo
Phaät giaùo chuùng toâi nghó raèng thaân töôùng aên
maëc nhö vaäy khoâng ñuùng laém, vì thaân töôùng
maäp beùo, trong y aùo sang ñeïp laø töôùng cuûa duïc
laïc. Veõ vôøi ñöùc Phaät vôùi ba möôi hai töôùng toát,
taùm möôi veû ñeïp laø ñeå loeø moïi ngöôøi theo kieåu
kinh saùch Baø La Moân thì chuùng toâi nghó raèng
ñöùc Phaät coù moät thaân hình quaùi dò, chöù khoâng
phaûi thaân hình cuûa moät con ngöôøi.
Trang ñieåm laø phöông caùch laøm ñeïp giaû
taïo, ñoù laø thieáu chaân thaät vôùi mình vôùi ngöôøi.
Vì theá maø, Giôùi Ñöùc Thaùnh Töï Nhieân khoâng
trang ñieåm ra ñôøi ñeå giuùp chö Taêng, Ni soáng töï
nhieân maø coù veû ñeïp ñeõ hoàn nhieân.
Toùm laïi, moät tu só coøn trang ñieåm laøm ñeïp
laø chöùng toû taâm ly duïc ly aùc phaùp chöa coù. Ñieàu
quan troïng laø taâm saéc duïc chöa lìa thì con
ñöôøng ñaïo khoù thaáy.
Neáu tu theo ñaïo Phaät maø coøn trang ñieåm
laøm ñeïp laø khoâng theå tu theo ñaïo Phaät ñöôïc, ñoù
laø moät ñieàu xaùc ñònh chaéc chaén baùo tröôùc cho
quyù vò bieát.
Muoán tìm tu giaûi thoaùt theo ñaïo Phaät thì
Giôùi Ñöùc Thaùnh Töï Nhieân phaûi chaáp nhaän thöïc

-92-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

haønh. Soáng nghieâm chænh khoâng heà vi phaïm
thì Thaùnh haïnh naøy môùi coù theå hieän roõ trong
moïi oai nghi cuûa quyù vò.
Thaùnh Ñöùc Töï Nhieân cuûa moät cô theå ñaõ lìa
taâm saéc duïc thì raát thanh tònh. Taâm saéc duïc lìa
xa ñöôïc, thì thaân taâm cuûa quyù vò môùi thaät söï
thanh tònh. Thaân taâm coù thanh tònh thì quyù vò
môùi nhaäp ñöôïc chaùnh ñònh, coøn thaân taâm chöa
thanh tònh maø nhaäp ñònh thì chæ laø nhaäp taø
ñònh. Do ñieàu kieän naøy maø ñöùc Phaät chæ daïy
cho chuùng ta: “Giôùi sanh ñònh” laø vaäy. Cho
neân, moät ngöôøi tu maø xem thöôøng giôùi luaät thì
ngöôøi aáy seõ khoâng bao giôø tu taäp thaáy ñöôïc söï
giaûi thoaùt cuûa ñaïo Phaät nhö thaät.
Giôùi laø phaùp moân giuùp cho taâm ly duïc ly
aùc phaùp, coøn taø ñònh laø phaùp moân öùc cheá taâm
khieán cho taâm khoâng bao giôø ly duïc ly aùc phaùp
ñöôïc. Cho neân, giôùi khoâng tu taäp nghieâm chænh
thì oai nghi chaùnh haïnh khoâng bao giôø coù, oai
nghi chaùnh haïnh khoâng coù maø tu taäp thieàn
ñònh thì thieàn ñònh ñoù khoâng bao giôø coù giaûi
thoaùt.
Ñaïo Phaät laáy giôùi luaät laøm khuoân phaùp tu
taäp haøng ñaàu, khieán thaân taâm thanh tònh, oai
nghi chaùnh haïnh roõ raøng, ngöôøi ngöôøi nhìn vaøo

-93-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñeàu kính meán vaø toân troïng, khoâng ai maø khoâng
thöøa nhaän.
Taø giaùo ngoaïi ñaïo boû giôùi luaät laáy yù thöùc
voâ nieäm laøm taâm, cho taâm ñoù laø Phaät taùnh. Do
ñoù, tu taäp bò öùc cheá taâm, rôi vaøo ñònh töôûng,
khieán cho ngöôøi tu haønh khoâng bieát ñöôøng tu
taäp laøm chuû sanh, giaø, beänh, cheát. Luùc baáy giôø
laïi coøn laïc vaøo meâ hoàn traän cuûa töôûng maø
khoâng bieát, cöù cho ñoù laø ñònh töôùng cuûa thieàn
ñònh. Trong saùch Thieàn Quan Saùch Taán caùc Toå
thuaät laïi coâng phu tu taäp cuûa mình raát laø gian
khoå. Ba, boán chuïc naêm maø chöùng nhöõng traïng
thaùi töôûng, thaät laø phí uoång coâng caû moät ñôøi tu
taäp.
Ngöôøi tu haønh theo ñaïo Phaät phaûi nhôù kyõ
lôøi daïy naøy: “Caùc phaùp aùc khoâng neân laøm
vaø neân laøm caùc phaùp thieän”. Ñoù laø lôøi daïy
veà giôùi luaät cuûa Phaät.
Ngöôøi phaïm giôùi laø ngöôøi laøm caùc phaùp aùc,
ngöôøi naøo khoâng phaïm giôùi laø ngöôøi laøm caùc
phaùp thieän. Ngöôøi soáng trong thieän phaùp laø
ngöôøi soáng trong Thaùnh haïnh.


-94-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù baûy:
KHÔNG CA HÁT VÀ NGHE CA HÁT
K
hoâng ca haùt vaø nghe ca haùt laø
“THAÙNH ÑÖÙC TRAÀM LAËNG ÑOÄC CÖ”. Ngöôøi
xuaát gia cuõng nhö ngöôøi taïi gia caàn phaûi hoïc
hieåu vaø soáng ñuùng ñöùc haïnh naøy ñeå phoøng hoä
maét, tai, muõi, mieäng, thaân, yù cuûa mình. Do
phoøng hoä maét, tai, muõi, mieäng, thaân, yù cuûa
mình neân caùc aùc phaùp khoâng sanh khôûi ñöôïc,
nhôø ñoù taâm thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï.
Lôøi ca tieáng haùt phaùt ra aâm thanh luùc
traàm, luùc boång, luùc cao, luùc thaáp kheâu gôïi thaát
tình luïc duïc trong ta soáng daäy, khieán cho taâm
hoàn chuùng ta rung ñoäng ngaây ngaát buoàn vui
theo aâm thanh du döông, aûo naõo cuûa tình yeâu
thöông laõng maïn giöõa trai gaùi. Gioïng ca traàm
huøng thuùc giuïc tieán böôùc quaân haønh khieán cho
thanh nieân haêng haùi leân ñöôøng xoâng pha vaøo
traän maïc, tröôùc laèn teân muõi ñaïn maø khoâng heà
nao nuùng.
Lôøi ca tieáng haùt coù lôïi nhöng cuõng coù haïi.
Lôïi laø tröôùc caûnh ñaát nöôùc bò ngoaïi xaâm, lôøi ca
tieáng haùt thuùc giuïc thanh nieân leân ñöôøng cöùu
nöôùc; haïi laø khieán cho thanh nieân nam nöõ yeâu

-95-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thöông laõng maïn ñi ñeán nhöõng söï khoå ñau
tuyeät voïng, gaây ra nhieàu caùi cheát oan uoång.
Phaàn nhieàu nhöõng lôøi ca tieáng haùt gôïi laïi
nhöõng hình aûnh quaù khöù thöông ñau, ñaùnh thöùc
daäy thaát tình luïc duïc trong moãi con ngöôøi,
khieán ñôøi soáng ñaõ khoå laïi coøn khoå ñau hôn.
Cho neân, ñöùc Phaät thaáy ñöôïc nhöõng söï nguy
hieåm naøy, vì theá Ngaøi caám nhöõng tu só khoâng
ñöôïc nghe ca haùt vaø töï mình ca haùt.
Nhöõng ngöôøi tu só Phaät giaùo vì muïc ñích
giaûi thoaùt moïi söï khoå ñau cuûa cuoäc ñôøi thì caàn
neân traùnh xa ca haùt vaø nghe ca haùt. Taïi sao
vaäy?
Nhö ôû treân chuùng toâi ñaõ noùi: Phaät giaùo cho
raèng lôøi ca tieáng haùt thöôøng kheâu gôïi loøng
thöông nhôù khoå ñau trong chuùng ta. Muoán
thoaùt söï ñau khoå, cho neân ñaïo Phaät khoâng cho
tu só nghe ca haùt hoaëc töï ca haùt. Ñoù laø traùch
nhieäm vaø boån phaän cuûa moãi ngöôøi tu só ñeä töû
cuûa ñöùc Phaät phaûi thaáy. Khoâng xuaát gia thì
thoâi maø ñaõ xuaát gia thì phaûi thaáy traùch nhieäm
vaø boån phaän naøy. Neáu moät tu só coøn nghe ca
haùt hay töï ca haùt thì ñaõ ñaùnh maát heát oai nghi
Thaùnh Haïnh traàm laëng ñoäc cö cuûa mình, cuûa
ngöôøi tu só Phaät giaùo. Cuõng vì theá maø maát heát
yù nghóa söï giaûi thoaùt cuûa ñaïo Phaät. Ngöôøi tu só
coøn nghe ca haùt vaø töï ca haùt thì ñi tu ñeå laøm

-96-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

gì? Muïc ñích ñi tu cuûa ñaïo Phaät laø ly duïc ly aùc
phaùp. Ca haùt hay nghe ca haùt laøø nuoâi döôõng
taâm duïc, laø coøn naèm trong moâi tröôøng luïc duïc
vaø aùc phaùp cuûa theá gian.
Vì nghe ca haùt hay töï ca haùt laø laøm soáng
laïi thaát tình luïc duïc trong thaân taâm cuûa chuùng
ta nhö chuùng toâi ñaõ noùi ôû treân. Ngöôøi tu só ñaïo
Phaät haèng mong dieät thaát tình luïc duïc ñeå ñöôïc
giaûi thoaùt, thì côù chi laïi coøn ham thích ca haùt
hoaëc nghe ca haùt, ñeå laøm soáng laïi thaát tình luïc
duïc thì söï tu taâïp bieát chöøng naøo môùi heát taâm
laäu hoaëc!
Ngöôøi nghe ca haùt hay töï ca haùt laø gôïi leân
loøng thöông nhôù khoå ñau trong quaù khöù, laøm
soáng laïi nhöõng öùc nieäm gì ñaõ ñi qua. Ñöùc Phaät
ñaõ daïy: “Quaù khöù khoâng truy tìm, vò lai
khoâng öôùc voïng”. Nghe ca haùt vaø töï ca haùt laø
truy tìm noãi ñau thöông cuûa quaù khöù vaø nuoâi hy
voïng ôû töông lai. Vaø nhö vaäy thì laøm sao tu taäp
giaûi thoaùt khoå ñau cho ñöôïc. Lôøi ca tieáng haùt,
ngaâm vònh thô vaên phaûn aûnh ñöôïc taâm lyù aùi
duïc cuûa con ngöôøi. Vì theá, Sôû Baù Vöông Haïng
Voõ thaát traän laø do tieáng saùo, tieáng tieâu cuûa
Tieâu Haø theo keá hoaïch taâm lyù chieán cuûa Tröông
Löông khieán cho quaân lính cuûa Sôû Baù Vöông
nhôù nhaø, cha meï vaø vôï con neân ñoàng nhau boû
troán veà. Coù ñuùng nhö vaäy khoâng caùc baïn?

-97-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Chuùng ta haõy laéng nghe nhöõng caâu thô,
lôøi ca kheâu gôïi leân loøng thöông nhôù saàu khoå,
nhö cuûa nhaø thô Huy Caän vieát:
“Soùng gôïi tröôøng giang buoàn ñieäp ñieäp.
Con thuyeàn xuoâi maùi nöôùc song song
Thuyeàn veà beán cuõ saàu traêm ngaû
Cuûi moät caønh khoâ laïc maáy doøng?”
Moät nhaø thô Trung Hoa, Thoâi Hieäu vieát:
“Nhaät moä höông quan haø xöù thò
Yeân ba giang thöôïng söû nhaân saàu”
Taûn Ñaø dòch:
“Queâ höông khuaát boùng hoaøng hoân
Treân soâng khoùi soùng cho buoàn loøng ai”
Ñoaøn Thò Ñieåm vieát:
“Nöôùc trong chaûy loøng phieàn chaúng röûa
Coû xanh töôi daï nhôù chaúng khuaây…”
Lôøi ca tieáng haùt cuûa Y Vaân:
“Loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình daït
daøo…”
Lôøi ca tieáng haùt cuûa Löu Höõu Phöôùc thuùc
giuïc thanh nieân trí thöùc leân ñöôøng cöùu nöôùc:

-98-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

“Naøy sinh vieân ôi! Ñöùng leân ñaùp ñeàn soâng
nuùi.
Ñoàng loøng cuøng ñi, ñi, ñi môû ñöôøng khai
loái. Vì non soâng nöôùc xöa, truyeàn muoân naêm
chôù queân…”
Ñoù laø nhöõng vaên, thô, ngaâm vònh, ca haùt
khieán cho loøng ngöôøi teâ taùi nhôù thöông khoå
ñau.
Thöông nhôù laø moät phaùp aùc, laø moät phaùp
ñau khoå. Lôøi ca tieáng haùt ngaâm vònh thô vaên
gôïi leân loøng thöông nhôù saàu khoå cuûa moät ngöôøi
con nhôù meï (Loøng meï), cuûa moät ngöôøi vôï nhôù
thöông choàng ñang chinh chieán ngoaøi bieân aûi
xa (Chinh Phuï Ngaâm), cuûa moät tình yeâu queâ
höông (Tieáng Goïi Sinh Vieân).
Lôøi ca tieáng haùt, thô vaên, ngaâm vònh gôïi
leân tình yeâu thöông trai gaùi (saéc duïc), tình yeâu
thöông cha meï (aùi kieát söû), tình yeâu queâ höông
toå quoác (aùi kieát söû).
Taát caû nhöõng söï yeâu thöông naøy naèm ôû
trong thaát tình luïc duïc. Nhö chuùng ta ñaõ bieát,
loaøi ngöôøi thöôøng chòu nhieàu khoå ñau laø do thaát
tình luïc duïc taïo neân. Theá maø ngöôøi ta thöôøng
tìm moïi caùch laøm soáng laïi noù ñeå maø khoå, ñeå
maø ñau.

-99-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Loøng thöông yeâu trong thaát tình luïc duïc laø
tình yeâu thöông haïn heïp trong tình caûm caù
nhaân, tình thöông yeâu aáy thöôøng laøm khoå cho
mình, cho ngöôøi khaùc.
Noãi ñau cuûa thaát tình luïc duïc khieán cho
trai gaùi ñi ñeán tuyeät voïng phaûi töï töû, khieán cho
con gieát cha, cha gieát con, meï gieát con, choàng
gieát vôï, vôï gieát choàng, anh gieát em, em gieát
anh, v.v..
Noãi ñau aáy thuùc giuïc chuùng ta xaû thaân vaøo
choã cheát maø khoâng heà bieát sôï haõi vaø cuõng
khoâng thaáy traùch nhieäm boån phaän ñaïo ñöùc laøm
ngöôøi cuûa mình ñoái vôùi mình, cuûa mình ñoái vôùi
ngöôøi khaùc, v.v..
Ñaïo Phaät muoán cho con ngöôøi thoaùt khoå,
neân phaûi vöôït thoaùt ra khoûi thaát tình luïc duïc.
Ñoái vôùi ñaïo Phaät thaát tình luïc duïc laø moät loaïi
tình yeâu thöông haïn heïp, nhoû moïn, ích kyû phaûi
ñöôïc thay theá baèng moät loaïi tình yeâu thöông
roäng lôùn. Tình yeâu thöông roäng lôùn ñoù laø “taâm
töø, bi, hyû, xaû”. Taâm töø, bi, hyû, xaû laø loøng yeâu
thöông roäng lôùn voâ bôø beán, vì theá noù khoâng bao
giôø laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå chuùng
sanh. Nhôø coù taâm naøy ñöôïc thay theá thì chuùng
ta môùi thoaùt ra khoûi thaát tình luïc duïc.

-100-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Neáu mình thöông yeâu mình sao laïi nghe ca
haùt vaø töï ca haùt ñeå gôïi leân loøng nhôù thöông,
saàu khoå.
Ngöôøi ñôøi khoâng hieåu neân cöù ngôõ möôïn lôøi
ca tieáng haùt ñeå giaûi saàu hay giaûi trí. Thaät söï
giaûi saàu hay giaûi trí nhö vaäy laïi laøm cho taâm tö
saàu khoå theâm, trí oùc meät nhoïc, caêng thaúng hôn.
Lôøi ca tieáng haùt chæ giuùp cho ngöôøi laøm
vieäc ñaàu oùc quaù caêng thaúng ñöôïc thö giaõn maø
thoâi.
Mình thöông mình thì khoâng neân laøm khoå
mình. Phaûi khoâng caùc baïn?
Nghe ca haùt vaø töï ca haùt cuõng töï laøm khoå
mình, caùc baïn coù hieåu khoâng?
Cho neân, muoán khoâng laøm khoå mình thì
caùc baïn khoâng neân nghe ca haùt vaø ca haùt.
Bôûi vì nghe ca haùt cuõng laøm cho caùc baïn
maát thì giôø raát nhieàu.
Giaûi trí nghæ ngôi maø laïi baét ñaàu oùc laéng
nghe aâm thanh khieán cho thaàn kinh moûi meät.
Nhö vaäy giaûi trí nghæ ngôi coù ñuùng khoâng?
Nhö vaäy, thöông yeâu mình sao laïi laøm khoå
mình?
Möôïn lôøi ca tieáng haùt ñeå queân ñi söï saàu
khoå, ñeå giaûi trí nghæ ngôi thì khoâng ñuùng. Ñoù laø

-101-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

moät hình thöùc traùnh neù troán chaïy ñeå öùc cheá vaø
ñeø neùn taâm mình.
Chuùng toâi xin ñem moät ví duï giaûi saàu
khaùc: Cuõng nhö ngöôøi vì quaù buoàn khoå laïi
möôïn cheùn röôïu ñeå giaûi saàu, röôïu laø moät chaát
ñoäc kích thích khieán cho thaàn kinh höng phaán,
noùi naêng cöû chæ gioáng nhö ngöôøi ñieân, ngöôøi
maát trí… Nhöõng ngöôøi say röôïu nhö vaäy hoï ñaâu
coù saùng suoát thaáy mình say röôïu, hoï caûm thaáy
nhö möôïn cheùn röôïu ñeå noùi leân loøng caêm töùc,
loøng khoå ñau cuûa mình ñeå cho haû loøng buoàn
giaän, töùc laø giaûi saàu. Nhöng hoï coù bieát ñaâu
chính hoï ñaõ bò taâm hoï löøa doái hoï. Hoï ñang say
nhöng hoï ñaâu bieát hoï ñang say. Söï thaät laø hoï
ñang say röôïu, thaàn kinh bò höng phaán, hoï
khoâng töï laøm chuû hoï ñöôïc nöõa, hoï nghó raèng
uoáng röôïu say laø seõ queân saàu khoå, nhöng khoâng
ngôø hoï ñaõ laøm cho hoï saàu khoå theâm, chöù naøo
ñaâu phaûi möôïn röôïu ñeå giaûi saàu.
Thöa caùc baïn! Lôøi ca tieáng haùt cuõng nhö
vaäy, chæ laøm vui daï nhöõng ngöôøi khoâng bieát
soáng cho mình. Nghe ca haùt vaø töï ca haùt laø
soáng theo ngoaïi caûnh thaát tình luïc duïc, thuoäc
veà aûo aûnh, hö töôûng cuûa nhöõng söï vieäc gì ñaõ
qua vaø cuûa nhöõng söï vieäc gì chöa ñeán, hoï töôûng
laø giaûi khoå laïi choàng theâm khoå cho hoï.

-102-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ca haùt laø söï kheâu gôïi loøng ñau khoå, laøm
maát söï an tònh traàm laëng cuûa taâm hoàn, neân ñöùc
Phaät caám nhöõng haøng ñeä töû cuûa mình: “khoâng
ca haùt vaø nghe ca haùt”.
Chuùng ta cuõng neân bieát: Moät vò Thaùnh
Taêng ñôøn ca xöôùng haùt ngaâm vònh, hoaëc taùn
tuïng eâ, a gioïng cao gioïng thaáp ñeå ru hoàn ngöôøi
vaøo coõi töôûng thì ñieàu naøy ñöùc Phaät ñaõ khoâng
chaáp nhaän töø laâu.
Kinh Sonadanda thuoäc Tröôøng Boä Kinh
taïng kinh Nikaya (Nguyeân Thuûy) coù neâu leân
naêm ñöùc taùnh cuûa moät tu só Baø La Moân. Naêm
ñöùc taùnh ñoù laø:
1- Thoï sanh huyeát thoáng 7 ñôøi Baø La
Moân.
2- Chuù thuaät, phuùng tuïng, thoâng hieåu ba taäp Veä Ña, danh töø, nghóa lyù vaø nghi leã… phaûi
thoâng suoát.
3- Ñeïp trai, töôùng haûo (32 töôùng toát 80 veû
ñeïp).
4- Trí tueä.
5- Giôùi luaät.
Ñöùc Phaät ñaõ loaïi boû ba taùnh ñöùc ôû treân maø
chæ coøn chaáp nhaän coù 2 ñöùc taùnh ôû döôùi:
1- Trí tueä.

-103-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

2- Giôùi luaät.
Ngaøi khoâng chaáp nhaän doøng gioáng, töôùng
toát, tuïng nieäm vaø chuù thuaät, vì theá giôùi luaät cuûa
Ngaøi caám tu só ca haùt vaø nghe ca haùt töùc laø
caám tuïng nieäm eâ, a gioïng cao gioïng thaáp.
Trong ñaïo Phaät chæ coù tri kieán (trí tueä) vaø
giôùi luaät môùi giuùp cho ñeä töû cuûa Ngöôøi thaät söï
giaûi thoaùt moïi khoå aùch.
Hoâm nay quyù Thaày tuïng kinh, nieäm chuù,
nieäm Phaät, chuùng toâi nghó raèng ñaây khoâng phaûi
laø ñöôøng loái cuûa Phaät giaùo maø laø moät ngheà tuïng
nieäm cuûa Baø La Moân ngaøy xöa ñeå trao ñoåi kieám
soáng vôùi tín ñoà, khi nhöõng vò Baø La Moân naøy
coøn tuoåi treû, thì laáy ngheà tuïng nieäm maø kieám
soáng, ñeán khi giaø caùc vò naøy chuyeân tu neân
khoâng coøn tuïng nieäm nöõa.
Ñöùc Phaät xöa xuaát gia tu haønh cuõng theo
Ñaïo Baø La Moân, nhöng khoâng tìm thaáy söï giaûi
thoaùt trong ñaïo naøy, neân Ngaøi phaûi töï vaïch ra
cho mình moät loái ñi. Nhöõng gì cuûa ñaïo Baø La
Moân ñuùng coù söï tu taäp giaûi thoaùt chaân thaät thì
Ngaøi chaáp nhaän, coøn nhöõng gì tu taäp khoâng
giaûi thoaùt thì Ngaøi loaïi tröø boû ra.
Naêm ñieàu kieän ñeå trôû thaønh moät Baø La
Moân, Ngaøi chæ chaáp nhaän hai ñieàu kieän, coøn ba
ñieàu kieän Ngaøi loaïi boû nhö ôû treân chuùng toâi ñaõ

-104-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

noùi. Nhö vaäy chuùng ta thaáy raát roõ ñöùc Phaät
khoâng chaáp nhaän 32 töôùng toát 80 veû ñeïp, chæ coù
caùc nhaø Ñaïi thöøa thöôøng ca ngôïi 32 töôùng toát
80 veû ñeïp cuûa ñöùc Phaät. Roõ raøng, nhö theá ñaây
laø Baø La Moân maïo danh Phaät giaùo. Xin Quyù vò
cöù suy ngaãm coù ñuùng: “Kinh saùch Phaùt trieån
chính laø kinh saùch cuûa Baø La Moân?”.
Ngheà chaân chính trong ñaïo Phaät ñoù laø
ngheà ñi xin aên (Chaùnh Nghieäp), coøn ngheà tuïng
kinh, nieäm chuù, caàu an, caàu sieâu, cuùng vong,
tieãn linh, cuùng sao, giaûi haïn, laøm tuaàn, laøm töï,
v.v.. laø taø nghieäp, ñöùc Phaät khoâng chaáp nhaän.
Baøi kinh Sonadanda ñaõ noùi leân tinh thaàn baøi
baùc nhöõng phaùp moân tuïng nieäm caàu cuùng
khoâng lôïi ích cho ñôøi soáng maø coøn gaây cho tín
ñoà meâ tín vaø laïc haäu.
Moät vò Thaùnh Taêng ngoài tuïng nieäm eâ, a
gioïng cao, gioïng thaáp theo nhòp tieáng chuoâng,
tieáng moõ gioáng nhö ñôøn ca xöôùng haùt, ngaâm
vònh thì oai nghi teá haïnh naøy laøm sao goïi laø
Thaùnh haïnh cuûa baäc Thaùnh Taêng ñöôïc.
Moät vò Thaùnh Taêng laø phaûi soáng troïn veïn
ñaày ñuû ñöùc haïnh traàm laëng. Ñöùc haïnh traàm
laëng môùi noùi leân ñöôïc oai nghi teá haïnh cuûa moät
baäc Thaùnh Taêng. Vì traïng thaùi soáng traàm laëng
aáy môùi ñöôïc goïi laø söï soáng cuûa baäc Thaùnh; coøn
ngöôïc laïi ngoài tuïng nieäm eâ, a nhö ca haùt hoaëc

-105-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nghe tuïng nieäm, nghe ca haùt thì caùc baïn nghó
sao? Luùc baáy giôø taâm hoàn traàm laëng coù coøn
khoâng? Moät vò Thaùnh Taêng laø phaûi soáng troïn
trong traïng thaùi traàm laëng môùi ñöôïc goïi laø
Thaùnh Taêng.
Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng giuùp cho chuùng ta
trôû veà soáng vôùi noäi taâm cuûa mình. Soáng trôû veà
noäi taâm cuûa mình laø moät ñöùc haïnh tuyeät vôøi, vì
noù laø ñöùc haïnh khoâng laøm khoå mình, khoå
ngöôøi.
Do söï lôïi ích naøy ñöùc Phaät caám caùc Tyø
Kheo khoâng ñöôïc nghe ca haùt vaø töï ca haùt.
Moät vò Thaùnh Taêng ngoài nghe ca haùt hoaëc
töï mình ca haùt duø laø baøi ca loaïi naøo cho ñeán
nhöõng baøi taùn tuïng nhöõng caâu kinh tieáng keä
cuõng ñeàu thuoäc loaïi ca haùt. Neân trong kinh Sa
Moân Quaû, kinh Sonadanda ñöùc Phaät ñeàu khoâng
chaáp nhaän nhöõng loái taùn tuïng, nieäm Phaät eâ, a.
Gaàn ñaây, coù moät soá tu só vaø cö só khoâng
thoâng hieåu ñaïo Phaät, hoï baét chöôùc theo ñaïo
Thieân Chuùa soaïn nhaïc Phaät ñeå saùch taán Taêng
Ni tu hoïc. Ñoù laø moät vieäc laøm traùi vôùi muïc ñích
cuûa Phaät giaùo. Phaät giaùo chaáp nhaän soáng traàm
laëng ñoäc cö, neân ñöùc Phaät thöôøng nhaéc nhôû
Taêng, Ni phaûi soáng ñoäc cö nhö con teâ ngöu moät
söøng.

-106-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ñaïo Phaät laø ñaïo töï löïc cöùu mình ra khoûi
soâng meâ bieån khoå cuûa kieáp ngöôøi thì Thaùnh
haïnh traàm laëng raát caàn thieát cho söï soáng veà
noäi taâm cuûa ngöôøi tu giaûi thoaùt.
Ngöôøi tu theo ñaïo Phaät maø khoâng giöõ ñöôïc
Thaùnh haïnh naøy thì raát khoù tìm söï laøm chuû
sanh, giaø, beänh, cheát vaø chaám döùt taùi sinh luaân
hoài.
Coøn ca haùt vaø nghe ca haùt laø coøn taâm duïc
cuûa theá gian, gioïng ca tieáng haùt cuûa mình, cuûa
ngöôøi laø thöïc phaåm nuoâi döôõng taâm duïc. Coøn
nuoâi döôõng taâm duïc thì laøm sao ly duïc ly aùc
phaùp ñöôïc.
Ñaïo Phaät maø coøn coù nhöõng baøi kinh, taùn
tuïng gioïng thaáp, gioïng cao ngaâm vònh haùt hoø
thì coù khaùc chi laø ngoaïi ñaïo Baø La Moân.
Ngöôøi ta khoâng bieát, cho raèng nhöõng baøi
kinh taùn tuïng eâ, a gioïng cao thaáp laø ca nhaïc
ñaïo. Ñoái vôùi ñaïo Phaät thì khoâng coù ca nhaïc
ñaïo, maø chæ coù söï soáng traàm laëng ñeå trôû veà vôùi
noäi taâm thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï cuûa mình.
Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng giuùp chuùng ta soáng
veà noäi taâm cuûa mình, nhôø theá maø ta nhaän ra
ñöôïc moãi taâm nieäm aùc vaø thieän neân ta seõ dieät
aùc vaø taêng tröôûng thieän moät caùch deã daøng, neáu
khoâng nhôø ñöùc haïnh traàm laëng thì ta raát khoù

-107-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhaän ra ñöôïc caùi taâm xaûo traù cuûa chính chuùng
ta, neân raát khoù ly duïc ly aùc phaùp cho thaät saïch.
Ñöùc Thaùnh Traàm Laëng laø moät Thaùnh
haïnh tuyeät vôøi maø cuõng laø moät phaùp haønh vi
dieäu giuùp chuùng ta ngaên vaø dieät aùc phaùp taän
goác.
Cho neân, GIÔÙI KHOÂNG NGHE CA HAÙT VAØ
TÖÏ CA HAÙT thì chæ coù trong ñaïo Phaät môùi coù
Thaùnh haïnh naøy. Thaùnh haïnh naøy raát xöùng
ñaùng laø haïnh cuûa moät baäc Thaùnh Taêng.
Toùm laïi, ngöôøi tu só Phaät giaùo nghe ca haùt
vaø töï ca haùt khoâng phaûi laø tu só Phaät giaùo, ñoù
laø tu só cuûa Baø La Moân.
Ñeå xaùc ñònh cho roõ raøng, ngöôøi tu só Phaät
giaùo nghe ca haùt vaø töï ca haùt (tuïng nieäm cuùng
teá caàu khaán…) khoâng phaûi laø Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø Thaùnh cö só maø laø Ma Ba Tuaàn
ñoäi loát Phaät giaùo ñeå phaù hoaïi Phaät giaùo. Xin
quyù Phaät töû neân löu yù vaø ñeå traùnh xa nhöõng
loaïi tu só naøy.


-108-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ÑÖÙC HAÏNH SA DI

Ñöùc haïnh Sa di laø phaûi laáy goác caây laøm giöôøng naèm, laáy nghóa ñòa laøm nhaø ôû. Ñoù laø taäp haïnh buoâng xaû, ly duïc ly aùc phaùp.

-109-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi ñöùc Sadi thöù taùm:
KHÔNG NẰM GIƯỜNG CAO RỘNG LỚN
K
hoâng naèm giöôøng cao roäng lôùn laø moät
ÑÖÙC THANH BAÀN. Ngöôøi xuaát gia cuõng nhö
nhöõng ngöôøi taïi gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng
cho ñuùng ñöùc haïnh thì môùi xöùng ñaùng laø ñeä töû
cuûa Phaät.
Naèm giöôøng cao roäng lôùn khoâng ñuùng oai
nghi teá haïnh, khoâng ñuùng tö caùch cuûa moät tu só
Phaät giaùo. Vì naèm giöôøng cao roäng lôùn, goã quí
giaù coù nghóa laø moät tu só giaøu sang, traùi ngöôïc
vôùi haïnh thanh baàn cuûa moät tu só Phaät giaùo.
Ngöôøi tu só Phaät giaùo naèm giöôøng cao roäng
lôùn thöôøng nguû thieáu tænh giaùc, laên loän deã
daøng, naèm saáp, naèm ngöûa, naèm nghieâng, quay
loän töù höôùng, v.v.. naèm nguû nhö vaäy coù ñuùng
Thaùnh haïnh cuûa moät vò Thaùnh Taêng khoâng?
Thöa quyù baïn?
Caùc baïn nghó sao, vôùi tö caùch moät tu só
naèm nguû nhö vaäy, caùc baïn coù chaáp nhaän
khoâng?
Moät tu só Phaät giaùo naèm giöôøng cao roäng
lôùn sang ñeïp, meàn eâm neäm aám laø ñaõ phaù haïnh

-110-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thanh baàn cuûa moät vò Thaùnh Taêng “xaû phuù
caàu baàn…”.
Giôùi caám khoâng naèm giöôøng cao roäng lôùn
laø giôùi caám giöõ gìn oai nghi teá haïnh khi naèm
nguû cuûa moät baäc Thaùnh Taêng cho ñuùng Thaùnh
haïnh tu haønh giaûi thoaùt.
Thaùnh haïnh thanh baàn cuûa moät vò tu só
Phaät giaùo laø ñuùng nghóa giaûi thoaùt cuûa noù, neáu
ai soáng ngöôïc laïi thì khoâng ñuùng nghóa.
Xöa ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni töø boû
nhöõng thöù sang giaøu ñeå chaáp nhaän moät ñôøi
soáng, laáy goác caây laøm giöôøng naèm. Ñoù laø moät
Thaùnh haïnh thanh baàn giaûi thoaùt nhöõng vaät
chaát theá gian cuûa ñöùc Phaät raát laø tuyeät vôøi maø
chuùng ta caàn phaûi noi göông. Chuùng ta laø
nhöõng tu só Phaät giaùo hieän thôøi maø sao laïi
queân ñi göông haïnh giaûi thoaùt cao quyù naøy? Laïi
nôõ ñeå taâm tham ñaém giöôøng cao roäng lôùn, ñeå
cho ñôøi mæa mai Phaät giaùo, thaät laø ñau loøng.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Neáu ñaõ ñi tu theo Phaät giaùo thì phaûi laøm
troøn boån phaän ñaïo ñöùc Thaùnh haïnh cuûa ngöôøi
tu só Phaät giaùo, coù nghóa laø giôùi luaät phaûi
nghieâm chænh. Thaø khoâng ñi tu thì thoâi, chöù
ñöøng ñi tu maø vi phaïm giôùi luaät thì xaáu hoå laém
caùc baïn aï! Neáu ñi tu phaïm giôùi thì côûi aùo caø sa

-111-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

traû laïi cho chuøa, ñöøng ñeå moïi ngöôøi mæa mai
Phaät giaùo. Ñoù laø traùch nhieäm vaø boån phaän cuûa
ngöôøi tu só Phaät giaùo.
Laø moät du Taêng khaát só laøm sao mang
theo giöôøng cao roäng lôùn ñöôïc, vì ñôøi soáng cuûa
hoï phaûi raøy ñaây, mai ñoù, nay ôû choã naøy mai ôû
choã kia. Chuû tröông cuûa ñaïo Phaät cuõng nhö
göông haïnh cuûa ñöùc Phaät chuùng ta laø haøng ñeä
töû cuûa Ngöôøi, khoâng theå naøo choái boû haïnh du
Taêng khaát só ñöôïc.
Chæ coù truï theá Taêng ñôøi soáng ôû moät choã
neân môùi coù giöôøng cao roäng lôùn. Vì theá, taát caû
nhöõng tu só truï theá Taêng ñeàu phaïm giôùi, phaù
giôùi, khoâng nhöõng giôùi luaät naøy maø coøn nhieàu
giôùi khaùc nöõa.
Chuùng ta xaùc ñònh chaéc chaén giôùi luaät
Phaät bò phaù huûy laø do phaàn ñoâng tu só truï theá
Taêng.
Muïc ñích cuûa ñaïo Phaät laø phaûi tu taäp ly
duïc ly aùc phaùp. Cho neân, giôùi luaät Phaät laø haïnh
ly duïc ly aùc phaùp. Truï theá Taêng vì khoâng bieát,
khoâng thoâng hieåu muïc ñích ly duïc ly aùc phaùp
cuûa ñaïo Phaät, neân luoân luoân phaïm giôùi, phaù
giôùi, beû vuïn giôùi, vì theá voâ tình hay höõu yù maø
hoï ñi ngöôïc laïi ñöôøng loái tu taäp cuûa ñaïo Phaät,
taâm luoân luoân baùm chaët vaøo vaät chaát theá gian.

-112-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Cho neân, haïnh thieåu duïc tri tuùc, ba y moät baùt
hoï khoâng sao soáng ñöôïc, giöõ gìn ñöôïc, do vaäy
maø chuøa to Phaät lôùn baét ñaàu phaùt trieån moïc
leân nhö naám, toán hao bieát bao nhieâu cuûa ñaøn
na thí chuû. Chuùng ta haõy nhìn khaép treân haønh
tinh naøy, söï toán hao moà hoâi nöôùc maét cuûa loaøi
ngöôøi ñaõ ñoå veà cho toân giaùo khoâng bieát bao
nhieâu maø keå, nhöng toân giaùo ñaõ ñem laïi nhöõng
lôïi ích gì thieát thöïc cho chính hoï hay chæ laø moät
mô öôùc, moät hy voïng haõo huyeàn?
Muoán coù chuøa to Phaät lôùn, soáng trong
danh lôïi vaät chaát ñaày ñuû thì hoï phaûi laøm sao?
Baèng moïi caùch ñeå ñaït ñöôïc muïc ñích aáy,
hoï phaûi ñeû ra phaùp moân buøa meâ, chuù thuaät,
thaàn thoâng pheùp thuaät, keâu möa goïi gioù, saùi
ñaäu thaønh binh, v.v.. Hoï coøn döïa vaøo söï meâ tín
cuûa daân gian coøn laïc haäu, khi daân trí chöa cao,
saûn xuaát ra phaùp cuùng baùi tuïng nieäm caàu sieâu,
caàu an, caàu taøi, caàu lôïi, xem sao, boùi queû, xem
ngaøy giôø toát xaáu caát nhaø, cöôùi vôï, gaû con, v.v..
Baèng moïi caùch ñeå ñaït ñöôïc muïc ñích hoï ñeû
ra theá giôùi sieâu hình baøy veõ caûnh giôùi Cöïc Laïc
Taây Phöông, Thieân Ñaøng, ñòa nguïc ñeå löôøng gaït
nhöõng ngöôøi nheï daï, non loøng, v.v.. Nhö vaäy
cuõng chöa ñuû, neân baèng moïi caùch hoï coøn ñeû ra
nhöõng phaùp moân thieàn töôûng, thieàn xuaát hoàn,
thieàn kieán taùnh thaønh Phaät, v.v..

-113-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Töø choã tu sai phaùp, phaïm giôùi luaät, ñaùnh
maát Thaùnh haïnh thanh baàn ly duïc ly aùc phaùp,
hoï ñaõ laøm maát con ñöôøng cöùu kính giaûi thoaùt
cuûa ñaïo Phaät. Töø choã tu haønh ñaõ bieán hoï trôû
thaønh ngöôøi giaøu sang, coù chuøa to Phaät lôùn, coù
vaät chaát ñaày ñuû khoâng thua keùm gì ngöôøi theá
tuïc. Mang tieáng ñi tu chöù hoï ñaâu coù tìm thaáy söï
giaûi thoaùt cuûa thaân taâm mình; hoï ñaâu coù tìm
thaáy mình thoaùt ra khoûi voøng theá tuïc oâ nhieãm
vaø nhieàu cay ñaéng, khoå ñau.
Giôùi Thaùnh Ñöùc Thanh Baàn ñaõ laäp neân
moät ngöôøi tu só ñuùng nghóa xaû phuù caàu baàn, xaû
thaân caàu ñaïo cuûa Phaät giaùo. Theá maø ngöôøi tu só
Phaät giaùo hieän giôø soáng khoâng ñuùng giôùi haïnh,
giôùi ñöùc, thöôøng vi phaïm giôùi boån, maø cöù ngôõ
töôûng mình tu ñuùng phaùp, mình laø ñeä töû cuûa
Phaät, naøo ngôø cuoäc soáng cuûa quyù vò ñaõ xaùc ñònh
quyù vòï laø tu só ngoaïi ñaïo, soáng theo duïc laïc theá
gian…
“Giôùi luaät laø Thaày cuûa moïi ngöôøi. Giôùi
luaät coøn laø Phaät giaùo coøn, giôùi luaät maát laø
Phaät giaùo maát”, ñoù laø lôøi di chuùc sau cuøng cuûa
ñöùc Phaät. Vaäy maø tu só Phaät giaùo hieän giôø
phaïm giôùi, phaù giôùi, beû vuïn giôùi, laïi coøn cho
ngöôøi giöõ giôùi laø loãi thôøi, tu nhö vaäy khoâng
chöùng ñaïo. Nhöõng vò thaày aáy Thaùnh Haïnh Sa

-114-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Di chöa giöõ troïn thì laøm Thaày thieân haï coù xöùng
ñaùng khoâng, thöa quyù vò?
Giôùi luaät giuùp cho ngöôøi tu só ly duïc ly aùc
phaùp ñeå coù ñöôïc moät taâm hoàn thanh thaûn, an
laïc vaø voâ söï. Vôùi taâm hoàn thanh thaûn, an laïc
vaø voâ söï, ñoù laø traïng thaùi ly duïc ly aùc phaùp,
phaûi khoâng caùc baïn?
Nhö vaäy, töøng moãi giôùi luaät cuûa Phaät coù ly
duïc trong moãi khía caïnh cuûa taâm duïc chuùng ta.
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di khoâng naèm giöôøng
cao roäng lôùn laø giuùp cho ngöôøi tu só lìa xa vaät
chaát theá gian, xa lìa taâm duïc thích eâm aám,
sang ñeïp, xa lìa taâm giaøu sang, soáng taâm thanh
baàn, soáng ñôøi ñôn giaûn tri tuùc thieåu duïc. Ngöôøi
tu só maø coøn caàn giöôøng naèm laø coøn dính maéc
thì laøm sao ra khoûi ñöôïc nhaø sanh töû.
Thaân taâm cuûa con ngöôøi laø thaân taâm ñaém
nhieãm, khi ngöôøi tu só xem thöôøng söï ñaém
nhieãm thì seõ bò ñaém nhieãm. Ví duï: ta soáng quen
haïnh laáy goác caây laøm giöôøng naèm, thì ta naèm
nguû raát deã daøng, coøn nhöõng ngöôøi naèm giöôøng
cao roäng lôùn eâm ñeïp thì quen vôùi giöôøng cao
roäng lôùn, neân khi laáy goác caây laøm giöôøng naèm
thì nguû raát khoù khaên.

-115-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Neáu khoâng laäp haïnh ly duïc naøy thì söï tu
haønh chæ hoaøi coâng voâ ích, uoång phí moät ñôøi tu
haønh.
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di khoâng naèm giöôøng
cao roäng lôùn coù muïc ñích taïo cho du Taêng khaát
só raøy ñaây mai ñoù. Cuoäc soáng raøy ñaây mai ñoù laø
cuoäc soáng khoâng dính maéc. Giöôøng cao roäng lôùn
laø moät ñoái töôïng khoâng tieän lôïi cho ñôøi soáng du
Taêng khaát só.
Giôùi caám naøy coù muïc ñích giuùp cho chö
Taêng thoaùt ra khoûi ñôøi soáng truï theá Taêng. Coù
thoaùt ra khoûi ñôøi soáng truï theá Taêng thì môùi
mong tìm thaáy con ñöôøng giaûi thoaùt.
Ñôøi soáng chö Taêng khaát só thì khoâng coù
chuøa to Phaät lôùn, vì khoâng coù chuøa to Phaät lôùn
neân ñôøi soáng giaûi thoaùt vaø taâm hoàn traéng baïch
nhö voû oác, phoùng khoaùng nhö hö khoâng, thaät laø
an oån vaø töï taïi, coøn coù chuøa to Phaät lôùn thì
khoâng phaûi laø du Taêng khaát só. Khoâng phaûi laø
du Taêng khaát só thì ñôøi khoâng theå naøo töï taïi voâ
ngaïi ñöôïc.
Nhöõng du Taêng khaát só laø nhöõng ngöôøi
bieát buoâng xaû, bieát ly duïc ly aùc phaùp, bieát tìm
söï giaûi thoaùt ra khoûi vuøng theá tuïc nhieàu cay
ñaéng.

-116-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi khoâng naèm giöôøng cao roäng lôùn, nghe
ñôn giaûn nhöng raát ñaày ñuû yù nghóa giaûi thoaùt
cuûa moät vò tu só Phaät giaùo. Moät vò Thaùnh Taêng
maø coøn naèm giöôøng cao roäng lôùn, goã quyù giaù thì
Thaùnh haïnh Thaùnh Taêng ñaâu coøn nöõa. Phaûi
vaäy khoâng thöa quyù vò?
Moät vò tu só naèm giöôøng cao roäng lôùn meàn
eâm, neäm aám thì ñaâu coøn coù Thaùnh haïnh nöõa;
hoï chæ laø moät ngöôøi phaøm phu tuïc töû, taâm coøn
tham ñaém vaät chaát veà nguû nghæ; soáng gioáng
nhö moät oâng quan, moät nhaø vua, moät ngöôøi
giaøu sang, v.v..
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di Thanh Baàn khoâng
cho pheùp moät tu só vi phaïm giôùi luaät naøy, bôûi vì
vi phaïm giôùi naøy thì sao coøn ñöôïc goïi laø thanh
baàn? Ñaõ laø Thaùnh haïnh thanh baàn thì khoâng
neân phaïm giôùi naøy, vì vi phaïm giôùi naøy Thaùnh
haïnh thanh baàn khoâng coøn nöõa.
Toùm laïi, giôùi ñöùc Thaùnh Sa Di Thanh Baàn
naøy giuùp cho ngöôøi tu só ñöôïc töï taïi giaûi thoaùt
ly duïc veà nguû nghæ veà vaät chaát theá gian maø
ngöôøi theá tuïc khoâng theå laøm ñöôïc.
Vaäy, hôõi caùc baïn tu só Phaät giaùo, töø chuù Sa
di môùi vaøo tu cho ñeán nhöõng vò Ñaïi Ñöùc,
Thöôïng Toïa, Hoaø Thöôïng, neân nghieâm chænh
giöõ gìn giôùi luaät naøy thì môùi xöùng ñaùng laø ñeä töû

-117-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

cuûa Phaät, thì môùi xöùng danh Ñaïi Ñöùc, Thöôïng
Toïa, Hoaø Thöôïng; baèng ngöôïc laïi thì neân côûi aùo
caø sa traû laïi cho Phaät giaùo, vì Phaät giaùo khoâng
chaáp nhaän nhöõng ngöôøi tu só nhö vaäy. Nhöõng
tu só nhö vaäy laø nhöõng tu só phaù hoaïi Phaät
phaùp, laø Ma Ba Tuaàn trong Phaät giaùo.
Xin quyù vò löu yù: “Giôùi luaät coøn laø Phaät
giaùo coøn, giôùi luaät maát laø Phaät giaùo maát”.


-118-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù chín:
KHÔNG ĂN UỐNG PHI THỜI
K
hoâng aên uoáng phi thôøi laø moät ÑÖÙC LY
DUÏC. Ngöôøi xuaát gia cuõng nhö nhöõng ngöôøi taïi
gia caàn phaûi hoïc.
Giôùi Thaùnh Ñöùc Ly Duïc raát caàn thieát cho
ngöôøi tu só Phaät giaùo, vì theá ngöôøi cö só cuõng
nhö ngöôøi tu só khi ñeán vôùi Phaät giaùo phaûi moät
loøng cung kính vaø toân troïng giôùi luaät naøy. Noù
khôûi söï baét ñaàu xaùc ñònh cho moïi ngöôøi thaáy
moät tu só coù phaûi laø moät tu só Phaät giaùo chaân
chaùnh hay khoâng chaân chaùnh?
Neáu moät tu só phaïm giôùi naøy thì khoâng
phaûi laø tu só Phaät giaùo chaân chaùnh. Neáu khoâng
phaïm giôùi naøy thì ñaây môùi laø tu só chaân chaùnh
cuûa ñaïo Phaät.
Neáu ai khoâng coi troïng vaø toân kính giôùi
luaät naøy thì ngöôøi aáy laø tu só ngoaïi ñaïo.
AÊn uoáng laø söï tieáp thu töù ñaïi beân ngoaøi ñeå
nuoâi döôõng töù ñaïi beân trong cuûa saéc thaân töù ñaïi
chuùng ta. Nhöng aên uoáng phaûi bieát tieát ñoä,
khoâng bieát tieát ñoä aên nhieàu quaù (boäi thöïc) cô
theå cuõng deã sanh ra beänh taät, aên ít quaù cuõng

-119-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

vaäy. Chæ coù aên uoáng nhö theá naøo ñeå vöøa ñuû cho
cô theå khoâng thieáu maø cuõng khoâng thöøa.
Trong thôøi gian tu haønh cuûa ñöùc Phaät,
Ngaøi ñaõ ruùt ra ñöôïc moät kinh nghieäm! AÊn
nhieàu quaù thì thöøa dö chaát boå neân saéc thaân
sanh ra saéc duïc, thuøy mieân, hoân traàm. Saéc duïc,
thuøy mieân, hoân traàm cuõng laø moät loaøi duïc cuûa
taâm. Cho neân, ngöôøi aên nhieàu deã sanh ra buoàn
nguû, löôøi bieáng, daâm duïc; nhöng neáu aên ít quaù
thì cô theå thieáu nhöõng chaát boài döôõng, sanh ra
yeáu ñuoái, deã bò beänh taät vaø nhieàu ñieàu khaùc
nöõa.
Töø ñôøi soáng vua chuùa aên uoáng quaù nhieàu
ñeán ñôøi soáng khoå haïnh aên uoáng quaù ít. Ñöùc
Phaät ñaõ traûi qua kinh nghieäm cuoäc soáng cuûa
mình nhö vaäy, neân Ngaøi ñaõ xaùc ñònh: aên ngaøy
moät böõa laø ñuû cho cô theå coù moät söï soáng toát
ñeïp.
Thöa caùc baïn! Theo kinh nghieâm tu haønh
cuûa chuùng toâi, ngöôøi tu só laøm vieäc nhieàu hôn
ngöôøi theá tuïc. Taïi sao vaäy?
Suoát 24 tieáng ñoàng hoà ngöôøi tu só luoân
luoân laøm vieäc khoâng nhöõng baèng trí oùc maø coøn
lao ñoäng baèng tay chaân cô theå, hoï coù theå ñi boä
töø 5 ñeán 10 caây soá, coøn ñaàu oùc laøm vieäc khoâng
nghæ ngôi, laøm vieäc nhö vaäy maø aên ngaøy chæ coù

-120-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

moät böõa aên, theá maø vaãn khoeû maïnh, thaân ít
beänh ñau.
Ngöôøi ñôøi khoâng bieát töôûng aên nhieàu laø
khoeû maïnh, aên nhieàu cô theå phaûi laøm vieäc
nhieàu, cô theå töï ñoäng laøm vieäc nhieàu thì ngöôøi
mau giaø, tuoåi thoï bò giaûm.
Caùc baïn cöù suy nghó nhöõng lôøi noùi cuûa
chuùng toâi, ñöøng coù tin ngay lieàn. Khi naøo tin
thì phaûi chöùng nghieäm lôøi daïy cuûa chuùng toâi coù
keát quaû.
Chuùng ta neân hieåu, ngaøy aên moät böõa khi
aên phaûi toán coâng söùc raát nhieàu. Tröôùc khi aên
baïn phaûi lo naáu nöôùng, trong khi ñang aên uoáng
baïn phaûi nhai nuoát, thöïc phaåm vaøo bao töû phaûi
tieâu hoaù, sau khi aên xong baïn phaûi röûa baùt
cheùn vaø doïn deïp.
Neáu ngaøy aên ba böõa, quyù baïn phaûi xeùt
thaáy raèng quyù baïn phaûi boû ra moät ngöôøi lo naáu
nöôùng doïn deïp. Ngaøy ngaøy troâi qua, ngaøy naøo
cuõng nhö ngaøy naøo, vieäc aên uoáng chieám moät
phaàn lôùn lao trong lao ñoäng cuûa caùc baïn.
Khi baïn aên nhieàu taâm baïn sinh ra duïc, do
nhieàu duïc baïn phaûi gaët haùi laáy bieát bao nhieâu
thöù ñau khoå cho cuoäc ñôøi cuûa baïn. Baïn coù bieát
khoâng?

-121-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Vì aên uoáng phaûi laøm vieäc nhieàu nhö vaäy,
neân ngöôøi tu theo ñaïo Phaät, chæ aên ngaøy moät
böõa. Vì theá, maø ngöôøi ta soáng nhaøn nhaõ voâ söï,
thoaûi maùi. Ngaøy moät böõa giuùp cho baïn coù nhieàu
thì giôø ngoài chôi, soáng moät mình. Khi caûm thaáy
soáng moät mình ñöôïc an truù thì luùc baáy giôø thaân
taâm cuûa baïn thaät laø haïnh phuùc.
Giôùi Thaùnh ñöùc khoâng aên uoáng phi thôøi laø
ñeå xaùc ñònh tu só giaû hay tu só thaät nhö chuùng
toâi ñaõ noùi ôû treân. Ngöôøi giaû tu, taâm coøn tham
duïc phaàn nhieàu phaûi loä dieän veà maët aên uoáng
phi thôøi.
Cho neân, giôùi naøy laø ñeå giuùp cho ngöôøi cö
só deã nhaän xeùt ngöôøi tu só Phaät giaùo giöõ giôùi
luaät ñuùng hay laø sai.
Ñuùng, laø nhöõng vò sö Thaày aáy phaûi aên
ngaøy moät böõa. Sai, laø nhöõng vò Thaày aên uoáng
phi thôøi.
Nhö vaäy hieän giôø quyù Thaày tu só Phaät giaùo
nhö theá naøo? Chaéc chaén quyù vò ñaõõ roõ. Chæ coù
moät giôùi khoâng aên phi thôøi thì quyù vò thaáy roõ
söï thaät tu só Phaät giaùo hieän giôø chæ laø nhöõng tu
só chaïy theo duïc laïc aên, nguû, danh lôïi chöù
khoâng phaûi ly duïc nhö Phaät daïy. Ñoù laø tu só
giaû.

-122-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di khoâng aên uoáng phi
thôøi giuùp cho tu só taùm ñieàu lôïi ích:
1- Thöù nhaát, coù nhieàu thì giôø tu taäp.
2- Thöù hai, taâm ly duïc veà söï aên uoáng.
3- Thöù ba, cô theå ít beänh taät.
4- Thö tö, ít buoàn nguû, hoân traàm.
5- Thöù naêm, xöùng ñaùng laø moät tu só Phaät
giaùo soáng ñôøi thieåu duïc tri tuùc.
6- Thöù saùu, ñôøi soáng vöôït hôn ngöôøi chöa
xuaát gia.
7- Thöù baûy, cô theå nghæ ngôi, ít laøm vieäc.
8- Thöù taùm, ngöôøi cö só raát meán phuïc vaø
toân kính.
Muoán nhaäp caùc loaïi ñònh töø Sô thieàn ñeán
Töù thieàn vaø thöïc hieän Tam Minh thì ngöôøi tu só
phaûi aên ngaøy moät böõa, neáu khoâng aên moät böõa
ñöôïc thì chaúng bao giôø nhaäp ñöôïc caùc loaïi
Thaùnh ñònh naøy vaø cuõng khoâng bao giôø theå
hieän ñöôïc Tam Minh. Nhö vaäy, chuùng ta thaáy
aên ngaøy moät böõa thaät laø quan troïng cho cuoäc
ñôøi tu hoïc cuûa chính mình. Vì theá, ñöùc Phaät
daïy: “Thöøa töï phaùp chöù ñöøng thöøa töï thöïc
phaåm”. Chuùng ta ai cuõng bieát: “AÊn ñeå soáng
ñeå tu taäp giaûi thoaùt khoûi sanh, giaø, beänh,

-123-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

cheát”. Ngöôøi quyeát chí tu haønh thì chôù neân aên
uoáng phi thôøi.
Ngöôøi tu só Phaät giaùo laø ngöôøi muoán bieán
caûnh theá gian thaønh caûnh Cöïc Laïc, Thieân
Ñaøng. Vì Cöïc Laïc, Thieân Ñaøng laø nôi ñeå cho
taâm hoàn cuûa moïi ngöôøi ñöôïc an laïc, thanh tònh
vaø voâ söï, chöù khoâng phaûi laø nôi soáng ñeå aên
uoáng, ca haùt, nhaïc kòch, v.v.. Ñöøng nghó raèng:
coõi Cöïc Laïc, Thieân Ñaøng laø nôi leàu quaùn buoân
baùn aên uoáng, vui chôi ca haùt. Vì buoân baùn aên
uoáng vui chôi ca haùt laø coøn soáng trong caûnh duïc
laïc theá gian, thì laøm sao goïi ñoù laø caûnh Thieân
Ñaøng, Cöïc Laïc ñöôïc. Phaûi khoâng quyù vò?
Cho neân, ngay taïi theá gian chuùng ta soáng,
ngaøy aên moät böõa laø chuaån bò cho mình moät
cuoäc soáng nôi Cöïc Laïc, Thieân Ñaøng hay noùi
caùch khaùc laø chuùng ta ñaõ bieán caûnh theá gian
thaønh Cöïc Laïc, Thieân Ñaøng ñoù roài.
Bôûi vaäy aên ngaøy moät böõa, chuùng ta suy
ngaãm cho thaät kyõ, thì chuùng ta caûm thaáy thaân,
taâm mình thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï. Thaân
taâm thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï thì khoâng phaûi
nôi ñoù laø Thieân Ñaøng, Cöïc Laïc sao?
Coù chuù Hueä Caàn xin vaøo tu vieän tu taäp.
Môùi nhöõng ngaøy ñaàu chuù quaù thích baûo: “OÂi!
Ñôøi soáng ôû ñaây nhö Tieân treân trôøi, aên ngaøy

-124-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

moät böõa, khoâng laøm gì caû, ôû khoâng suoát caû
ngaøy, ngoài chôi thaûnh thôi thaät laø tuyeät
vôøi’’ . Nhöng laàn löôït taâm ñôøi cuûa chuù soáng
daäy, chuù caûm thaáy coâ ñôn, buoàn teû, nhôù cha,
nhôù meï, nhôù nhaø cöûa, nhôù baïn beø, v.v.. keá tieáp
hoân traàm, thuøy mieân, loaïn töôûng khôûi leân taán
coâng ñaùnh chuù. Do ñoù, chuù chòu heát noåi, lieàn boû
caûnh giôùi Tieân chaïy veà nhaø soáng caûnh traàn tuïc
vôùi cha meï.
Bôûi vaäy, ai cuõng muoán tu taäp ñeå ñöôïc vaõng
sanh veà Cöïc Laïc, ñeå ñöôïc sanh veà coõi Trôøi, ñeå
ñöôïc veà caûnh giôùi Nieát Baøn, ñeå ñöôïc trôû veà baûn
taùnh cuûa mình. Nhöng khi ñöôïc trôû veà thì ai
cuõng chaïy troán.
ÔÛ theá gian moïi ngöôøi cöù ngôõ töôûng raèng: ôû
coõi Cöïc Laïc, Thieân Ñaøng cuõng gioáng nhö ôû theá
gian, coù nhieàu leàu quaùn aên uoáng ca nhaïc suoát
ngaøy ñeâm, v.v.. Söï nghó töôûng nhö vaäy khoâng
ñuùng, caùc baïn aï!
Coõi Trôøi, coõi Cöïc Laïc, ôû ñoù khoâng coù leàu
quaùn buoân baùn aên uoáng vaø ngöôøi ta cuõng khoâng
coù aên uoáng nhö quyù baïn! ÔÛ ñoù chæ coù cuoäc soáng
traàm laëng ñoäc cö, hoï khoâng coù noùi chuyeän vôùi
nhau, vì theá môùi goïi laø coõi Cöïc Laïc, Thieân
Ñaøng.

-125-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Caùc baïn coù bieát khoâng? Vôùi taâm hoàn ngöôøi
theá gian cuûa chuùng ta maø soáng trong caùc coõi ñoù
thì coâ ñôn buoàn laém caùc baïn aï! Chaéc chaén caùc
baïn cuõng khoâng hôn gì chuù Hueä Caàn.
Töôûng coõi Cöïc Laïc Taây Phöông vaø coõi
Thieân Ñaøng laø sung söôùng laém, laø ñaày ñuû laém,
muoán chi coù naáy. Thöa caùc baïn! Caùc baïn töôûng
nhö vaäy laø sai, vì coõi ñoù ngöôøi ta khoâng coøn
duïc, neân khoâng coøn ai ham muoán vaät gì heát.
AÊn, nguû, vui chôi ca haùt ngöôøi ta cuõng khoâng
ham muoán, neân ôû ñoù vaéng laëng. ÔÛ ñoù ngöôøi ta
khoâng thích aên, neân ngöôøi ta cuõng khoâng coù
laøm vieäc nhö ôû coõi theá gian, hoï soáng voâ söï raát
laø thaûnh thôi, an nhaøn. Vaû laïi ngöôøi ta khoâng
coù noùi chuyeän vôùi nhau, thöôøng soáng coâ ñôn
moät mình, neân caûnh giôùi ôû ñoù raát laø im laëng,
khoâng coù tranh luaän hôn thua, khoâng coù tranh
caõi, ñaùnh nhau, khoâng coù ñua ñoøi vaät chaát nhö
ôû theá gian.
Ñeå ñöôïc vaøo caûnh giôùi ñoù neân ñöùc Phaät
trang bò cho chuùng ta möôøi giôùi Thaùnh Sa Di.
Khi chuùng ta boû thaân naøy thì ñöôïc vaøo ngay
lieàn. Muoán vaõng sanh Cöïc Laïc, muoán leân Thieân
Ñaøng, muoán vaøo Nieát Baøn maø ngay baây giôø caùc
baïn khoâng taäp soáng ñôøi soáng treân caùc coõi ñoù thì
caùc baïn laøm sao soáng trong caùc coõi ñoù ñöôïc.
Phaûi khoâng caùc baïn?

-126-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Caùc baïn veà tu vieän Chôn Nhö laø caùc baïn
ñang taäp soáng laøm Thaùnh A La Haùn, laøm Boà
Taùt, laøm Phaät, ñeå sau naøy rôøi boû theá gian veà
caùc coõi ñoù. Theá maø veà ñaây caùc baïn soáng khoâng
ñöôïc thì caùc baïn ñöøng mong veà caùc coõi ñoù ñöôïc.
Duø coù cho caùc baïn veà ñoù thì chöøng ít hoâm caùc
baïn cuõng xaùch goùi chaïy veà traàn gian soáng trong
muøi tuïc luïy khoå ñau.
Neáu caùc baïn khoâng tu taäp aên ngaøy moät
böõa, khoâng soáng ñoäc cö traàm laëng thì laøm sao
quyù baïn soáng hoøa nhaäp vôùi caùc coõi ñoù ñöôïc. Vì
theá, ñöùc Phaät Thích Ca Maâu Ni bieát raát roõ ñieàu
naøy, neân Ngaøi môùi daïy chuùng ta aên ngaøy moät
böõa vaø caám khoâng cho ca haùt vaø nghe ca haùt laø
ñeå chuùng ta coù dòp hoäi tuï, hoaø nhaäp vaøo caùc theá
giôùi chö Phaät, theá giôùi Nieát baøn.
Neáu quyù vò khoâng chuaån bò cho mình soáng
laøm quen vôùi theá giôùi chö Boà Taùt, chö Phaät thì
chuùng toâi nghó raèng quyù vò khoù maø hoaø nhaäp
vaøo moät ñôøi soáng khaùc hôn ñôøi soáng theá tuïc.
Cho neân, giôùi khoâng aên uoáng phi thôøi laø
moät giôùi raát quan troïng cho quyù vò ñeå hoøa nhaäp
vaøo ñôøi soáng Thaùnh thieän.
AÊn ngaøy moät böõa chæ coù nhöõng Boà Taùt,
nhöõng A La Haùn vaø chö Phaät thì môùi soáng noåi,
coøn khoâng soáng ñöôïc nhö vaäy, thì khoâng theå

-127-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

goïi ñoù laø Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni, hay Thaùnh
Cö Só ñöôïc.
Thaùnh ñöùc ly duïc ly aùc phaùp trong aên uoáng
maø ngöôøi tu só Phaät giaùo caàn phaûi tu taäp vaø giöõ
gìn nghieâm chænh thì söï ganh ñua bon chen tìm
danh lôïi, tìm aên uoáng môùi chaám döùt.
Ngöôøi aên ngaøy moät böõa thì coøn gì maø bon
chen danh lôïi. Phaûi khoâng quyù baïn? Ngöôøi ñôøi
chæ vì aên uoáng neân bieán hoï thaønh ra laø loaøi
ñoäng vaät, loaøi ñoäng vaät chæ bieát ganh ñua cho
söï soáng ñeå aên uoáng maø thoâi.
Ngöôøi tu só khi aên ngaøy moät böõa thì chuøa
to cuõng khoâng ham, Phaät lôùn cuõng khoâng thích,
chæ coøn thích soáng vôùi moät taâm hoàn thanh
thaûn, an laïc vaø voâ söï.
Ngaøy thaùng troâi qua vôùi noäi taâm an oån,
khoâng coù moät phaùp naøo taùc ñoäng vaøo taâm hoàn
hoï ñöôïc, ngay caû moïi caûm thoï khoå ñau cuõng
khoâng laøm lay chuyeån taâm hoï ñöôïc.
Giôùi caám khoâng aên phi thôøi nghe thì raát
ñôn giaûn, nhöng maáy ai soáng ñuùng, laøm ñuùng,
chæ vì taâm hoï chöa ly duïc ly aùc phaùp, neân söï
tham ñaém veà aên uoáng coøn naëng neà, khieán cho
hoï tìm caùch beû vuïn giôùi, baèng aên uoáng caùch naøy
hoaëc baèng caùch khaùc nhö: khoâng aên, thì hoï
uoáng söõa hay nöôùc traùi caây, hoaëc chanh ñöôøng,

-128-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

boät nöôùc khuaáy loaõng. Tuy soáng nhö vaäy nhöng
ñoù cuõng laø hình thöùc aên uoáng phi thôøi. Nhöõng
haønh ñoäng naøy ñeàu coù theå vi phaïm Thaùnh
haïnh ly duïc.
Con ñöôøng tu taäp giaûi thoaùt ñeå ra khoûi
nhaø sanh töû, thì giôùi haïnh khoâng aên uoáng phi
thôøi laø moät ñieàu heát söùc quan troïng vaø raát caàn
thieát cho ngöôøi tu só ñeä töû Phaät.
Vì Thaùnh haïnh ñeä töû Phaät laø Thaùnh haïnh
giaûi thoaùt, chuùng ta haù nôõ naøo vi phaïm ñeå moïi
ngöôøi khinh cheâ Phaät giaùo, ñeå cho taâm mình
khoâng ñöôïc giaûi thoaùt.
Vì Thaùnh haïnh cuûa moät vò Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø Thaùnh cö só chuùng ta haù nôõ naøo
aên uoáng phi thôøi ñeå ñaùnh maát Thaùnh haïnh ly
duïc ly aùc phaùp naøy, thì coøn gì laø moät tu só
mang ñaày ñuû yù nghóa giaûi thoaùt cuûa ñaïo Phaät.
Thaùnh haïnh naøy khoâng giöõ troïn thì con
ñöôøng tu kia laøm sao chöùng ñöôïc quaû Thaùnh.
Thaùnh sao coøn aên uoáng phi thôøi.
Ngöôøi cö só phaûi bieát cuùng döôøng vaø toân
kính nhöõng vò Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni, hoï laø
nhöõng vò khoâng phaïm giôùi, khoâng phaù giôùi.
Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di raát lôïi ích cho
mình, cho Phaät giaùo.

-129-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Taïi sao vaäy? Taïi vì moät vò Thaùnh Taêng
thaân taâm cuûa hoï ñaõ ly duïc ly aùc phaùp.
Ngöôøi thaân taâm ñaõ ly duïc ly aùc phaùp maø
quyù Phaät töû ñöôïc cuùng döôøng thì phöôùc baùu voâ
laäu kia coù ngaøy quyù vò seõ ñöôïc thoï höôûng. Coøn
cuùng döôøng cho nhöõng vò Taêng phaïm giôùi luaät
aên uoáng phi thôøi thì phöôùc baùo voâ laäu quyù vò seõ
khoâng coøn coù dòp gaëp nöõa. Rieâng tu só phaïm
giôùi naøy kieáp sau seõ laøm thaân traâu boø, toâi, tôù,
quaân lính haàu haï quyù vò.
Giôùi ñöùc Thaùnh khoâng aên uoáng phi thôøi,
ngöôøi tu só Phaät giaùo caàn phaûi coá gaéng giöõ gìn
vì ñoù laø moät haïnh ly duïc cuûa baäc Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø Thaùnh Cö Só, khoâng phaûi ngöôøi
phaøm phu soáng ñöôïc. Xin quyù vò löu yù cho.


-130-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi ñöùc Sadi thöù möôøi:
KHÔNG CẤT GIỮ TIỀN BẠC CỦA BÁU
K
hoâng caát giöõ tieàn baïc, vaøng ngoïc, chaâu
baùu laø moät ÑÖÙC LY THAM. Ngöôøi xuaát gia cuõng
nhö ngöôøi taïi gia caàn phaûi hoïc hieåu vaø soáng cho
ñuùng giôùi luaät ñöùc haïnh naøy, ñeå khoâng coøn bò
noâ leä cho tieàn baïc.
Taïi sao trong ñaïo Phaät laïi coù giôùi luaät
khoâng caát giöõ tieàn baïc, maø caùc toân giaùo khaùc
laïi khoâng coù?
Ñaïo Phaät laø ñaïo ly duïc, vì theá neân môùi coù
giôùi khoâng caát giöõ tieàn baïc cuûa baùu, coøn caùc toân
giaùo khaùc thì khoâng coù ly duïc.
Khoâng caát giöõ tieàn baïc cuûa baùu laø moät giôùi
ñöùc Thaùnh haïnh ly tham cuûa baäc xuaát gia.
Ngöôøi coøn caát giöõ tieàn baïc laø ngöôøi coøn taâm
tham, duø ngöôøi ñoù ñöôïc taán phong Hoaø Thöôïng,
Thöôïng Toïa, Ñaïi Ñöùc Taêng, Ni vaø duø ñöôïc moïi
ngöôøi kính neå, toân troïng, nhöng nhöõng tu só aáy
vaãn coøn taâm tham cuõng gioáng nhö taát caû nhöõng
ngöôøi phaøm phu khaùc.
Ngöôøi muoán xa lìa taâm tham, saân, si thì
khoâng neân caát giöõ tieàn baïc, vì caát giöõ tieàn baïc

-131-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

maø muoán ly taâm tham, saân, si thì khoâng bao
giôø ly ñöôïc, ñoù laø moät ñieàu xaùc quyeát nhaát ñònh
trong ñaïo Phaät laø nhö vaäy. Coøn caát giöõ tieàn baïc
maø tu theo ñaïo Phaät thì uoång coâng, duø coù tu
haønh ngaøn kieáp cuõng khoù tìm ñöôïc söï giaûi
thoaùt.
Tham tieàn ôû ñaây quyù vò ñöøng nghó laø tham
lam troäm caép, maø tham ôû ñaây coù nghóa laø ham
tieàn, ham baïc, ham danh, ham lôïi töùc chöõ ham
laø öa thích. Öa thích tieàn, öa thích danh, öa
thích lôïi… Taâm coøn öa thích tieàn, danh, lôïi… laø
öa thích ngaõ. Cho neân, ngöôøi ta thöôøng noùi voâ
ngaõ, nhöng coøn caát giöõ tieàn baïc laø coøn nuoâi
ngaõ, coøn phuïc vuï cho ngaõ, laø toâi tôù cho ngaõ, chöù
khoâng phaûi laø voâ ngaõ.
Giôùi khoâng caát giöõ tieàn baïc laø ñöùc haïnh ly
tham dieät ngaõ, neáu ai giöõ troïn giôùi naøy thì taâm
tham bò dieät vaø ngaõ kia seõ bò trieät tieâu.
Vì söï nghieäp giaûi thoaùt chuùng ta phaûi giöõ
gìn nghieâm chænh giôùi khoâng caát giöõ tieàn baïc.
Chæ trong ñaïo Phaät môùi coù giôùi ñöùc ly tham naøy
ñeå dieät ngaõ xaû taâm, coøn taát caû caùc toân giaùo
khaùc ñeàu khoâng coù giôùi naøy nhö treân ñaõ noùi.
Ngaøy xöa töø choã giaøu sang vua chuùa, ñeå ñi
ñeán choã ngheøo cuøng chæ coøn ñi xin aên, khoâng
coøn caát giöõ moät ñoàng xu trong tuùi, ñöùc Phaät ñaõ

-132-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

phaûi traên trôû vì baûn ngaõ cuûa mình. Cuoái cuøng
Ngaøi quyeát taâm thöïc hieän moät ñôøi soáng voâ ngaõ
vaø chöùng ñaïo. Neáu chuùng ta khoâng noi theo
göông Ngöôøi maø coøn coù moät ñoàng xu dính tuùi
thì chöa chaéc chuùng ta ñaõ dieät ñöôïc ngaõ, xaû
ñöôïc taâm. Vaø tu nhö vaäy thì chaúng bao giôø laøm
chuû sanh töû vaø chaám döùt luaân hoài.
Giôùi ñöùc khoâng caát giöõ tieàn baïc seõ giuùp
chuùng ta dieät ñöôïc ngaõ, xaû ñöôïc taâm moät caùch
deã daøng. Trong thôøi ñaïi chuùng ta chæ coù nhöõng
tu só khaát só môùi laøm ñöôïc nhöõng Thaùnh haïnh
naøy, nhöng soá naøy cuõng raát laø hieám.
Khoâng caát giöõ tieàn baïc, chaâu baùu, ngoïc
ngaø coù nhieàu ñieàu lôïi ích raát lôùn cho söï tu haønh
cuûa chuùng ta:
1- Taâm hoàn voâ söï, thanh thaûn vaø an laïc, khoâng sôï troäm cöôùp, thaân taâm khoâng cöïc nhoïc
lo xaây caát chuøa cao cöûa roäng sang ñeïp. Ngöôïc
laïi caùc nhaø Ñaïi thöøa vì caát giöõ tieàn baïc neân
taâm khoâng voâ söï, khoâng thanh thaûn vaø an laïc,
neân thöôøng sinh ra nhieàu coâng vieäc nhö: xaây
caát chuøa to Phaät lôùn, taïo caûnh quan ñeïp maét,
ñeå quyeán ruõ du khaùch tham quan, khieán nôi tu
haønh khoâng coøn thanh tònh maø trôû thaønh khu
du lòch kinh doanh laøm giaøu.

-133-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

2- Coù tieàn taâm duïc deã sanh, nhaát laø nguõ duïc laïc: saéc, danh, lôïi, thöïc, thuøy. Naêm ñieàu
naøy taâm deã bò caùm doã vaø sa ngaõ. Baèng chöùng
chuùng ta ñaõ taän maét thaáy quyù Thaày khoâng coù
moät vò naøo khoâng rôi vaøo naêm ñieàu treân.
3- Coù tieàn bò ñoàng tieàn sai khieán, mua saém caùi naøy, caùi khaùc. Ví duï: aên uoáng thì phaûi
aên ngon, cao löông myõ vò; nhaø ôû thì phaûi phoøng
oác sang ñeïp; giöôøng naèm thì phaûi roäng lôùn,
meàn eâm, neäm aám; di chuyeån thì xe coä ñuû loaïi;
trang trí trong nhaø thì ñoà ñaïc ñuû moïi thöù: naøo
laø tivi, tuû laïnh, maùy giaët, maùy ñieàu hoøa, v.v..
4- Y aùo khoâng coøn ba y moät baùt, maø caû röông, caû tuû. Y aùo khoâng coøn laø y phaán taûo maø
toaøn laø baèng nhöõng vaûi ñeïp, boùng toát haøng
nhaäp, v.v..
Ngöôøi ñôøi laøm noâ leä cho tieàn baïc maø
khoâng bieát, tieàn baïc sai khieán hoï nhö teân noâ leä,
nhö toâi tôù trong nhaø, coøn teä hôn nöõa nhö con
boø, con traâu, con ngöïa, v.v.. bò gaùc aùch, gaùc xe
treân vai, treân coå.
Khi bò tieàn baïc sai khieán thì taâm duïc trieån
khai. Taâm duïc trieån khai thì khoå ñau choàng
chaát.
Ngöôøi khoâng caát giöõ tieàn baïc thì taâm duïc
duø coù muoán caùi gì cuõng khoâng thöïc hieän ñöôïc.

-134-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ví duï: moät ngöôøi ngheøo khoâng coù tieàn baïc neân
duø hoï coù muoán nhaø cao cöûa roäng sang ñeïp,
ruoäng ñaát nhieàu, xe coä, v.v.. cuõng chaúng mua
saém ñöôïc, nhöng hoï vaãn nuoâi hy voïng muoán coù
neân taâm duïc coøn maõi khoâng döùt. Ngöôïc laïi,
ngöôøi tu só Phaät giaùo vì muoán ra khoûi nhaø sanh
töû neân hoï töï nguyeän khoâng caát giöõ tieàn baïc, ñeå
khi taâm duïc khôûi muoán caùi gì thì hoï môùi coù theå
ñuû söùc ngaên vaø dieät taâm duïc ñoù, coøn neáu caát giöõ
tieàn baïc thì raát khoù haøng phuïc taâm duïc ñöôïc.
Taïi sao vaäy?
Taïi vì taâm chuùng ta raát khoân kheùo vaø gian
xaûo, löøa ñaûo chính chuùng ta, noù chaïy theo taâm
duïc maø baûo raèng: “Ta laøm Phaät söï, vì chuùng
sanh, vì Phaät giaùo”, do lyù luaän nhö vaäy neân
laáy tieàn xaây chuøa to Phaät lôùn ñeå thoûa maõn taâm,
chaïy theo danh lôïi theá gian, chöù khoâng phaûi ñeå
nhieáp phuïc moïi ngöôøi theo Phaät giaùo, laøm cho
Phaät giaùo höng thònh. Nhöng vôùi lyù luaän laøm
Phaät söï, ñoä chuùng sanh ñeå che ñaäy taâm danh
lôïi cuûa noù vaø noù coøn lyù luaän raèng: “Ta coù laøm
gì cho caù nhaân ta ñaâu maø goïi raèng ta chaïy
theo duïc danh lôïi?”. Do lyù luaän naøy maø caùc tu
só hoïc giaû ñeàu bò phaïm giôùi, phaù giôùi caát giöõ
tieàn baïc; do lyù luaän naøy maø caùc tu só hoïc giaû tu
haønh chaúng bao giôø taâm ly duïc ly aùc phaùp vaø
maõi maõi muoân ñôøi tu haønh chaúng laøm chuû

-135-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

sanh, giaø, beänh, cheát. Uoång thay moät ñôøi tu
haønh khoâng saùng suoát, ñaõ bò taâm mình löøa ñaûo
mình, chaïy theo duïc maø khoâng bieát, chaïy theo
danh lôïi maø khoâng hay. Thaät ñaùng thöông vaäy.
Giôùi ñöùc Thaùnh Taêng khoâng caát giöõ tieàn
baïc ñaõ xaùc ñònh cho quyù vò Hoøa Thöôïng bieát
raèng: hoï ñaõ ñaùnh maát Thaùnh haïnh cuûa chính
hoï, khieán cho hoï khoâng coøn xöùng ñaùng laø
Thaùnh ñeä töû cuûa Phaät nöõa, hoï ñaõ bieán mình
thaønh ngöôøi phaù hoaïi Phaät giaùo maø khoâng bieát
(Giôùi luaät coøn laø Phaät giaùo coøn, giôùi luaät maát laø
Phaät giaùo maát), hoï ñaõ bieán mình thaønh Ma Ba
Tuaàn trong Phaät giaùo maø khoâng hay. Thaät
ñaùng thöông vaäy!
Thöa quyù vò! Muïc ñích boû cuoäc ñôøi ñi tu laø
ñeå tìm söï giaûi thoaùt ra khoûi nhaø sanh töû luaân
hoài vaø cuõng ñeå trôû thaønh nhöõng baäc Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni xöùng ñaùng laø ñeä töû cuûa Phaät.
Côù sao quyù vò laïi caát giöõ tieàn baïc ñeå phaïm giôùi
Thaùnh ñöùc nhö vaäy, laøm oâ nhuïc cho Phaät giaùo
nhö vaäy, quyù vò coù xaáu hoå hay khoâng? Coù töï
thaáy ñau loøng hay khoâng?
Khoâng caát giöõ tieàn baïc, neân goïi ngöôøi ñoù
soáng Thaùnh haïnh ly duïc. Soáng Thaùnh haïnh ly
duïc laø soáng ñôøi Phaïm haïnh cuûa moät baäc Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni. Do soáng Thaùnh haïnh khoâng

-136-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

caát giöõ tieàn baïc khieán cho thaân taâm ly khai duïc
nhieãm cuûa muøi tuïc luïy theá gian.
Khoâng caát giöõ tieàn baïc laø moät phöông caùch
giuùp cho thaân taâm cuûa caùc baïn khoâng thöïc hieän
ñöôïc söï ham muoán, vì khoâng coù tieàn neân khoâng
laøm theo ham muoán ñöôïc. Ñoù cuõng laø caùch ly
duïc ly aùc phaùp tuyeät vôøi. Ngöôøi coù taâm quyeát
tìm caàu söï giaûi thoaùt thì söï khoâng caát giöõ tieàn
baïc raát laø höõu hieäu cho söï giaûi thoaùt.
Bôûi vì chuùng ta ai cuõng ñeàu bieát giôùi caám
khoâng caát giöõ tieàn baïc laø giuùp cho chuùng ta ly
duïc ly aùc phaùp deã daøng, coù tieàn thì taâm duïc deã
sanh vaø raát khoù thaéng noù, vì coù tieàn noù ñoøi hoûi
mua ñuû thöù.
Chuùng ta nhìn thaáy caùc nhaø sö, thaày vì caát
giöõ tieàn baïc maø phaïm giôùi luaät naøy neân ñôøi
soáng cuûa hoï nhö nhöõng ngöôøi giaøu coù. Vaø cuoái
cuøng nhöõng vò sö thaày naøy tu haønh khoâng giaûi
thoaùt maø coøn bò noâ leä cho tieàn baïc, vaät chaát,
danh vaø lôïi theá gian.
Chuùng toâi ñöùng treân möôøi giôùi ñöùc Thaùnh
Sa di naøy maø noùi ra, xin caùc baïn chæ caàn löu yù
laø thaáy roõ caùc nhaø tu Ñaïi thöøa, tuy coù 10 giôùi
cuûa Sa di, maø caùc vò HT, TT, ÑÑ, Taêng, Ni chöa
chaéc hoï ñaõ giöõ ñöôïc troïn veïn, hay noùi caùch
khaùc duø chæ laø moät, hai giôùi trong 10 giôùi cuõng

-137-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

chöa chaéc hoï ñaõ giöõ ñöôïc. Nhìn thaáy loái soáng
phaïm giôùi, phaù giôùi, beû vuïn giôùi cuûa hoï maø
chuùng toâi thaät söï ñau loøng cho Phaät giaùo ngaøy
nay. Phaûi khoâng quyù vò !?
Quyù thaày theo kinh saùch phaùt trieån Ñaïi
thöøa ñaõ bieán Phaät giaùo thaønh moät caùi ngheà meâ
tín, ñeå deã löøa ñaûo ngöôøi khaùc. Giôùi luaät caám tu
só coøn ñoù: “Moät tu só khoâng neân caát giöõ tieàn
baïc”, theá maø hoï coù haøng tyû tyû baïc trong ngaân
haøng. Thaät laø heát choã noùi, treân ñôøi naøy, khoâng
ai giaøu coù hôn caùc thaày tu theo kinh saùch phaùt
trieån.
Ñaïo Phaät daïy: “xaû phuù caàu baàn”. Coøn
baây giôø caùc thaày phaùt trieån daïy: “xaû baàn caàu
phuù” ñeå cho phuø hôïp vôùi thôøi ñaïi.
Nhìn qua 10 giôùi caám naøy, ta nhaän xeùt tu
só thôøi nay khoâng coøn muïc ñích tu giaûi thoaùt,
chæ coøn tu danh töùc laø aên hoïc coù caáp baèng cao,
tu lôïi töùc laø phaûi coù tieàn nhieàu, coù Phaät töû
ñoâng.
Ngöôøi tu só coøn caát giöõ tieàn baïc laø khoâng
ñuùng ngöôøi tu só cuûa Phaät giaùo. Giôùi Ñöùc Thaùnh
Haïnh ly tham naøy ñaõ xaùc ñònh roõ raøng. Neáu
moät tu só coøn vi phaïm 10 giôùi naøy thì ñöông
nhieân con ñöôøng tu giaûi thoaùt ñaõ khoâng coøn
nöõa.

-138-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Toùm laïi, muoán tu giaûi thoaùt ra khoûi tam
ñoäc tham, saân, si thì phaûi giöõ gìn giôùi luaät
nghieâm chænh maø giôùi khoâng caát giöõ tieàn baïc laø
moät giôùi luaät quan troïng nhaát trong vieäc tu
haønh ly duïc ly aùc phaùp, coù giöõ gìn vaø tu taäp
nhö vaäy thì môùi mong coù ngaøy laøm chuû sanh,
giaø, beänh, cheát.
Giôùi luaät Phaät tuy khoù giöõ, nhöng vôùi
nhöõng ngöôøi coù chí lôùn, coù quyeát taâm thì khoù
cuõng thaønh deã, hoï cuõng seõ vöôït qua vaø laøm neân
söï nghieäp vó ñaïi cuûa Phaät giaùo.
Giôùi Ñöùc Thaùnh haïnh ly tham raát caàn
thieát cho nhöõng ai tha thieát tìm ñöôøng giaûi
khoå, neáu ai giöõ gìn nghieâm tuùc thì ngöôøi aáy seõ
ly tham ñoaïn aùc phaùp, con ñöôøng cöùu caùnh seõ
vieân thaønh myõ maõn.


-139-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1
TỔNG QUÁT MƯỜI GIỚI ĐỨC SA DI
Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di laø möôøi
ñöùc haïnh giaûi thoaùt cuûa moät tu só Phaät giaùo.
Neáu tu só naøo nghieâm trì 10 giôùi naøy seõ tìm
thaáy söï giaûi thoaùt ngay lieàn trong cuoäc soáng
hieän taïi, bôûi vì noù laø giôùi haïnh ly tham, ñoaïn
aùc phaùp, dieät ngaõ xaû taâm, khieán cho taâm hoàn
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï; khieán cho oai nghi
teá haïnh cuûa moät tu só töø phaøm phu maø trôû
thaønh oai nghi teá haïnh cuûa baäc Thaùnh Hieàn.
Giôùi Thaùnh Ñöùc Hieáu Sinh thöù nhaát ai ñaõ
thöïc hieän ñöôïc thì loøng thöông yeâu roäng lôùn
khoâng ngaàn meù, loøng thöông yeâu roäng lôùn aáy seõ
giuùp cho ngöôøi ñoù coù ñöôïc moät taâm hoàn khoâng
coøn bieát giaän hôøn, thuø oaùn gheùt ai, v.v.. Thaùnh
Ñöùc Hieáu Sinh giuùp cho taâm hoàn ngöôøi aáy
thöôøng thöông yeâu söï soáng cuûa muoân loaøi.
Cuõng töø khi coù taâm hoàn bieát thöông yeâu söï
soáng cuûa muoân loaøi thì moät söï giaûi thoaùt coù
trong taâm cuûa ngöôøi aáy raát roõ raøng, moät traïng
thaùi roãng rang, an laïc luùc naøo cuõng ngöï trò
trong taâm cuûa hoï. Nhôø theá maø loøng tha thöù vaø
yeâu thöông khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi,
ñoái vôùi taát caû chuùng sanh khoâng phaân bieät thaân

-140-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

sô, luoân luoân theå hieän qua haønh ñoäng thaân,
khaåu, yù cuûa hoï raát roõ neùt thöông yeâu.
Chính nhôø loøng thöông yeâu aáy giuùp chuùng
ta khoâng phaân bieät ngöôøi thaân, ngöôøi sô; chính
loøng thöông yeâu aáy giuùp ta chuyeån hoùa ñöôïc tai
naïn; beänh taät khoå ñau cuûa chính mình; chính
loøng thöông yeâu aáy giuùp chuùng ta hoùa giaûi ñöôïc
nhöõng aùc phaùp ñang vaây quanh ta; chính loøng
thöông yeâu aáy ñaõ giuùp chuùng ta vöôït leân taát caû
caùc aùc phaùp vaø caùc nghieäp aùc; chính loøng
thöông yeâu aáy laø giôùi caám khoâng saùt sanh.
Thöa caùc baïn! Neáu trong theá gian naøy ai
ai cuõng thöïc hieän loøng thöông yeâu aáy, thì theá
gian naøy laø Thieân Ñaøng, Cöïc Laïc. Phaûi khoâng
caùc baïn?
Neáu chuùng ta soáng troøn ñuû loøng yeâu
thöông aáy maø khoâng coù ñöùc buoâng xaû thì loøng
thöông yeâu aáy chöa ñuû troïn veïn (giôùi thöù hai
khoâng tham lam troäm cöôùp).
Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû giuùp cho taâm chuùng
ta khoâng coøn muoán chieám höõu moät vaät gì hay
tieàn baïc cuûa ai, cuûa khoâng phaûi do mình laøm ra,
cuûa khoâng phaûi do baèng moà hoâi nöôùc maét cuûa
mình, cuûa khoâng phaûi baèng do coâng söùc cuûa
mình, baèng thaønh quaû lao ñoäng cuûa mình thì
nhaát ñònh khoâng laáy.

-141-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû giuùp cho taâm chuùng
ta khoâng dính maéc vaät chaát theá gian, danh, lôïi,
hoaëc coøn nhieàu thöù khaùc nöõa.
Thaùnh Ñöùc Hieáu Sinh coäng vôùi Thaùnh Ñöùc
Buoâng Xaû, taïo thaønh moät taâm löïc maïnh meõ ñeå
ñaåy luøi caùc aùc phaùp, khieán cho chuùng ta tìm
thaáy ñöôïc moät taâm hoàn thanh thaûn, an laïc vaø
voâ söï nhö thaät. Nhöng neáu muoán hai Thaùnh
ñöùc haïnh treân ñaây ñöôïc giöõ gìn troïn veïn vaø laâu
daøi thì chuùng ta phaûi giöõ gìn vaø soáng cho ñuùng
Thaùnh Ñöùc Haïnh Thanh Tònh (Giôùi thöù ba
khoâng daâm duïc).
Neáu Thaùnh Ñöùc Thanh Tònh khoâng giöõ gìn
nghieâm tuùc thì taâm saéc duïc cuûa chuùng ta khoâng
bao giôø chaám döùt ñöôïc. Taâm saéc duïc cuûa chuùng
ta khoâng chaám döùt ñöôïc thì noù laø moät chöôùng
ngaïi phaùp raát lôùn trong thaân taâm, vì theá maø
taâm khoâng sao an oån ñöôïc. Cho neân, muoán
Thaùnh Ñöùc Hieáu Sinh vaø Thaùnh Ñöùc Buoâng Xaû
troøn ñuû thì Thaùnh Ñöùc Thanh Tònh caàn phaûi tu
taäp vaø soáng cho ñuùng caùch, coù nghóa laø chuùng
ta phaûi saùng suoát quaùn xeùt nhaân quaû, 12 nhaân
duyeân, thaân nguõ uaån, quaùn töôûng xöông traéng,
quaùn töôûng thaân baát tònh, tu taäp 19 Ñònh Nieäm
Hôi Thôû vaø tu taäp Thaân Haønh Nieäm; nhôø coù
quaùn töôûng vaø tu taäp nhö vaäy thì giôùi luaät naøy
môùi mong giöõ gìn troïn veïn.

-142-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ba ñöùc hieáu sinh, buoâng xaû vaø thanh tònh
chöa ñuû ñeå chuùng ta ñaåy lui caùc chöôùng ngaïi
phaùp treân thaân, thoï, taâm vaø caùc phaùp, vì theá
chuùng ta phaûi tieáp tuïc thöïc hieän cho baèng ñöôïc
Thaùnh Ñöùc Chaân Thaät. Thaùnh Ñöùc Chaân Thaät
raát khoù giöõ gìn, ngöôøi coù gan daï coù nghò löïc thì
môùi khoâng noùi voïng ngöõ (giôùi thöù tö, khoâng noùi
voïng ngöõ).
Moät vò Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni maø thieáu
loøng chaân thaät, hay noùi voïng ngöõ thì ñaâu coøn
giaù trò cuûa moät vò Thaùnh. Phaûi khoâng caùc baïn?
Thaùnh Ñöùc Chaân Thaät, neáu moät vò tu só
khoâng giöõ gìn troïn veïn maø noùi voïng ngöõ, noùi
sai, noùi khoâng thaät hay thuyeát giaûng thieáu kinh
nghieäm khieán ngöôøi tu taäp khoâng keát quaû giaûi
thoaùt thì vaãn bò maát uy tín, maát loøng tin cuûa
moïi ngöôøi.
Boán Thaùnh Ñöùc treân ñaây ñaõ giöõ troïn thì
Thaùnh Ñöùc Minh Maãn cuõng caàn phaûi nghieâm
khaéc giöõ gìn. Moät vò Thaùnh Taêng maø röôïu cheø
say söa, ñi ngaõ tôùi, ngaõ lui thì ñaâu coøn laø moät
vò Thaùnh Taêng. Giaù trò saùng suoát minh maãn
cuûa moät vò Thaùnh Taêng baûo ñaûm raèng: hoï
khoâng caàm moät ly röôïu uoáng hay moät ñieáu
thuoác laù huùt (giôùi thöù naêm caám khoâng uoáng
röôïu).

-143-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Moät vò Thaùnh Taêng coøn aên thòt chuùng
sanh vaø uoáng röôïu nhö Teá Ñieân Taêng Hoaø
Thöôïng vaø Tueä Trung Thöôïng Só thì coøn nghóa
lyù gì laø moät Thaùnh Taêng. Giôùi Thaùnh Ñöùc Hieáu
Sinh vaø Giôùi Thaùnh Ñöùc Minh Maãn ñaõ xaùc
ñònh nhöõng vò Taêng naøy khoâng phaûi Thaùnh maø
laø Ma Ba Tuaàn trong Phaät giaùo ñoäi loát Phaät
giaùo ñeå phaù hoaïi Phaät giaùo, khieán cho tu só ñôøi
sau baét chöôùc maø ñaùnh maát Thaùnh haïnh cuûa
Phaät giaùo.
Nhöõng Thaùnh Ñöùc treân ñaây ñaõ xaùc ñònh roõ
raøng: “Moät vò Thaùnh Taêng laø phaûi soáng vôùi
oai nghi teá haïnh nhö theá naøo môùi ñöôïc goïi
laø Thaùnh, chöù khoâng phaûi chæ coù vaøi ba
thaàn thoâng töôûng maø goïi laø Thaùnh ñöôïc”.
Moät tu só goïi laø Thaùnh Taêng maø khoâng minh
maãn coøn ñaém chìm trong men röôïu, coøn böng ly
röôïu uoáng thì haønh ñoäng nhö vaäy laøm sao goïi
laø Thaùnh Taêng ñöôïc. Phaûi Khoâng quyù vò?
Oai nghi teá haïnh cuûa naêm Thaùnh Ñöùc treân
chöa troøn ñuû, thì khoâng ñöôïc xem ñoù laø moät vò
Thaùnh Taêng cuûa Phaät giaùo, maø chæ ñöôïc xem ñoù
laø moät taø sö ngoaïi ñaïo, duø vò tu só ñoù coù ñuû
thaàn thoâng phaùp thuaät. Thaàn thoâng phaùp thuaät
chæ laø moät phöông tieän duøng ñeå löøa ñaûo ngöôøi,
chöù chaúng coù ích lôïi gì cho ai caû.

-144-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Naêm giôùi Thaùnh Ñöùc treân tuy soáng troïn
veïn, nhöng laïi khoâng giöõ troïn Thaùnh Ñöùc Töï
Nhieân, coøn trang ñieåm laøm daùng, laøm ñeïp, coøn
ñeo chuoãi haït, coøn maëc y aùo sang ñeïp, v.v.. luùc
naøo cuõng toû ra beä veä trong boä aùo caø sa gioáng
nhö moät vò töôùng soaùi, moät quan quyeàn cuûa vua
chuùa, v.v.. (giôùi thöù saùu caám khoâng trang ñieåm).
Caùch thöùc aên maëc trang ñieåm laøm daùng
sang ñeïp, beä veä oai phong nhö moät töôùng laõnh,
taát caû nhöõng oai nghi teá haïnh ñoù khoâng ñuùng
laø oai nghi teá haïnh cuûa moät vò Thaùnh Taêng.
Moät vò Thaùnh Taêng maø coøn trang ñieåm
laøm ñeïp thì chöa phaûi laø moät vò Thaùnh Taêng
ñuùng nghóa cuûa ñaïo Phaät.
Moät vò Thaùnh Taêng coøn laøm daùng, laøm
ñeïp thì ñaõ ñaùnh maát yù nghóa cao quyù Thaùnh
Haïnh cuûa moät baäc Thaùnh.
Ba möôi hai töôùng toát, taùm möôi veû ñeïp laø
thuoäc veà chaáp töôùng cuûa Baø La Moân Giaùo, chöù
ñaïo Phaät khoâng chaáp nhaän ñieàu naøy. Chuùng ta
haõy ñoïc laïi kinh Sonadanda trong kinh Tröôøng
Boä thuoäc Taïng kinh Vieät Nam thì seõ thaáy ñöùc
Phaät baùc boû töôùng toát vaø caùc veû ñeïp cuûa moät Baø
La Moân.

-145-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ngöôøi tu só coøn trang ñieåm söûa sang laøm
ñeïp thì ñaïo Phaät xem ñoù laø taø sö ngoaïi ñaïo
khoâng ñuùng tö caùch cuûa moät tu só Phaät giaùo.
Ñöùc Phaät chaáp nhaän caùc ñaëc töôùng töï
nhieân cuûa moãi con ngöôøi, khi tu taäp theo phaùp
cuûa Ngaøi thì khoâng ñöôïc öùc cheá laøm sai caùc ñaëc
töôùng ñoù. Vì caùc ñaëc töôùng ñoù hieän coù nôi moãi
ngöôøi laø do nghieäp nhaân quaû cuûa nhieàu ñôøi
tröôùc, cho neân tuøy theo ñaëc töôùng maø nhieáp
phuïc taâm mình ñeå ly tham duïc vaø ñoaïn dieät caùc
aùc phaùp, khieán cho taâm thanh tònh hoaøn toaøn
khoâng coøn oâ nhieãm saùu traàn. Nhôø taâm khoâng oâ
nhieãm saùu traàn neân baûy giaùc chi xuaát hieän, nhôø
coù ñuû baûy giaùc chi maø chuùng ta söû duïng nhaäp
boán ñònh vaø thöïc hieän Tam Minh. Muïc ñích tu
haønh laø nhö vaäy, chöù khoâng phaûi caàn ôû choã
töôùng toát ñeïp trai, ñeïp gaùi.
Trang ñieåm laøm ñeïp ñeå coù 32 töôùng toát, 80
veû ñeïp môùi tu chöùng quaû thì khoâng ñuùng quyù
baïn aï! Trong haøng ñeä töû cuûa Phaät, oâng A Nan
laø ngöôøi coù töôùng toát ñeïp trai, nhöng luùc Phaät
coøn soáng oâng tu haønh coù chöùng ñaéc ñaâu? OÂng
thöôøng bò ngöôøi khaùc phaùi quaáy nhieãu, khieán
con ñöôøng tu haønh cuûa oâng tieán raát chaäm chaïp,
maëc duø oâng raát thoâng minh nhôù dai.
Thaân naøy baát tònh do boán ñaïi duyeân hôïp
laïi maø thaønh ra thaân ngöôøi, neân raát laø ueá

-146-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

tröôïc, hoâi thoái coù gì maø quyù, maø ñeïp. Theo
truyeàn thuyeát cuûa Ñaïi thöøa thaân Phaät coù 32
tuôùng toát, 80 veû ñeïp nhöng khi Ñöùc Phaät cheát
ngöôøi ta ñem ñoát coøn moät naém tro taøn vaø moät
soá xöông vuïn chaùy chöa heát, goïi laø xaù lôïi, raát laø
baát tònh. Khi ñoát chaùy tieâu ra tro buïi thì coøn coù
gì 32 töôùng toát, 80 veû ñeïp nöõa khoâng? Maøu da
vaøng aùnh nhö hoaøng kim cuûa Phaät coøn coù nöõa
khoâng?
Bôûi vaäy, trong 10 giôùi caám cuûa thaày Sa di,
giôùi thöù saùu caám thaày Sa di khoâng ñöôïc trang
ñieåm laøm ñeïp laøm daùng, vì laøm ñeïp laøm daùng
coù muïc ñích nuoâi döôõng taâm saéc duïc. Taâm saéc
duïc laø taâm daãn ñaàu vaøo con ñöôøng sanh töû luaân
hoài, ngöôøi döùt taâm saéc duïc laø nguôøi chaám döùt
con ñöôøng sanh töû luaân hoài. Neáu khoâng chaám
döùt taâm saéc duïc thì thaân taâm khoù maø thanh
tònh, thaân taâm khoâng thanh tònh thì khoù maø
nhaäp caùc loaïi thieàn ñònh vaø khoù maø thöïc hieän
Tam minh ñöôïc. Cho neân, quyù thaày trang ñieåm
y aùo sang ñeïp chuoãi coã, chuoãi tay ñi ñöùng beä veä
coù ngöôøi haàu, keû haï, ñoù laø quyù thaày ñaõ nuoâi
taâm saéc duïc khieán cho ngöôøi khaùc phaùi ñam meâ
ham thích gaàn guõi ñeå taïo duyeân sanh ra tình
duïc. Ñöùc Phaät ñaõ hieåu ñieàu naøy neân Ngaøi ñaõ
noùi: “Ta khoâng thaáy moät saéc naøo caùm doã vaø

-147-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

xaâm chieám taâm ngöôøi nam baèng saéc cuûa
ngöôøi nöõ, ngöôïc laïi cuõng nhö vaäy…”.
Cho neân, trang ñieåm laøm ñeïp laø coù yù laøm
cho ngöôøi khaùc phaùi ñeå yù ñeán mình. Ñeå yù ñeå
laøm gì? Ñeå nuoâi lôùn taâm saéc duïc töùc laø taïo
thaønh con ñöôøng sanh töû luaân hoài maõi maõi
khoâng bao giôø döùt.
Ngöôøi tu só Phaät giaùo vì söï nghieäp giaûi
thoaùt ra khoûi voøng sanh töû luaân hoài neân phaûi
chaám döùt taâm saéc duïc. Ngöôøi naøo tu haønh maø
coøn trang ñieåm laøm ñeïp, laøm daùng thì neân traû
y aùo laïi cho nhaø chuøa ñeå trôû veà theá tuïc soáng
nhö ngöôøi cö só coøn quyù hôn vaø coøn khoâng maéc
nôï cuûa ñaøn na thí chuû.
Chæ coù giôùi naøy seõ xaùc ñònh cho quyù vò bieát
caên cô tu haønh cuûa quyù vò coù tu tôùi nôi tôùi choán
hay khoâng, quyù vò töï bieát mình roõ hôn ai heát.
Saùu giôùi Thaùnh Ñöùc treân ñaây chöa ñuû ñeå
chaáp nhaän moät vò Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni ñeä töû
cuûa Phaät. Neáu quyù vò soáng chöa ñuû troïn veïn
Thaùnh Ñöùc Haïnh traàm laëng ñoäc cö. Thöôøng laáy
kinh tuïng nieäm theo nhòp moõ, tieáng troáng laøm
coâng phu tu haønh cuûa mình, thì chuùng toâi e
raèng coâng phu nhö vaäy chaúng coù keát quaû gì goïi
laø ra khoûi nhaø sanh töû luaân hoài. Bôûi vì, tuïng
nieäm eâ, a gioïng cao, gioïng thaáp theo tieáng

-148-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chuoâng tieáng moõ thì cuõng gioáng nhö ca haùt, cho
neân coù moät nhaïc só danh tieáng ôû nöôùc ta
nghieân cöùu vaø cho raèng ñoù laø ca nhaïc Phaät
giaùo. Ñuùng vaäy, chuùng toâi töøng nghe nhöõng
thaày öùng phuù ñaïo traøng tuïng nieäm gioáng nhö ca
haùt boä, caûi löông theo tieáng ñaøn, tieáng phaùch,
keøn, troáng, saùo, tieâu, v.v.. Cho neân, nghi thöùc
tuïng nieäm trong caùc chuøa hieän giôø laø ñi ngöôïc
laïi Phaät giaùo, phaïm vaøo giôùi caám khoâng ca haùt
hoaëc nghe ca haùt cuûa ñaïo Phaät (giôùi thöù baûy
caám khoâng nghe ca haùt hoaëc töï ca haùt).
Bôûi vì, tuïng nieäm hay ca haùt laø laøm maát
söï yeân laëng trong khoâng gian cuûa nhöõng baäc
Thaùnh Taêng ñang soáng. Khi moät tu só tuïng
nieäm hay ca haùt thì Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng seõ
maát ñi. Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng maát ñi thì ñôøi
soáng cuûa moät tu só giaûi thoaùt khoâng coøn yù
nghóa. Cho neân, giôùi caám khoâng ca haùt hay
nghe ca haùt laø muoán baûo veä Thaùnh Haïnh Ñoäc
Cö ñeå thöïc hieän cho baèng ñöôïc söï giaûi thoaùt
sanh töû luaân hoài. Moät vò Thaùnh Taêng phaûi soáng
trong Thaùnh haïnh ñoäc cö traàm laëng thì môùi
ñaày ñuû yù nghóa cuûa moät baäc Thaùnh. Moät baäc
Thaùnh Taêng khoâng theå naøo duøng töù thôøi coâng
phu cuûa quoác sö Ngoïc Laâm tuïng nieäm eâ, a gioïng
cao gioïng thaáp theo tieáng chuoâng, tieáng moõ,
tieáng troáng, tieáng keøn, tieáng ñaøn nhö ca haùt

-149-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñöôïc. Soáng tuïng nieäm nhö vaäy coù khaùc naøo laø
ñaøo keùp haùt boä, haùt caûi löông, coù khaùc naøo nhö
nhöõng ca só treân saân khaáu.
Moät vò Thaùnh Taêng maø chuyeân taùn tuïng
nieäm töù thôøi coâng phu theo kieåu Ñaïi Thöøa giaùo
thì khoâng coøn yù nghóa Thaùnh ñöùc traàm laëng
ñoäc cö nöõa. Vaø nhö vaäy chæ laø moät nhaø sö tuïng
nieäm chöù khoâng phaûi laø baäc chaân tu caàu giaûi
thoaùt. Hình thöùc tuïng nieäm chæ laø moät Baø La
Moân haønh ngheà meâ tín kieám soáng nhö bao
nhieâu ngheà khaùc cuûa theá gian.
Moät ngöôøi tu só Phaät giaùo maø khoâng soáng
traàm laëng ñoäc cö ñöôïc thì raát khoù cho vò aáy
muoán giöõ gìn taâm khoâng phoùng daät. Vaø con
ñöôøng tu taäp chöùng quaû A La Haùn khoâng coøn
nöõa. Bôûi vaäy, moät vò tu só phaûi thaáy Thaùnh ñöùc
traàm laëng ñoäc cö laø moät haønh ñoäng mang ñeán
moät ñôøi soáng Thaùnh thieän. Ñôøi soáng Thaùnh
thieän ñoäc cö traàm laëng laø moät bí quyeát ñeå
thaønh töïu thieàn ñònh vaø Tam Minh. Neáu ai tu
haønh maø soáng khoâng ñuùng Thaùnh ñöùc naøy thì
söï tu haønh hoaøi coâng voâ ích, duø coù tu suoát bao
nhieâu ñôøi cuõng khoâng nhaäp ñònh ñöôïc vaø cuõng
khoâng theå thöïc hieän Tam Minh ñöôïc.
Cho neân, Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng Ñoäc Cö
laø moät thaùnh haïnh quan troïng nhaát cho moät
ngöôøi tu só tìm tu giaûi thoaùt.

-150-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Soáng vôùi Thaùnh Ñöùc Traàm Laëng Ñoäc Cö
nhö vaäy coøn chöa ñuû maø coøn phaûi soáng ñuùng
Thaùnh Haïnh Thieåu Duïc.
Moät vò Thaùnh Taêng maø coøn naèm giöôøng
cao roäng lôùn, goã quyù sang ñeïp thì maát heát yù
nghóa giaûi thoaùt cuûa vò Thaùnh Taêng. Ngöôøi tu só
coøn naèm giöôøng cao roäng lôùn laø ngöôøi soáng
khoâng thieåu duïc tri tuùc, khoâng ñuùng haïnh cuûa
ngöôøi tu só Phaät giaùo (giôùi thöù taùm caám khoâng
naèm giöôøng cao roäng lôùn).
Ñöùc Thieåu Duïc Tri Tuùc raát caàn thieát ñeå
laäp thaønh Thaùnh haïnh cuûa moät baäc Thaùnh
Taêng, cuûa moät du Taêng khaát só.
Phaät daïy: “Caïo boû raâu toùc, ñaép aùo caø
sa, soáng khoâng nhaø cöûa, khoâng gia ñình,
ba y moät baùt, taâm hoàn traéng baïch nhö voû
oác, phoùng khoaùng nhö hö khoâng”. Qua lôøi
daïy naøy chuùng ta xeùt thaáy: “Moät ñôøi soáng
Thaùnh thieän laø phaûi thieåu duïc tri tuùc taän
cuøng nhö vaäy, môùi ñöôïc goïi laø baäc Thaùnh
giaûi thoaùt, coøn soáng ngöôïc laïi thì khoâng
giaûi thoaùt”. Nhö vaäy, chuùng ta xeùt thaáy caùc
nhaø tu Ñaïi thöøa coù chuøa to Phaät lôùn, coù vaät
chaát theá gian ñaày ñuû, tu nhö vaäy coù laäp haïnh
thieåu duïc tri tuùc chöa? Tu nhö vaäy coù giaûi thoaùt
chöa?

-151-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Xin caùc baïn neân löu yù. Ngöôøi tu só Phaät
giaùo thieåu duïc tri tuùc, thöôøng laáy goác caây laøm
giöôøng naèm, laáy tay laøm goái, laáy trôøi laøm maøn,
laáy ñaát laøm chieáu, coù soáng nhö vaäy môùi xöùng
ñaùng laø baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni trong ñaïo
Phaät.
Taùm Thaùnh ñöùc treân ñaây chöa ñuû cho moät
vò Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni ñeä töû cuûa Phaät, maø
coøn phaûi soáng cho troïn vôùi Thaùnh Ñöùc Ly Duïc.
Moät vò Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni maø coøn aên
uoáng nhieàu böõa nhö: saùng aên, tröa aên, chieàu aên,
coù khi toái coøn aên theâm thì coøn nghóa lyù gì goïi
laø Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni ly duïc. Moät vò Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni thöôøng soáng ly duïc, neân ngaøy
chæ aên coù moät böõa côm, ñuû ñeå nuoâi soáng thaân töù
ñaïi, vaø luoân luoân tích cöïc laøm lôïi ích cho chuùng
sanh baèng göông Thaùnh haïnh, baèng nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc chaân tình, baèng nhöõng lôøi khuyeân
nhuû an uûi thieát tha ñeå giuùp cho moïi ngöôøi thoaùt
ra hoaøn caûnh khoå ñau, nhö vaäy, ngaøy moät böõa
côm môùi thaät söï xöùng ñaùng thoï duïng cuûa ñaøn
na tín thí, coøn ngöôïc laïi aên nhieàu quaù, ba boán
böõa trong ngaøy thì khoâng xöùng ñaùng thoï duïng.
Tu só maø aên nhieàu böõa laø mang nôï cuûa ñaøn na
thí chuû, kieáp naøy traû chöa xong thì kieáp khaùc
phaûi traû nöõa, traû maõi maõi… (giôùi thöù chín caám
khoâng aên uoáng phi thôøi).

-152-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thaân töù ñaïi laø khoái baát tònh, hoâi thoái, ueá
tröôïc coù gì laø toát ñeïp, quyù baùu ñaâu maø ta phaûi
xem noù laø quan troïng. Haèng ngaøy noù phaûi luoân
luoân tieáp nhaän töù ñaïi baát tònh beân ngoaøi (thöïc
phaåm). Nuoát vaøo nhöõng thöù baát tònh hoâi thoái
aáy, coù haïnh phuùc gì ñaâu maø chuùng ta öa thích.
Nhöõng ngöôøi öa thích thöïc phaåm, öa thích aên
uoáng laø nhöõng ngöôøi ngu si, voâ minh; ñoà aên
uoáng laø baát tònh ueá tröôïc maø cöù maõi meâ tham
aên thì thaät laø ñaùng traùch ñaùng cheâ. Cuoäc soáng
cuûa hoï chaúng coù yù nghóa gì, chæ aên, nguû, ñi caàu
vaø daâm duïc, toaøn laø soáng trong söï nhieãm oâ baát
tònh. Ñôøi soáng cuûa hoï, hoïï ñang chui vaøo moät caùi
bao ñöïng ñaày ñoà hoâi thoái. Thaät laø ñaùng thöông
vaäy!
Cuoäc soáng con ngöôøi chæ coøn bieát bon chen
chaø ñaïp, tranh ñaáu gieát haïi laãn nhau baèng caùch
naøy hoaëc caùch khaùc cuõng chæ vì aên, nguû, ñi caàu
vaø daâm duïc… Thaät laø voâ vò khoâng coù nghóa lyù gì
caû.
Soáng chæ coù thích nhöõng ñieàu teä haïi, baát
tònh nhö vaäy maø moïi ngöôøi haõnh dieän moät caùch
haû heâ khi ñaït ñöôïc muïc ñích aáy. Ñaït ñöôïc muïc
ñích ñeå laøm gì? Ñeå maø khoå ñau. Phaûi khoâng caùc
baïn?
Thaùnh Ñöùc Ly Duïc giuùp cho chuùng ta soáng
trong cuoäc ñôøi ñaày ñau khoå maø thoaùt ra ñau

-153-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

khoå, giuùp cho chuùng ta lieãu sanh thoaùt töû, giuùp
cho chuùng ta laøm chuû sanh, giaø, beänh, cheát vaø
chaám döùt luaân hoài. Vì theá, aên ngaøy moät böõa laø
chuùng ta ly duïc, ly si, ly saân vaø lìa saéc duïc moät
caùch roõ raøng vaø cuï theå.
Ngöôøi soáng ngaøy aên moät böõa thì ít ham
nguû nghæ, thöôøng tænh thöùc, veà thaân thì saéc duïc
cuõng giaûm bôùt, veà taâm thì saân haän cuõng lui
böôùc, v.v..
Thaùnh ñöùc aên ngaøy moät böõa ñaõ giuùp cho
taâm hoàn chuùng ta thanh thaûn trong caùi aên, caùi
nguû, caùi saéc duïc, caùi giaän hôøn vaø taát caû beänh
taät trong thaân cuõng ñöôïc giaûm xuoáng moät caùch
roõ raøng, chöù khoâng nhö caùc nhaø Ñaïi thöøa tham
duïc aên uoáng ngaøy ba boán böõa, neân thöôøng lyù
luaän aên nhieàu seõ coù söùc khoûe ñeå tu taäp, coøn aên
ít, ngaøy moät böõa laø eùp xaùc, tu haønh khoâng
chöùng ñaïo. Loái lyù luaän naøy laø phi Phaät giaùo.
Taïi vì Thaày troø cuûa ñöùc Phaät ngaøy xöa ñeàu aên
ngaøy chæ coù moät böõa maø chöùng ñaïo.
Thôøi nay moïi ngöôøi vì khoâng hieåu bieát
Thaùnh Haïnh Ly Duïc, neân lyù luaän theo kieåu taø
giaùo ngoaøi ñaïo tham aên, tham uoáng, tham nguû,
tham duïc laïc theá gian, tham giaøu sang danh
tieáng, neân quyù thaày theo kinh saùch phaùt trieån
thöôøng soáng beänh taät khoå ñau, ñi baùc só, naèm

-154-

nhaø thöông vaø thuoác thang uoáng khoâng bao giôø
TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
döùt.
Neáu muoán bieát roõ moät vò Thaùnh Taêng ñeä
töû cuûa ñöùc Phaät thì haõy xem ñôøi soáng cuûa hoï.
Hoï soáng ñuùng möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di,
khoâng heà vi phaïm, nhaát laø ngaøy aên moät böõa
chæ ñeå nuoâi thaân. Chính loái soáng nhö vaäy taâm
hoï môùi ly duïc. Nhôø taâm ly duïc neân oai nghi teá
haïnh cuûa hoï theå hieän roõ raøng qua moïi haønh
ñoäng soáng maø ai cuõng deã nhaän thaáy, ñoù laø soáng
ñuùng Thaùnh haïnh cuûa moät tu só giaûi thoaùt. Do
Thaùnh haïnh naøy maø khoâng coù moät ngöôøi naøo
daùm khinh cheâ nhaïo baùng Phaät giaùo.
Hieän giôø Phaät giaùo bò moïi ngöôøi khinh
cheâ, phæ baùng laø do nhöõng tu só Baø La Moân
möôïn danh Phaät giaùo, phaù möôøi Giôùi Ñöùc
Thaùnh Sa Di khoâng coøn moät giôùi naøo laø khoâng
phaïm, hoï soáng khoâng hieáu sinh, khoâng buoâng
xaû, thaân taâm khoâng thanh tònh, khoâng chaân
thaät, khoâng minh maãn, khoâng thieåu duïc, khoâng
ñôn giaûn, khoâng soáng traàm laëng ñoäc cö, khoâng
ly duïc, khoâng ly tham. Do khoâng soáng ñuùng ñôøi
soáng cuûa moät tu só Phaät giaùo neân hoï ñaùnh maát
Thaùnh haïnh khieán cho moïi ngöôøi khinh cheâ,
phæ baùng vaø xem thöôøng Phaät giaùo. Tröôùc maët
thì hoï chaép tay xaù laïy, laøm ra veû kính troïng,
nhöng sau löng hoï xem quyù thaày chaúng ra gì.

-155-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Hoï goïi quyù thaày baèng thaèng thaày chuøa naøy,
baèng thaèng thaày chuøa kia, quyù thaày coù bieát
khoâng?
Chín Giôùi Ñöùc Thaùnh treân ñaây chöa ñuû ñeå
xaùc ñònh laø moät vò Thaùnh Sa Di, neáu moät tu só
giöõ gìn troïn veïn chín giôùi treân ñaây maø giôùi thöù
möôøi khoâng troøn ñuû ngöôøi tu só naøy coøn caát giöõ
tieàn baïc cuûa baùu. Coøn caát giöõ tieàn baïc cuûa baùu
laø chöa soáng moät ñôøi soáng ba y moät baùt cuûa
moät vò Thaùnh Sa Di. Neáu ñôøi soáng cuûa moät vò
Thaùnh Taêng chöa ly tham, coøn caát giöõ tieàn baïc,
chöa coù laàn naøo maëc chieác y phaán taûo (vaûi boû
thoâ xaáu) thì chöa xöùng ñaùng laø moät vò Thaùnh
Taêng (giôùi thöù möôøi caám caát giöõ tieàn baïc chaâu
baùu).
Neáu ñôøi soáng cuûa moät vò Thaùnh Taêng maø
soáng khoâng ly tham, khoâng thieåu duïc tri tuùc,
coøn caát giöõ tieàn baïc thì laøm sao taâm hoàn traéng
baïch nhö voû oác, phoùng khoaùng nhö hö khoâng
ñöôïc.
Cho neân, giôùi thöù möôøi Phaät daïy: “ngöôøi
tu só khoâng ñöôïc caát giöõ tieàn baïc cuûa baùu”.
Khoâng caát giöõ tieàn baïc cuûa baùu laø Thaùnh haïnh
ly tham. Ngöôøi tu só soáng ñöôïc nhö vaäy môùi
ñöôïc goïi laø Tröôûng Laõo Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni.

-156-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Moät baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni ñaõ ra
khoûi cuoäc ñôøi ñaày oâ tröôïc vaø caùc aùc phaùp thì
khoâng coøn bò noâ leä cho tieàn baïc, khoâng coøn bò
noâ leä cho tieàn baïc maø coøn caát giöõ tieàn baïc, thì
laøm sao ra khoûi cuoäc ñôøi ñaày oâ tröôïc vaø aùc
phaùp. Bôûi vì coøn caát giöõ tieàn baïc laø coøn bò tieàn
baïc chi phoái taâm hoàn. Ngöôøi coøn bò tieàn baïc chi
phoái taâm hoàn thì ngöôøi aáy chöa phaûi laø Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni. Cho neân, nhöõng ngöôøi môùi tu
taäp maø caát giöõ tieàn baïc thì taâm hoàn coøn bò chi
phoái bôûi tieàn baïc thì thöû hoûi laøm sao traùnh
khoûi taâm khoâng phoùng daät, phoùng nieäm.
Thaùnh Haïnh Ly Tham maø khoâng giöõ troïn
veïn thì ñi tu cho maát coâng, chæ maát thôøi gian voâ
ích chöù coù ích lôïi gì cho baûn thaân.
Muoán ñaït ñöôïc thieàn ñònh vaø Tam Minh
maø taâm coøn phoùng daät, phoùng nieäm thì laøm sao
ñaït ñöôïc thieàn ñònh, Tam Minh.
Coøn caát giöõ tieàn baïc thì taâm laøm sao ly
duïc ñöôïc, vì tieàn baïc laø moät aùc phaùp, laø moät
chöôùng ngaïi phaùp raát lôùn cho con ñöôøng tu taäp
giaûi thoaùt cuûa Phaät giaùo.
Taâm khoâng phoùng daät, phoùng nieäm thì
taâm seõ nhu nhuyeãn deã söû duïng, taâm coù nhu
nhuyeãn deã söû duïng thì môùi ñaït ñöôïc choã roát raùo
thaâm saâu cuûa ñaïo Phaät.

-157-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Xöa ñöùc Phaät ñaõ chaúng baûo: “Ta thaønh
chaùnh giaùc laø nhôø taâm khoâng phoùng daät”.
Baây giôø quyù vò Taêng, Ni cöù khö khö caát giöõ
tieàn baïc nhö caùc nhaø sö Ñaïi thöøa, thì laøm sao
taâm quyù vò khoâng phoùng daät. Taâm phoùng daät
thì duø quyù vò coù tu traêm muoân ngaøn kieáp cuõng
chæ uoång coâng maø thoâi.
Ñoái vôùi ñaïo Phaät ngöôøi tu só coøn caát giöõ
tieàn baïc laø chöa xöùng ñaùng laøm Thaày ai caû. Vì
Thaùnh haïnh ly tham chöa troøn ñuû thì ngöôøi tu
só naøy cuõng chæ laø moät ngöôøi taàm thöôøng nhö
bao nhieàu ngöôøi khaùc. Ngoaøi chieác aùo caø sa, vôùi
chieác ñaàu caïo troïc, hieåu bieát laëp laïi nhöõng
töôûng giaûi cuûa ngöôøi xöa töùc laø baõ mía cuûa moät
soá kinh saùch phaùt trieån Ñaïi thöøa vaø nhöõng baøi
kinh nghi thöùc tuïng nieäm cuûa Ngoïc Laâm quoác
sö trong thôøi ñaïi trieàu nhaø Thanh beân Trung
Quoác, chöù taâm hoï cuõng chæ laø taâm tham, saân, si
nhö bao nhieâu ngöôøi khaùc. Hoï khoâng coù nhöõng
kinh nghieäm tu taäp giaûi thoaùt ñeå truyeàn ñaït laïi
cho chuùng ta. Vì theá, hoï ñaâu xöùng ñaùng laøm
thaày.
Kính thöa quyù vò! Khi chöa ra khoûi nhaø
sanh töû töùc laø taâm quyù vò chöa ly tham ñoaïn aùc
phaùp thì quyù vò coøn ham thích tieàn baïc.

-158-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Neáu muoán xa lìa taâm tham thì quyù vò phaûi
giöõ gìn giôùi khoâng caát giöõ tieàn baïc cho nghieâm
tuùc. Taïi sao caùc thaày tu theo kinh saùch phaùt
trieån khoâng ly taâm tham ñöôïc?
Taïi vì quyù thaày coøn caát giöõ tieàn baïc. Caát
giöõ tieàn thì taâm tham laøm sao quyù thaày lìa
ñöôïc. Vì theá, caùc Toå döïa vaøo giôùi kinh cuûa Phaät
maø cheá ra giôùi caám naøy laø ñeå giuùp cho quyù thaày
ly tham ñoaïn aùc phaùp.
Moät vò ñöôïc goïi laø Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni
maø coøn caát giöõ tieàn baïc thì laøm sao goïi laø
Thaùnh ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Thaùnh maø coøn caát giöõ tieàn baïc thì ñoù laø
Thaùnh “doûm”, chæ laø moät phaøm phu tuïc töû coøn
ham thích soáng trong cuoäc ñôøi naøy, cuoäc ñôøi
ñaày oâ tröôïc vaø aùc phaùp. Coøn caát giöõ tieàn baïc laø
quyù vò chöa muoán ra khoûi bieån ñôøi baát tònh, oâ
tröôïc nhieàu cay ñaéng vaø khoå ñau. Haàu heát caùc
nhaø Ñaïi thöøa vaãn coøn ham thích laën huïp trong
bieån traàn tuïc, neân tieàn baïc, chuøa to Phaät lôùn hoï
chöa buoâng boû ñöôïc.
Toùm laïi, Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di maø
moät ngöôøi tu só Phaät giaùo cuõng nhö ngöôøi cö só
muoán tìm tu giaûi thoaùt ra khoûi nhaø sanh töû
luaân hoài thì phaûi giöõ gìn troïn veïn nhöõng Thaùnh
haïnh naøy.

-159-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Duø tu só hay cö só maø ñaõ giöõ troïn veïn 10
giôùi caám naøy, soáng ñuùng 10 thaùnh haïnh thì
chuùng toâi baûo ñaûm con ñöôøng giaûi thoaùt seõ
khoâng coøn xa nöõa, chaéc chaén hoï seõ ñaït ñöôïc
keát quaû laøm chuû thaân taâm nhö yù muoán.
Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di naøy, neáu ai
soáng nghieâm chænh khoâng heà vi phaïm tröôùc
maët cuõng nhö sau löng thì nhöõng tu só naøy laø
nhöõng baäc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni taïi theá gian
maø khoâng coøn phaûi tu taäp gì nöõa caû. Coøn nhöõng
ai laø tu só maø soáng khoâng ñuùng möôøi giôùi
Thaùnh Ñöùc naøy thì chæ laø moät loaøi Ma Ba Tuaàn
trong Phaät giaùo.
Chæ coù möôøi giôùi naøy maø thoâi, quyù vò cö só
seõ nöông vaøo ñoù maø choïn cho mình moät vò
Thaày göông maãu Thaùnh haïnh, moät vò Thaùnh
Taêng, Thaùnh Ni xöùng ñaùng ñeå cho quyù vò cung
kính cuùng döôøng vaø toân troïng, ñeå cho quyù vò laáy
ñoù laøm göông haïnh buoâng xaû nôi taâm mình, ñeå
cho quyù vò noi theo göông haïnh ñoù, thì ngay ñoù
quyù vò seõõ tìm ra moät loä trình cöùu caùnh chaân
chaùnh cho chính mình.
Chæ coù möôøi giôùi naøy maø thoâi, quyù vò seõ
nöông vaøo ñoù maø khoâng coøn sôï laàm ñöôøng, laïc
loái, khoâng coøn sôï tu sai laïc vaøo taø giaùo ngoaïi
ñaïo, laïc vaøo caûnh giôùi töôûng, thieàn töôûng, v.v..

-160-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Chæ coù 10 giôùi naøy maø thoâi, quyù vò seõ
nöông vaøo ñoù maø nhaän xeùt ai laø Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø ai laø Ma Vöông ñoäi loát Phaät giaùo
ñeå löøa gaït tín ñoà.
Chæ coù möôøi giôùi naøy maø thoâi, Phaät giaùo seõ
höng thònh hay suy taøn, quyù vò ñeàu nhaän thaáy
raát roõ raøng, khoâng coøn bò ai löøa doái ñöôïc.
Nhöõng lôøi chuùng toâi noùi treân ñaây coù nhöõng
ñieàu chi sô soùt mong quyù vò caûm thoâng. Vì öôùc
muoán cuûa chuùng toâi laø tu só Phaät giaùo
phaûi ra tu só Phaät giaùo, ñôøi thì phaûi cho ra
ñôøi, ñaïo thì phaûi cho ra ñaïo, ñöøng ñeå ñaïo ñôøi
laãn loän maø nguy haïi ñeán thanh danh cuûa Phaät
giaùo.
—-—-
HEÁT PHAÀN I

-161-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-162-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
PHẦN II

-163-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-164-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Lôøi noùi ñaàu
Khi biên soạn Mười Giới Đức Thánh Sa Di tập I, chúng tôi dựa theo bộ Giới Bổn Patimoka (Ba La Đề Mộc Xoa) thuộc Hán Tạng. Đọc lại toàn bộ sách này chúng tôi cảm thấy việc biên soạn Giới Đức Thánh Sa Di có phần thiếu sót rất lớn về oai nghi tế hạnh của một tu sĩ Phật giáo, nhưng không phải là sự thiếu sót 24 oai nghi tế hạnh do các Tổ đã biên soạn lưu hành trong các chùa. Bộ giới luật Sa di chỉ có giới cấm mà thiếu sót Giới Đức, Giới hạnh, Giới Hành, khiến cho người đọc giới không biết pháp hành và sống như thế nào để sống được đời sống Phạm hạnh mà không hề vi phạm một lỗi

-165-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhỏ nhặt nào trong giới bổn. Cho nên, bộ giới luật phần đầu này chúng tôi biên sọan chỉ nói lên được phần giới Đức Thánh thuộc tiểu giới của giới tướng, còn phần giới hạnh và giới hành đại giới tướng thì chưa có, cho nên chúng tôi muốn bổ sung thêm cho Mười Giới Đức Thánh Sa Di này được đầy đủ hơn, vì thế chúng tôi phải dựa theo lịch sử Phật giáo trong Giới Kinh mà biên soạn. Vậy giới kinh của Thầy Sa Di mà đức Phật đã dạy là những bài kinh nào?
Như các bạn đã biết trong lịch sử Phật giáo Thầy Sa di đầu tiên trong Đạo Phật là Thầy Sa di La Hầu La. La Hầu La là đứa con trai độc nhất của đức Phật, được đức Phật chấp nhận cho xuất gia vào lúc còn bé thơ mới 10 tuổi 3.
Trong Kinh Trung Bộ, tập 2 và tập 3 thuộc tạng kinh Việt Nam, có ba bài kinh dạy về giới hành

3 “Thaäp Ñaïi Ñeä Töû Chuyeän” coù ghi La Haàu La xuaát gia
naêm möôøi tuoåi.

-166-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cho những người còn trẻ tuổi mới vào tu tập. Đó là những bài kinh đức Phật đã dạy giới luật về giới đức, giới hạnh và giới hành cho La Hầu La. Những bài kinh đó có tên là kinh Giáo Giới La Hầu La ở rừng Am – Bà – La (Ambalatthika Rahulavadasuttam), Tiểu Kinh Giáo Giới La Hầu La và Đại Kinh Giáo Giới La Hầu La.
Ba bài kinh này chúng tôi triển khai biên soạn thành một bộ Giới Hạnh và Giới Hành Đức Thánh Sa Di phần II sẽ mang lại đầy đủ những oai nghi chánh hạnh trong Giới Hành của một Thầy Sa di đúng nghĩa của đạo Phật, từ phàm phu trở thành một bậc Thánh A La Hán vô lậu hoàn toàn.
Việc làm này có mục đích hẳn hoi là chấn chỉnh lại bộ luật Sa di mà từ xưa đến nay trong các chùa đều lấy đó làm sách gối đầu nằm cho các vị mới xuất gia tu học.
Kính thưa các bậc tôn túc đức cao, trí rộng! Nếu trong bộ giới luật này còn có những điều chi sơ

-167-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

sót, xin các bậc Tôn Túc vui lòng chỉ dạy cho. Chúng tôi thành thật muôn vàn biết ơn khi nhận được những cao kiến để kỳ tái bản tới sẽ có sự bổ sung thêm cho bộ sách được hoàn chỉnh hơn.
“Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, một mình không thể làm nên việc lớn cho muôn người, làm lợi ích chung cho Phật giáo, mà cần phải có nhiều người chung lưng đấu cật cùng làm. Vì muốn đem lại lợi ích cho những người tu theo Phật giáo có tâm huyết, có ý chí quyết tìm đường giải thoát ra khỏi bốn sự đau khổ của kiếp người: sanh, già, bệnh, chết, cho nên chúng tôi không nệ tài hèn trí mọn biên soạn bộ sách này, khởi đầu làm tiếng chuông cảnh tỉnh, nên không thể tránh khỏi những sự thiếu khuyết, kính mong quý vị lượng thứ cho.
Kính ghi, Trưởng lão Thích Thông Lạc

-168-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

TIỂU SỬ
LA HẦU LA

-169-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

GIỚI THIỆU LỊCH SỬ
SA DI ĐẦU TIÊN TRONG ĐẠO PHẬT
Muoán tìm hieåu veà Giôùi Luaät, Giôùi Ñöùc, Giôùi Haïnh vaø Giôùi Haønh cuûa ngöôøi môùi vaøo tu taäp theo Phaät giaùo, maø trong giôùi tín ñoà ñaïo Phaät thöôøng goïi laø Thaày Sa di. Vaäy Giôùi luaät, Giôùi ñöùc, Giôùi haïnh vaø Giôùi haønh cuûa Thaày Sa di nhö theá naøo? Nhöõng baøi kinh naøo daïy veà giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh ñoù vaø ôû ñaâu?
Muoán tìm hieåu ñöôïc nhöõng ñieàu naøy xin caùc baïn vui loøng ñi ngöôïc laïi doøng lòch söû caùch ñaây 2555 naêm ñeå nghieân cöùu moät Thaày Sa di trong nhöõng thaày Sa di ñaàu tieân trong Phaät giaùo. Ñoù laø Thaày Sa di La Haàu La.


-170-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

LA HẦU LA
MAÄT HAÏNH ÑEÄ NHAÁT
CAÄU BEÙ HAÏNH PHUÙC
Ñ
öùc Phaät cuûa chuùng ta, khi coøn laø Thaùi
Töû cuûa Vöông Thaønh Ca Tyø La, ñaõ keát hoân vôùi
Coâng Chuùa Da Du Ñaø La thaønh Caâu Lôïi. Vaøo
naêm Thaùi Töû vaø Coâng Chuùa 19 tuoåi4 thì sanh
haï La Haàu La. Thaùi Töû raát vui möøng, nhöng
khoâng phaûi söï vui möøng nhö tình thöông ngöôøi
ñôøi khi sinh con, maø vì Thaùi Töû nhieàu laàn xin
vua cha ñi xuaát gia ñeàu khoâng ñöôïc chaáp thuaän.
Vua Tònh Phaïn coù noùi: “Tröø khi naøo coù ñöôïc
ñöùa chaùu ñích toân thì môùi cho pheùp Thaùi Töû
xuaát gia”5. Hieän taïi Thaùi Töû coù La Haàu La nhö

4 “Thaäp Ñaïi Ñeä Töû Chuyeän” ghi laïi naêm Thaùi Töû 19 tuoåi
khi Da Du Ñaø La sanh La Haàu La ñöôïc 7 ngaøy thì Thaùi
Töû rôøi hoaøng cung vaøo ngaøy muøng 8 thaùng 2 ñi xuaát gia.
5 Ngöôøi vieát lòch söû naøy coù ghi roõ ngaøy, naêm, thaùng,
khoâng bieát coù ñuùng thaät söû khoâng? ÔÛ ñaây chuùng toâi chæ
ghi laïi theo baûn dòch cuûa Sö Coâ Nhö Ñöùc, xin caùc baïn
caûm thoâng, vì ñaây khoâng phaûi laø nhöõng trang söû noùi veà
La Haàu La maø laø nhöõng trang kinh noùi veà giôùi luaät cuûa
Thaày Sa di, nhöng theo ngaøy thaùng naøy ñöôïc heä phaùi
Baéc Toâng chaáp nhaän.

-171-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

yù Phuï Vöông, nguyeän voïng xuaát gia seõ ñaït
ñöôïc, baûo sao Thaùi Töû khoâng vui möøng.
Trong ñeâm Thaùi Töû saép rôøi hoaøng cung,
vaøo ngaøy muøng 8 thaùng 2, luùc aáy La Haàu La
môùi sinh ñöôïc 7 ngaøy. Vöông Phi Da Du Ñaø La
ñang oâm La Haàu La trong tay vaø naèm nguû.
Thaùi Töû veùn reøm nhìn hai ngöôøi laàn cuoái, vaø
quay löng, leo leân löng ngöïa, vöôït thaønh ra ñi.
Töø ñoù, La Haàu La ñaõ maát boùng ngöôøi cha thaân
yeâu cuûa theá gian.
Nhöng Thaùi Töû xuaát gia tu haønh thaønh
Phaät, töø moät Thaân phuï ñoåi thaønh Thaân sö, veà
sau ñoä La Haàu La thaønh chaùnh quaû, ñoù môùi
thaät söï ngöôøi cha ñeä nhaát cuûa thieân haï.
La Haàu La maát cha, ñöôïc meï vaø oâng noäi
thöông yeâu, laø vöông toân ñoäc nhaát voâ nhò.
Chuoãi ngaøy voâ tö löï troâi qua trong cung ñieän,
ñeán khi vöøa hieåu bieát, trong taâm hoàn treû thô
cuûa La Haàu La cuõng caûm thaáy khoâng coù cha laø
moät ñieàu ñaùng buoàn. Nhöng buø laïi, caäu beù ñöôïc
maãu thaân raát cöng chieàu, ñoù laø nieàm vui duy
nhaát cuûa La Haàu La, laø nguoàn an uûi, laø ngöôøi
che chôû cho caäu. Trong thaâm cung vaéng veû, La
Haàu La cuõng laø nguoàn hy voïng cuûa Vöông Phi,
hai meï con nöông nhau cuøng soáng qua naêm
thaùng.

-172-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Coù ngöôøi noùi Da Du Ñaø La phaän nöõ nhi
khoå meänh, La Haàu La laø ñöùa beù baát haïnh ñaùng
thöông, nhöng ñoù laø noùi theo thöôøng tình theá
gian. Noãi khoå taâm, ñaùng thöông cuûa hoï chæ
trong thôøi gian ngaén. Heã coù hy sinh lôùn taát
thaønh töïu keát quaû lôùn. Veà sau, nhôø söï hoùa ñoä
cuûa ñöùc Phaät, Da Du Ñaø La vaø La Haàu La ñeàu
xuaát gia tu haønh ñöôïc chöùng quaû A La Haùn. Ñoù
môùi laø baäc nöõ löu vinh haïnh nhaát, vaø ñöùa beù
haïnh phuùc nhaát.
Tröôùc giôø caùo bieät, Thaùi Töû cuõng ñònh beá
ñöùa con ñang nguû moät tí, nhöng sôï laøm ñoäng
Da Du Ñaø La thöùc daäy, laïi caûn trôû vieäc xuaát
gia, neân khi nhìn con laàn cuoái, Ngaøi ñaõ noùi:
“Haõy ñôïi ñeán khi Ta thaønh Phaät, seõ trôû laïi
thaêm con”. Ñöùc Phaät xem taát caû chuùng sanh
nhö La Haàu La, moät La Haàu La khoâng quan
troïng baèng voâ soá La Haàu La ñang troâng ñôïi
tình thöông cuûa Phaät. Ñöùc Phaät ñaõ ban cho
chuùng sanh bao nhieâu loøng thöông roäng lôùn, thì
ôû trong hoaøn caûnh cuûa La Haàu La, laïi caøng deã
ñöôïc höôûng loøng töø bi cuûa Phaät. Cho neân, chuùng
ta ñöøng cho raèng söï vieäc La Haàu La maát phuï
thaân töø nhoû laø baát haïnh ñaùng thöông. La Haàu
La, con cuûa baäc ñaïi Thaùnh, ñöôïc nuoâi döôõng
trong tình thöông cao roäng nhö trôøi ñaát, laø moät
caäu beù haïnh phuùc nhaát ñôøi.

-173-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

CAÄU BEÙ KHOÂNG BIEÁT MAËT CHA
Ñöùc Theá Toân thaønh ñaïo ñöôïc ba naêm, töø
nöôùc Ma Kieät Ñaø phöông Nam veà thaêm coá
höông. Treân töø vua Tònh Phaïn, döôùi ñeán nhaân
daân doøng hoï Thích, ñeàu ra ngoaøi thaønh ngheânh
ñoùn Phaät, chæ coù Da Du Ñaø La vaø La Haàu La
khoâng tham döï trong ñoaøn ngöôøi aáy.
Trong taâm baø Da Du nghó thaàm: “Khi Ngaøi
ñi xuaát gia, ta ñaõ vì Ngaøi chòu heát moïi noãi khoå,
Ngaøi maëc y phuïc baïc maøu, ta ôû trong cung cuõng
maëc gioáng Ngaøi, ta nghe Ngaøi tu khoå haïnh aên
ngaøy moät böõa, ta cuõng taäp laøm theo. Ta ñoái vôùi
Ngaøi nhö vaäy, thaät heát loøng, neáu Ngaøi coøn nghó
ñeán ta, töï nhieân seõ ñeán cung thaêm ta’’.
Möôøi naêm khoâng gaëp Phaät, loøng Da Du Ñaø
La cuõng nhö moïi ngöôøi ñeàu muoán dieän kieán
Ngaøi nhöng vì leã pheùp, vì töï toân, baø phaûi nhaãn
naïi. Baø ngoài treân laàu cao nhìn ra seõ thaáy ñöôïc
caûnh moïi ngöôøi ngheânh ñoùn ñöùc Phaät.
Caäu beù La Haàu La leân möôøi tuoåi, ñeán noùi
vôùi meï:
– “Meï, meï! Ba con ñaõ veà! Baø noäi baûo con
cho meï hay”.
La Haàu La ngaây thô luùc aáy naøo hieåu ñöôïc
taâm söï cuûa maãu thaân, caäu chæ thaáy meï cuûa

-174-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

mình hoâm nay sao nghieâm nghò quaù, nhöng duø
sao caäu cuõng laø con yeâu neân laïi ngaây ngoâ hoûi:
– “Meï, meï! Coi ngöôøi ta ôû ngoaøi cung ñieän
nhieàu bieát bao nhieâu, ba con nhaát ñònh cuõng ôû
trong ñoù. Ba con ra sao?”.
Caâu noùi töø mieäng caäu beù khoâng bieát hình
daùng ba mình ra sao, caøng khieán Da Du Ñaø La
thöông taâm. Noãi loøng cuûa ngöôøi lôùn, treû con
hoaøn toaøn khoâng theå bieát.
Baø Da Du moät tay keùo La Haàu La beân
mình chæ ra cöûa maét röôùm leä noùi:
– “Con nhìn xem trong soá caùc Thaày Sa Moân
kia, ngöôøi coù veû trang nghieâm nhaát chính laø
Phuï thaân cuûa con”.
– La Haàu La môû to ñoâi maét nhìn theo tay
meï.
– “Con chaúng nhaän ñöôïc Phuï thaân ñaâu,
con chæ bieát coù oâng noäi, coøn ngöôøi nöõa laø meï,
meï yeâu quyù thoâi”.
Moät gioït nöôùc maét cuûa baø rôi xuoáng maùi
toùc La Haàu La, baø naém tay con trôû lui vaøo cung.
Xa caùch möôøi naêm, hoâm nay Da Du Ñaø La
môùi thaáy laïi ñöùc Phaät moät laàn; möôøi naêm
khoâng tin töùc thoaùng qua nhö giaác moäng trong
taâm tö cuûa baø. Taâm hoàn baø xao xuyeán nhö maët
nöôùc yeân tónh bò neùm truùng moät vieân ñaù, nhöõng

-175-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

gôïn soùng lao xao. Ñöùc Phaät bieát taâm töôûng baø,
neân daét Xaù Lôïi Phaát vaø Muïc Kieàn Lieân vaøo
cung thaêm vieáng.
Cuoäc gaëp gôõ giöõa moät Ñaáng Chaùnh Giaùc
vaø moät vò vöông phi myõ leä khieán laém keû löu yù.
Ñöùc Theá Toân trang nghieâm, yeân laëng, moät chuùt
töø bi thöông xoùt nhìn Da Du Ñaø La ñang quyø
döôùi chaân, La Haàu La quyø beân caïnh. Da Du
traêm moái ngoån ngang beân loøng, xuùc ñoäng rôi
nöôùc maét. Baø cuõng bieát giöõa ñöùc Phaät vaø baø coù
moät söï ngaên caùch khoâng theå vöôït qua. Ñôïi cho
Da Du bình tónh laïi, Ñöùc Theá Toân môùi chaäm
raõi noùi vôùi baø:
– “Ñeå cho naøng chòu khoå taâm nhieàu, tuy ñoù
laø söï thieáu soùt cuûa Ta, nhöng Ta ñaõ vì taát caû
chuùng sanh maø ra ñi, hoâm nay Ta ñaõ ñaït ñöôïc
boån nguyeän, naøng haõy hoan hyû cuøng vôùi Ta”.
Ñöùc Phaät noùi xong, laïi nhìn sang La Haàu
La, töø hoaø voã veà caäu beù:
– “Thaät mau quaù! Con ñaõ lôùn nhö theá ö!”.
Ñöùc Phaät döôøng nhö raát voâ tình, vaø cuõng
döôøng nhö raát tình caûm, thaùi ñoä cuûa Ngaøi, ñaõ
khai thò cho Xaù Lôïi Phaát vaø Muïc Kieàn Lieân
nghe xong töôûng chöøng nhö phaûi khoùc moät traän
môùi haû.

-176-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

La Haàu La baây giôø chaúng bieát phaûi goïi
Phuï thaân cuûa mình nhö theá naøo. Xöng hoâ laø ba,
ba ö? Ñaây laø moät baäc Thaùnh trang nghieâm, töï
mieäng caäu beù chaúng daùm goïi nhö theá. Xöng hoâ
laø Phaät Ñaø chaúng bieát truùng hay khoâng. Nhìn
bao nhieâu vò Tyø Kheo, Sa Moân ñi theo ñöùc Phaät
trong taâm caäu beù thoâng minh aáy ñaõ khôûi nghó:
Ñöùc Phaät chaúng phaûi laø Phuï thaân cuûa rieâng
moät mình ta, Phaät laø moät baäc ñaïi Töø Phuï cuûa
taát caû chuùng sanh.
Chæ coù möôøi tuoåi, ñaõ chòu nguyeän ñem Phuï
thaân cuûa rieâng mình hieán cho chuùng sanh laøm
ñaáng Cha laønh, thaät laø moät caäu beù chaúng taàm
thöôøng!
THAÀY SA DI ÑAÀU TIEÂN
Ñöùc Theá Toân ôû taïm trong hoaøng cung vaøi
ngaøy, vaø ñaây laø laàn ñaàu tieân trong cung ñieän
vaéng boùng cung nöõ, chaúng coù yeán tieäc röôïu cheø,
chæ coù 1000 vò Tyø Kheo theo Phaät, cung ñieän
hoaøng gia taïm thôøi trôû thaønh Taêng phoøng Tònh
xaù.
Ñöùc Theá Toân bieát caùc Thaày Tyø Kheo sô
hoïc neáu ôû laâu trong vöông cung deã sanh taâm so
saùnh vôùi loái soáng ñaïm baïc cuûa Taêng ñoaøn, neân
chæ vaøi ngaøy sau Ngaøi ñöa ñaïi chuùng veà truï taïi
röøng Ni Caâu Ñaø, caùch thaønh Ca Tyø La khoâng
xa.

-177-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Tuy ôû röøng Ni Caâu Ñaø, nhöng Ñöùc Theá
Toân cuõng thöôøng veà hoaøng cung trì baùt khaát
thöïc hoaëc thuyeát phaùp. Caäu beù La Haàu La ngaây
thô moät caùch deã thöông, thaân maät noùi vôùi Ngaøi:
– “Phaät Ñaø con raát thích ñöôïc ôû chung vôùi
Ngaøi”.
Caâu noùi aáy ñaõ bieåu loä phuï töû tình thaâm,
Ñöùc Theá Toân cuõng traû lôøi:
– “Roài cuõng coù ngaøy Ta cho con soáng gaàn
beân Ta”.
Phaät noùi caâu aáy khoâng laâu, quaû nhieân La
Haàu La xuaát gia theo luoân beân Ngaøi.
Nguyeân nhaân laø vì Da Du Ñaø La thöôøng
khuyeán khích La Haàu La theâm hoaït baùt lanh
leï, maëc quaàn aùo ñeïp cho, vaø baûo con raèng:
– “Con haõy theo Phuï thaân xin taøi saûn ñi. Cha con coù nhöõng chaâu baùu maø chuùng ta chöa
ñöôïc thaáy!”.
Do ñoù, La Haàu La thöôøng chaïy theo ñöùc
Phaät noùi:
– “Phaät Ñaø cho con gia taøi”.
Moät hoâm, ñang luùc Ñöùc Theá Toân khaát thöïc
trôû veà röøng Ni Caâu Ñaø, Ngaøi ñi tröôùc, La Haàu
La chaïy theo sau chaúng coù ai ngaên caûn caäu, caäu
cöù leõo ñeõo theo sau Phaät keâu:

-178-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

– “Cho con gia taøi a! Cho con gia taøi a!”.
Da Du Ñaø La nhìn thaáy ñöùa con duy nhaát
ñi sau löng Phaät, raát sôï La Haàu La bò ñöa xuaát
gia, baát giaùc rôi nöôùc maét.
Ñöùc Phaät veà ñeán röøng goïi Xaù Lôïi Phaát ñeán
noùi:
– “Xaù Lôïi Phaát! Caäu beù La Haàu La, cöù theo Ta xin gia taøi, Ta khoâng muoán cho La Haàu
La thöù taøi saûn vaø haïnh phuùc mong manh, Ta
muoán cho La Haàu La thöù gia taøi voâ giaù. Naøy,
Xaù Lôïi Phaát! OÂng haõy cho La Haàu La xuaát gia,
laøm Sa di ñaàu tieân cuûa Taêng ñoaøn”.
Ñöùc Phaät noùi xong, goïi Muïc Kieàn Lieân caïo
toùc cho caäu beù, laïi leã baùi Xaù Lôïi Phaát laøm Thaày
Boån Sö truyeàn giôùi Sa di cho La Haàu La.
Ñoù laø khôûi nguyeân cuûa chuùng Sa di.
La Haàu La voán laø taát caû hoaøi baõo cuûa baø
Da Du, baây giôø ñaõ gia nhaäp Taêng ñoaøn, ñoù cuõng
laø duïng yù cuûa ñöùc Phaät. Khi coøn laø Thaùi Töû, haï
sanh La Haàu La, Ngaøi ñaõ rôøi boû ngoâi vò ra ñi vaø
ñaéc thaønh Phaät quaû thì vöông vò mai sau cuûa
nöôùc Ca Tyø La Veä nhaát ñònh seõ veà tay La Haàu
La. Nhöng chuû tröông cuûa ñöùc Phaät ñeå cho moät
ñöùa beù con laøm chuû caû thaàn daân thieân haï laø
chuyeän khoâng theå ñöôïc, cho neân thöøa cô hoäi,
Ngaøi phöông tieän cho con xuaát gia.

-179-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

La Haàu La xuaát gia laø moät ñieàu ñau buoàn
cho Da Du, caäu beù laø nguoàn hy voïng cuûa baø, baø
thöông quyù caäu hôn caû thaân mình. Thaùi Töû ñaõ
ra ñi, baây giôø con yeâu cuõng lìa boû. Ñoái vôùi baø
thaät laø trôøi saàu ñaát thaûm.
Chuùng ta cuõng coù theå ñoàng yù vôùi baø Da Du
traùch ñöùc Phaät nhaãn taâm, ñeå cho baø chòu nhieàu
ñau khoå quaù ñaùng. Nhöng chaân lyù vaø nhaân tình
laø hai loái traùi ngöôïc nhau raát xa, phaûi haøng
phuïc ñöôïc tình caûm yeáu ñuoái cuûa theá nhaân môùi
kheá hôïp ñöôïc vôùi chaân lyù giaûi thoaùt vaäy.
GIAÙO GIÔÙI LA HAÀU LA
Hoâm aáy, Ñöùc Theá Toân ñeán choã ôû cuûa La
Haàu La, vôùi daùng heát söùc oai nghieâm. La Haàu
La khoâng ngôø voäi chænh y ra nghinh ñoùn Phaät.
Ñôïi cho Theá Toân an toïa, caäu ñem nöôùc ñeán cho
Phaät röûa chaân. Ñöùc Phaät khoâng noùi moät lôøi,
röûa chaân xong, beøn chæ nöôùc dô trong chaäu hoûi
La Haàu La:
– “Naøy La Haàu La! Thöù nöôùc dô baån naøy
coù ñem uoáng ñöôïc khoâng?”.
– “Baïch Theá Toân, nöôùc röûa chaân raát dô,
khoâng theå uoáng ñöôïc”.
– “Ngöôøi noùi laùo cuõng gioáng nhö nöôùc ñoù”.
Ñöùc Theá Toân daïy tieáp:

-180-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

– “Nöôùc voán trong saïch, röûa chaân xong beøn trôû neân caùu baån, gioáng nhö con voán laø
vöông toân, lìa boû moïi thöù vinh hoa phuù quyù
taïm bôï cuûa theá gian, xuaát gia laøm Sa Moân. Tuy
chöa thoï giôùi Tyø Kheo, nhöng con ñaõ thoï möôøi
giôùi Sa di, con khoâng tinh taán tu taäp, khoâng ñeå
thaân taâm thanh tònh, khoâng giöõ mieäng caån
thaän lôøi noùi, doái gaït choïc gheïo ngöôøi. Caáu ueá
cuûa tam ñoäc ñaày daãy trong taâm con, gioáng nhö
nöôùc trong saïch bò dô baån moät thöù”.
Chöa bao giôø Ñöùc Theá Toân nghieâm nghò
nhö vaäy, La Haàu La cuùi ñaàu chaúng daùm nhìn
Phaät. Ñöùc Phaät baûo ñem nöôùc ñoå ñi, caäu beù môùi
nhuùc nhích. Ñôïi La Haàu La ñoå heát nöôùc xong,
Phaät laïi hoûi:
– “Naøy La Haàu La, con laáy caùi chaäu naøy
ñöïng côm ñöôïc khoâng?”.
– “Baïch Theá Toân, chaäu ñöïng nöôùc röûa chaân khoâng theå ñem ñöïng côm, vì chaäu ñaõ dô,
ñaày caùu baån, khoâng theå ñöïng thöùc aên ñöôïc”.
– “Ngöôøi noùi laùo cuõng gioáng nhö caùi chaäu ñoù. Tuy laøm Sa Moân thanh tònh maø khoâng tu
giôùi, ñònh, hueä; thaân, khaåu, yù khoâng thanh tònh,
chöùa ñaày caáu ueá, khoâng chaân thaät, thöùc aên ñaïo
lyù laøm sao nheùt vaøo taâm con?”.

-181-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Phaät noùi xong laáy chaân ñaù nheï caùi chaäu
laên maáy voøng, La Haàu La thaáy theá hoaûng sôï.
Phaät laïi hoûi:
– “Naøy La haàu La, con sôï caùi chaäu naøy bò
beå khoâng?”.
– “Baïch Theá Toân khoâng aï, chaäu röûa chaân
laø ñoà vaät xaáu, coù beå cuõng chaúng sao”.
– “Naøy La Haàu La, con khoâng tieác caùi chaäu naøy, gioáng nhö moïi ngöôøi khoâng thöông
meán ngöôøi noùi laùo. Con xuaát gia laøm Sa Moân,
khoâng giöõ oai nghi, noùi doái ñuøa gheïo, ai maø
thöông con ñöôïc, khoâng ai quyù tieác gì con, cho
ñeán luùc con cheát maø con khoâng hoái caûi, laïi caøng
chìm trong meâ môø!”.
La Haàu La sôï toaùt moà hoâi, xaáu hoå muoán
ñoän thoå, phaùt nguyeän töø nay veà sau coá gaéng söûa
ñoåi taâm taùnh.
Ñöùc Phaät raên daïy xong laïi noùi theâm moät
ví duï cho La Haàu La nghe:
– “Ñôøi quaù khöù coù moät quoác gia noï nuoâi hai con voi duõng maõnh thieän chieán. Moãi khi
nhaø vua cöû binh ra traän laïi trang bò aùo giaùp
cho chuùng. Ngaø voi mang giaùo nhoïn, beân tai
giaét kieám beùn, boán chaân ñeàu coù ñao saùng ngôøi,
sau ñuoâi laïi coät theâm gaäy saét. Tuy mang nhieàu
vuõ khí nhö theá, nhöng moãi khi giao chieán

-182-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chuùng ñeàu cuoán voøi daáu kín, vì ñoù laø choã
nhöôïc, neáu ñeå truùng teân seõ cheát ngay, vì muoán
giöõ gìn maïng soáng phaûi giöõ kyõ chieác voøi”.
Naøy La Haàu La! Con cuõng phaûi nhö con
voi kia giöõ kyõ caùi voøi, caån thaän giöõ gìn lôøi noùi.
Moãi khi môû mieäng noùi ñuøa nhö voi bò thöông,
hueä maïng cuûa con seõ maát, khoâng ñöôïc moïi
ngöôøi thöông meán, khoâng ñöôïc ngöôøi trí öa
thích, ñeán khi laâm chung seõ bò rôi vaøo ba ñöôøng
khoå.
Ñöùc Theá Toân duøng heát tình, heát lyù, khaån
thieát, nghieâm trang raên daïy. Moãi lôøi moãi caâu
ñeàu in saâu vaøo taâm La Haàu La. Chuù beù phaùt
nguyeän töø nay seõ giöõ gìn nghieâm tuùc khoâng heà
vi phaïm vaøo giôùi voïng ngöõ.
Nhö haït luùa tuy chuùng ta xay giaõ thaønh
haït gaïo, nhöng coøn dính buïi caùm, phaûi vo chaø
saïch seõ thì gaïo traéng môùi ra gaïo traéng. La Haàu
La tuy coù baûn tính toát ngoan ngoaõn, nhöng
phaûi coù nöôùc phaùp cuûa Ñöùc Theá Toân taåy röûa
moät phen môùi trôû neân thanh tònh voâ nhieãm
ñöôïc.
Töø ñoù, La Haàu La trôû thaønh moät ngöôøi
khaùc.
THAÀY SA DI COÙ THEÅ ÔÛ CHUNG VÔÙI
TYØ KHEO

-183-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Khi ñöùc Theá Toân ôû taïi vöôøn Cuø Sö La, La
Haàu La cuõng ôû ñoù vôùi Sa di Quaân Ñaàu, cuõng
theo sö phuï Xaù Lôïi Phaát haàu Phaät nghe phaùp.
Moãi ngaøy La Haàu La daäy sôùm queùt doïn
trong vöôøn, trong ngoaøi saïch seõ roài môùi tu taäp
theo lôøi Phaät daïy. Moät khu vöôøn roäng lôùn queùt
cho saïch heát phaûi toán bieát bao nhieâu thì giôø.
Hoâm noï, La Haàu La queùt doïn xong beøn ñi nghe
Phaät thuyeát phaùp, ñeán chieàu môùi trôû veà phoøng
luùc aáy phoøng cuûa La Haàu La bò thaày Tyø kheo
quaûn lyù ñeå cho moät vò Tyø kheo khaùch ôû, nhöõng
y baùt toïa cuï cuûa La Haàu La ñeàu bò boû ôû ngoaøi,
khaùch thì an nhieân ôû trong phoøng.
Phaät ñaõ quy ñònh moät ngöôøi moät phoøng,
phoøng cuûa mình ñaõ bò ngöôøi khaùc chieám, bieát
laøm sao? Hôn nöõa La Haàu La coøn laø Sa di,
trong Taêng ñoaøn Sa di phaûi kính troïng Tyø
kheo, vaø Phaät cuõng daïy phaûi nhaãn naïi, neân La
Haàu La khoâng daùm ñeán hoûi Thaày kia sao laïi ôû
phoøng mình. La Haàu La ñöùng ngô ngô ôû ngoaøi
cöûa, thaät laø tieán thoái löôõng nan. Luùc aáy maây
ñen keùo ñeán ñaày trôøi, baùo hieäu saép coù möa to;
La Haàu La khoâng bieát nuùp vaøo choã naøo beøn
chui vaøo nhaø xí, tuy coù hoâi haùm thaät, nhöng chæ
coøn caùch ngoài trong ñoù thoâi. Luùc aáy thaät caûm
thaáy noãi quaïnh queõ cuûa tình caûnh khoâng nhaø.
La Haàu La ñoan toïa trong nhaø xí, noã löïc nhôù

-184-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñeán lôøi Phaät daïy: “Baát cöù trong hoaøn caûnh
khoán khoå naøo, baát cöù gaëp nhöõng phieàn
phöùc gì, ñeàu khoâng neân khôûi taâm oaùn
haän”. Söùc tu cuûa La Haàu La quaû thaät tieán boä
raát nhieàu.
Beân ngoaøi möa tuoân xoái xaû, nöôùc chaûy
traøn xuoáng nhöõng choã truõng, coù moät con raén
ñen ôû trong hang beân caïnh, bò ngaäp nöôùc beøn
boø ra, daàn daàn boø vaøo nhaø xí maø La Haàu La
khoâng heà ñeå yù. Raén ñoäc mieàn nhieät ñôùi raát
nguy hieåm, luùc aáy sinh maïng cuûa chuù Sa di La
Haàu La nhö chæ maønh treo chuoâng.
Ñöùc Phaät ñang ôû trong thaát, hoát nhieân
nhôù ñeán La Haàu La, Ngaøi duøng thieân nhaõn
thaáy ñöôïc söï nguy hieåm gaàn keà, beøn ñi ra nhaø
xí, ñaèng haéng moät tieáng, beân trong cuõng coù
tieáng ñaèng haéng. Phaät beøn hoûi:
– “Ai ôû trong ñoù?”
– “Daï La Haàu La”.
– “Ra mau! Phaät baûo con ñi ra”.
La Haàu La khoâng ngôø ñöùc Theá Toân ñaõ keâu
mình, voäi böôùc ra, baát giaùc quyø beân chaân Phaät
nöôùc maét löng troøng. La Haàu La coøn nhoû, tình
caûm khoâng khoûi yeáu ôùt.
Phaät beøn hoûi vì sao La Haàu La laïi ngoài ôû
trong nhaø xí. La Haàu La thuaät laïi moïi vieäc.

-185-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Phaät beøn daïy La Haàu La haõy vaøo trong phoøng
Ngaøi. La Haàu La vui möøng, nhö töø Ñòa nguïc
böôùc leân Thieân ñöôøng.
Treû con tuoåi nhoû caét aùi töø thaân, vaøo trong
Taêng ñoaøn, caàn phaûi ñöôïc caùc Tyø kheo lôùn
chieáu coá ñeán. Vì nhaân duyeân ñoù, ñöùc Phaät beøn
quy ñònh cho caùc Sa di, coù theå nguû chung phoøng
vôùi caùc Tyø kheo hai ñeâm. Tình thöông cuûa ñöùc
Phaät, choã vi teá nhaát ñeàu löu yù ñeán.
Xöa nay, sö phuï thaâu ñeä töû phaûi coù traùch
nhieäm daïy doã. Thaày cuûa La Haàu La laø Xaù Lôïi
Phaát, thöôøng baän giuùp Phaät hoaèng hoùa beân
ngoaøi, ít coù dòp ngoù ngaøng ñeán La Haàu La,
nhöng töø khi söï kieän aáy xaûy ra, Xaù Lôïi Phaát
thöôøng goïi La Haàu La ñeán ôû trong phoøng vôùi
Toân giaû.
ÑÖÙC NHAÃN NHUÏC
Töø khi ñöôïc ñöùc Phaät chæ daïy vaø laïi
thöôøng ñöôïc ôû beân caïnh sö phuï Xaù Lôïi Phaát,
nhaän ñöôïc söï höôùng daãn cuûa Thaày, La Haàu La
tu tieán raát nhanh.
Khi ñöùc Phaät giaûng kinh, Xaù Lôïi Phaát ñeàu
daãn La Haàu La ñi nghe. Khi Xaù Lôïi Phaát tònh
toïa, La Haàu La cuõng tònh toïa moät beân; khi ñi
thuyeát phaùp giaùo hoaù, Xaù Lôïi Phaát cuõng daãn La
Haàu La theo beân mình, daïy cho La Haàu La

-186-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

nhöõng kinh nghieäm tu haønh vì phaùp, vì moïi
ngöôøi. Moãi ngaøy khaát thöïc xong, La Haàu La laïi
theo sau Xaù Lôïi Phaát. Trong Taêng ñoaøn, toân
giaû Xaù Lôïi Phaát ñöôïc xem nhö ñöùc Phaät thöù
hai, thaät laø AÂn sö toân quyù cuûa La Haàu La.
Moät hoâm, La Haàu La ñi theo Xaù Lôïi Phaát
khaát thöïc taïi thaønh Vöông Xaù, treân ñöôøng ñi
gaëp moät teân löu manh, haén laáy caùt neùm vaøo baùt
Xaù Lôïi Phaát, vaø laáy gaäy ñaùnh treân ñaàu La Haàu
La.
La Haàu La bò thöông, maùu nhoû gioït xuoáng
y, teân löu manh thaáy vaäy chaúng nhöõng khoâng
bieát loãi coøn chöûi:
– “Maáy laõo troïc chæ bieát ñi xin aên, cöù xöng laø töø bi nhaãn nhuïc, ta ñaùnh loã ñaàu maøy thöû
xem laøm gì ta”.
La Haàu La luùc aáy coøn beù tuoåi thô, ñaõ
khoâng loä veû töùc giaän caêm gan, nhöng Xaù Lôïi
Phaát vaãn an uûi.6

6 Caâu naøy chuùng toâi xin söûa laïi cho ñuùng yù nghóa trong
kinh Nguyeân Thuûy. Xuaát gia luùc 10 tuoåi La Haàu La ñaõ toû
ra laø moät ngöôøi coù chí tu haønh caàu giaûi thoaùt, neân ñöôïc
Phaät vaø thaày Boån Sö Xaù Lôïi Phaát taän tình daïy doã tu taäp
töø khi böôùc chaân vaøo Taêng ñoaøn. Nhöõng baøi kinh Giaùo
Giôùi La Haàu La ñaõ xaùc ñònh ñöôïc söï tu taäp cuûa La Haàu
La thì laøm gì khi bò ñaùnh loã ñaàu chaûy maùu maø ñeán noãi
caêm töùc. Trong kinh naøy ngöôøi ghi laïi tieåu söû khoâng

-187-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

“Naøy La Haàu La, neáu thaät laø ñeä töû
Phaät, caàn phaûi coù tinh thaàn nhaãn nhuïc,
trong taâm khoâng chöùa nieàm saân haän, phaûi
ñem loøng töø bi thöông xoùt chuùng sanh, ñöùc
Phaät thöôøng daïy chuùng ta nhö vaäy. Luùc
vinh döï ñöøng sanh loøng cao höùng, khi bò
laøm nhuïc cuõng ñöøng oaùn haän. Naøy La Haàu
La, neân ñieàu phuïc taâm ñöøng ñeå giaän töùc,
giöõ chaéc taâm nhaãn naïi. Treân theá gian
khoâng coù gì saùnh baèng ngöôøi coù söùc nhaãn
nhuïc maïnh meõ, coõi Trôøi, coõi Ngöôøi, duø söùc
maïnh ñeán ñaâu cuõng khoâng hôn nhaãn naïi!”.
La Haàu La nghe Xaù Lôïi Phaát khai thò laúng
laëng ñeán beân ao nöôùc, maët nöôùc soi roõ boùng
daùng, La Haàu La laáy tay khoaùt nöôùc röûa saïch
veát thöông, xeù moät chuùt vaûi baêng laïi. Xaù Lôïi
Phaát theo doõi tình hình, trong loøng vöøa an oån
laïi thöông tình.
La Haàu La nhaãn naïi, an nhieân theo Xaù
Lôïi Phaát, khaát thöïc xong, treân ñöôøng veà môùi
noùi vôùi Thaày:
– “Con nghó ñeán veát thöông treân ñaàu, luùc aáy con raát thöông ngöôøi hung aùc ñaùnh con,
nhöng treân theá gian naøy sao laém keû hung aùc,

trung thöïc. Xin caùc baïn ñöøng voäi tin theo ngöôøi vieát baûn
söû naøy.

-188-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñeán ñaâu cuõng gaëp toaøn nhöõng vieäc ñaùng ghi
nhaän. Con khoâng giaän ñôøi, chæ nghó ñeán coõi ñôøi
naøy nhieàu ngöôøi khoâng bieát ñieàu, nhöng con
luoân nhôù lôøi ñöùc Phaät daïy: Neân coù loøng ñaïi töø,
ñaïi bi vôùi hoï, ñeå maëc haïng ngöôøi cuoàng baïo
nhuïc maï chuùng ta. Laøm Sa Moân Tyø Kheo phaûi
giöõ haïnh nhaãn nhuïc, chöùa ñöùc cao maø ngöôøi
cuoàng ngu trôû laïi khinh cheâ, laïi ñi kính troïng
maáy keû hung döõ ñoäc aùc. Ñöùc Phaät daïy chaân lyù
töø bi, hoï trôû laïi cho laø hoâi nhö xaùc cheát, nhö
trôøi möa cam loà maø loaøi choù hoang laïi chæ öa
ñoà dô baån, öa ôû nôi hoâi haùm. Nhöng chaân lyù
Phaät daïy, nhöõng lôøi noùi töø bi cuûa Ngaøi maø ñem
noùi vôùi haïng ngöôøi hung döõ, khoâng coù chuùt caên
laønh aáy, chaúng coù hieäu quaû gì’’.
Ñaây laø laàn ñaàu tieân La Laàu La ñem vieäc tu
haønh vaø yù nghó cuûa mình baøy toû vôùi sö phuï. Xaù
Lôïi Phaát nghe xong raát hoan hyû, ñem nhöõng lôøi
cuûa La Haàu La veà baïch laïi vôùi ñöùc Phaät. Phaät
cuõng raát vui loøng, khen La Haàu La ngaøy nay
raát ngoan, ñoái vôùi ngöôøi hung aùc neân coù thaùi ñoä
nhö theá, vaø caùch nhìn ñôøi cuõng bieát nhö vaäy.
Phaät laïi daïy theâm:
– “Ngöôøi khoâng bieát nhaãn, seõ khoâng tieáp thoï ñöôïc Phaät Phaùp, giaän ñôøi oaùn
ngöôøi laø ñieàu traùi vôùi phaùp, xa chö Taêng,
thöôøng luaân hoài trong ñöôøng aùc, haïnh

-189-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhaãn nhuïc môùi laø haïnh an oån, môùi coù theå
tieâu tröø tai naïn. Ngöôøi trí tueä thaáy ñöôïc
nhaân quaû saâu xa. Khaéc phuïc taâm saân haän,
thöôøng haønh nhaãn naïi. Tinh thaàn cuûa
Phaät Phaùp, chaân nghóa cuûa Phaät Phaùp
khoâng gioáng nhö loái nhìn cuûa ngöôøi ñôøi.
Nhöõng gì theá gian cho laø cao quyù thì Phaät
Phaùp cho laø haï tieän; Phaät Phaùp cho laø toát,
laø phaûi, thì ngöôøi ñôøi khoâng chòu laøm
theo. Trung khoâng öa nònh, taø chaúng thích
chaùnh, aùc khoâng thích ñi chung vôùi thieän.
Ngöôøi tham duïc thì gheùt ngöôøi voâ duïc.
Trong tình caûnh aáy ngöôøi tu haønh chæ coù
vieäc nhaãn naïi. Nhaãn naïi laø duyeân trôï ñaïo
toát nhaát, coù theå khieán ngöôøi tu mau chöùng
quaû Thaùnh. Nhaãn nhö thuyeàn beø treân soâng
bieån, coù theå vöôït qua moïi soùng gioù; nhaãn
laø thuoác laønh trò beänh, cöùu maïng soáng cho
ngöôøi trong côn nguy. Tu thaønh Chaùnh
giaùc, vöôït qua ba coõi, ñöôïc Ngöôøi, Trôøi
kính ngöôõng, laø vì taâm ta ñuû söùc an oån,
phaûi bieát raèng ñöùc nhaãn raát quyù vaäy”.
Do nhaân duyeân La Haàu La bò keû coân ñoà voâ
côù haønh hung loã ñaàu maø trong luùc tuoåi treû maùu
noùng laïi coù theå nhaãn chòu nhö moät oâng Thaùnh,
khieán sö phuï raát an taâm, ñöùc Phaät cuõng möøng
thaàm vaø daãn khôûi ñeán ñoaïn thuyeát phaùp treân.

-190-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Xaù Lôïi Phaát nghe xong voâ cuøng caûm ñoäng, La
Haàu La cuõng rôi leä, laïi caøng caûm kích hôn.
LÒCH TRÌNH CHÖÙNG ÑAÏO
La Haàu La ñoái vôùi chuyeän bò chieám phoøng,
töï nguyeän nhöôïng boä; treân ñöôøng ñi bò keû aùc
ñaùnh troïng thöông ñeàu coù theå nhaãn ñöôïc. Tu
döôõng caån maät nhö vaäy, chæ coøn moät ñoaïn nöõa
laø ñöôïc chöùng ñaïo.
La Haàu La thoâng minh kheùo leùo, tinh taán
tu haønh; khi coøn Sa di, La Haàu La laø moät ñöùa
treû ngoan, hieàn laønh chöù khoâng phaù phaùch
thieân haï nhö trong saùch Thaäp Ñaïi Ñeä Töû maø sö
coâ Nhö Ñöùc dòch. Hoâm nay ñaõ trôû thaønh moät
Thaày Sa di nghi bieåu trang nghieâm, ñöùc Phaät
höùa khaû: vaøo naêm 20 tuoåi cho thoï giôùi Tyø kheo.
Tuy coøn treû nhöng La Haàu La ñaïo maïo
nhö moät ngöôøi laõo thaønh. Nhöõng cuoäc nhoùm
hoïp ñoâng ñaûo trong sinh hoaït cuûa Taêng ñoaøn,
Thaày ít khi tham döï, chæ im laëng duïng coâng tu
taäp.
Thaày laø con yeâu cuûa ñöùc Phaät, laø chaùu
cöng cuûa vua Tònh Phaïn. Vaû laïi, Thaày tu theo
maät haïnh neân giöõ gìn ñoäc cö im laëng khoù ai
nhaän ra Thaày chöùng ñaïo hay chöa chöùng ñaïo.
Nhöng qua maät haïnh tu taäp cuûa Thaày, töø nhöõng
baäc thöôïng thuû ñeán caùc Tyø kheo khaùc ñeàu kính

-191-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

troïng Thaày, aùi moä Thaày, khen ngôïi Thaày. Caùc
Thaày Sa di treû raát deã bò ñoäng taâm khi ñöôïc
luoân nghe nhöõng lôøi khen taëng; maáy ngoân töø
hoa myõ aáy ñaùng sôï nhö aùc ma, nhöng La Haàu
La caøng nghe laïi caøng duïng coâng tinh taán tu
taäp.
Coù Thaày Tyø kheo hoûi Phaät veà chuyeän tu
haønh cuûa La Haàu La:
– “Baïch Theá Toân! Sa di La Haàu La nghieâm trì giôùi luaät, tinh taán tu haønh, khoâng
phaïm moät loãi nhoû, vì muoán caàu chöùng ñaïo,
Thaày ñaõ taän tình buoâng saïch, vaäy maø taïi sao
Thaày vaãn chöa chöùng ñaïo?”.
Ñöùc Theá Toân traû lôøi döùt khoaùt:
– “Giöõ giôùi tònh taâm, giöõ thaân ñoan chaùnh, nhaát ñònh coù theå döùt saïch oâ nhieãm,
nhaát ñònh daàn daàn chöùng quaû”.
Ñoái vôùi vieäc La Haàu La tu taäp, ñöùc Phaät
ñaày tin töôûng, nhöng ngaøy aáy cuõng khoâng coøn
xa.
La Haàu La ñem choã taâm ñaéc cuûa mình
baïch vôùi Phaät, Phaät daïy La Haàu La töø ñaây veà
sau neân im laëng nhö Thaùnh maø tu taäp theo
nhöõng lôøi Phaät ñaõ daïy.
Ñöùc Theá Toân khaát thöïc trôû veà ñeán choã La
Haàu La ñang toïa thieàn.

-192-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

La Haàu La töø toaø ñöùng daäy, ñaûnh leã Phaät
vaø thöa:
– “Baïch Theá Toân! Phieàn naõo con ñaõ heát.
Con ñaõ chöùng ñaïo xong”.
Ñöùc Phaät raát hoan hyû coøn hôn söï hoan hyû
cuûa La Haàu La, Ngaøi khen ngôïi:
– “Trong caùc ñeä töû cuûa Ta, La Haàu La laø
maät haïnh ñeä nhaát”.
Goïi laø maät haïnh, nghóa laø trong ba ngaøn
oai nghi, taùm muoân teá haïnh, La Haàu La ñeàu
bieát heát.
Nghó ñeán hoài ban ñaàu La Haàu La theo
Phaät xin gia taøi, hieän taïi Toân giaû chöùng ñaïo laø
ñaõ ñöôïc ñöùc Phaät trao cho phaùp taøi voâ taän.
Nghó ñeán thuôû coøn Sa di nhoû tuoåi gia nhaäp
Taêng ñoaøn, La Haàu La ñaõ laøm baän loøng ñöùc
Phaät khoâng bieát bao nhieâu. Hieän taïi, Toân giaû
ñaõ xa lìa moïi duïc laïc theá gian, ñaït ñöôïc nieàm
vui chaân chaùnh cuûa phaùp maàu. Thaät laø vinh
haïnh cho Toân giaû.
NHAÄP DIEÄT
Nhöõng nhaân vaät oanh lieät trong Taêng
ñoaøn thuôû aáy laø Xaù Lôïi Phaát, Muïc Kieàn Lieân,
Ñaïi Ca Dieáp, A Nan, v.v.. coøn La Haàu La thì
khoâng. Moät ngöôøi nghieâm tuùc trong maät haïnh
trì giôùi, chæ im laëng tu taäp, im laëng khoâng

-193-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

tranh ñua vôùi theá gian; hoaëc laø vì La Haàu La
quan heä ñeán Theá Toân, neân Ngaøi ñaëc bieät haïn
cheá Toân giaû. Chuùng ta cuõng bieát La Haàu La coù
tö caùch nhu thuaän, baåm chaát kieân cöôøng, nhöng
chuùng ta cuõng thaáy trong sinh hoaït cuûa moät vò
tu só, toân giaû khoâng phaûi laø ngöôøi soâi noåi. Cho
neân, trong kinh söû khoâng thaáy ghi laïi nhöõng söï
tích La Haàu La nhieät tình thuyeát phaùp, hay
nghò luaän vôùi ngoaïi ñaïo. Ñuùng nhö lôøi ñöùc Theá
Toân noùi toân giaû laø moät ngöôøi nghieâm tuùc trong
teá haïnh, trong giôùi luaät; laø moät vò maät haïnh ñeä
nhaát.
La Haàu La nhaäp dieät khi naøo, cuõng nhö
naêm thaùng ñaûn sanh cuûa toân giaû coù hai truyeàn
thuyeát. Thaùi töû Taát Ñaït Ña naêm 19 tuoåi haï
sanh La Haàu La, coù thuyeát laïi noùi ñeán naêm 25
tuoåi môùi sanh La Haàu La. Veà naêm dieät cuõng coù
hai thuyeát, moät thuyeát noùi Toân giaû nhaäp Nieát
baøn tröôùc ñöùc Phaät vaøi naêm, thuyeát khaùc noùi
khi ñöùc Phaät nhaäp Nieát baøn Toân giaû coøn quyø
beân giöôøng.
AÁn Ñoä laø moät nöôùc khoâng maáy chuù troïng
veà lòch söû, coøn Trung Hoa chuùng ta thaáy khoâng
ít nhaø phieân dòch phoùng ñaïi vaø töôûng töôïng
huyeàn hoaëc. Nhöõng söï tích laët vaët veà cuoäc ñôøi
ñöùc Theá Toân vaø caùc vò Thaùnh ñeä töû ñöôïc ghi

-194-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cheùp trong kinh ñieån, thaät söï cuõng coù ít nhieàu
caét xeùn.
Caên cöù theo söû kyù coù theå khaûo cöùu qua
kinh ñieån thì Tyø kheo ni Da Du Ñaø La, maãu
thaân cuûa La Haàu La nhaäp dieät vaøo naêm 78 tuoåi,
vaø La Haàu La nhaäp dieät ñöôïc keå laø sôùm hôn.
Vaøo moät buoåi chieàu Da Du Ñaø La ñaõ suy tö
ñeán raát nhieàu söï vieäc baø nghó ñeán Kieàu Ñaøm
Di, Lieân Hoa Saéc ñeàu ñaõ nhaäp Nieát Baøn. La
Haàu La cuõng ñaõ nhaäp Nieát Baøn. Ta sanh ñoàng
moät naêm vôùi ñöùc Phaät, naêm nay ta ñaõ baûy möôi
taùm tuoåi, nghe noùi ñöùc Phaät seõ nhaäp Nieát baøn
vaøo naêm 80 tuoåi. Nghó ñeán chuyeän ta nhaäp dieät
ñoàng moät luùc vôùi Ngaøi, nhöng hieän nay ñoái vôùi
ñöùc Phaät chæ coù phaùp tình maø khoâng coù tình
rieâng gì khaùc. Vaäy vieäc aáy laø moät ñieàu baát
kính; chi baèng ta nhaäp dieät sôùm laø toát hôn.
Da Du Ñaø La ñöôïc ñöùc Phaät höùa khaû,
höôùng veà Phaät ñaûnh leã caûm taï xong, beøn hieän
thaàn thoâng bay leân hö khoâng maø ñi, vaø ñeâm ñoù
baø ôû trong phoøng, nhaäp ñònh vaøo Nieát baøn.
Caên cöù vaøo söû kyù nhaäp dieät cuûa Da Du Ñaø
La thì La Haàu La ñaõ nhaäp dieät tröôùc caû baø vaø
ñöùc Phaät, vaø theo ñoù tính tuoåi cuûa Toân giaû
khoâng quaù 60 tuoåi, ñaïi khaùi toân giaû chæ soáng
treân naêm möôi naêm laø cuøng.

-195-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ñöông nhieân ñoái vôùi moät vò Thaùnh thì caùi
cheát, duø sôùm hay muoän cuõng chæ laø chuyeän
thöôøng. Boû saéc thaân hö huyeãn giaû doái naøy, ñem
sanh maïng an truï trong töø tröôøng baát ñoäng,
chuyeän aáy khoâng coù gì phaûi buoàn, traùi laïi ñoù laø
moät haïnh phuùc.
La Haàu La vaøo naêm 20 tuoåi ñaõ chöùng quaû,
caùi muïc ñích toái haäu cuûa ñôøi ngöôøi ñaõ ñaït ñöôïc,
thì khi nhaäp dieät nhaát ñònh laø an nhieân töï taïi
maø ra ñi.


-196-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

25 GIỚI HÀNH
SADI

-197-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

GIỚI THIỆU BỘ GIỚI HÀNH SA DI
B
oä Giôùi Haønh Sa Di naøy toâi döïa vaøo ba
baøi kinh sau ñaây:
1- Giaùo Giôùi La Haàu La ôû röøng Am Baø La.
2- Tieåu Giaùo Giôùi La Haàu La.
3- Ñaïi Giaùo Giôùi La Haàu La.
Nhôø ba baøi kinh naøy chuùng toâi bieân soaïn
thaønh boä giôùi. Ñaây laø moät boä Giôùi haønh heát söùc
quan troïng cho ngöôøi môùi vaøo tu taäp theo Phaät
giaùo.
Theo toâi nhaän xeùt nhöõng lôøi ñöùc Phaät daïy
La Haàu La trong ba baøi kinh naøy coù giaù trò raát
lôùn cho söï tu taäp cuûa moïi ngöôøi töø sô cô ñeán
chöùng ñaïo, neân toâi quyeát taâm soaïn thaûo thaønh
phaàn 2 cuûa boä Vaên Hoùa Truyeàn Thoáng Ñaïo Ñöùc
Vieät Nam, cho troïn veïn ñaày ñuû: Giôùi Caám, Giôùi
Ñöùc, Giôùi Haïnh vaø Giôùi Haønh.
Döïa theo ñoaïn söû treân, La Haàu La laø ñöùa
con trai duy nhaát cuûa ñöùc Phaät, cuõng laø ngöôøi
Sa di ñaàu tieân trong ñaïo Phaät, vì vaäy nhöõng
ñieàu ñöùc Phaät daïy cho La Haàu La raát caên baûn
vaø quan troïng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi môùi böôùc
chaân vaøo ñaïo Phaät. Do nhaän xeùt kyõ ba baøi kinh
naøy toâi thaáy raèng: nhöõng giôùi luaät naøy môùi

-198-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chính laø giôùi luaät cuûa ñaïo Phaät, noù raát caên baûn
trong söï tu haønh theo Phaät giaùo cuûa bao nhieâu
theá heä sau naøy, nhaát laø daïy tu haønh cho nhöõng
theá heä treû.
Theo kinh nghieäm tu haønh cuûa toâi thì
nhöõng lôøi giaùo giôùi naøy laø neàn taûng vöõng chaéc
cuûa ñaïo Phaät, noù ñöôïc löu giöõ ñeå laïi cho bao
nhieâu theá heä ngöôøi sau. Nhöõng ngöôøi sau muoán
chaám döùt sanh töû luaân hoài ñeàu phaûi nöông theo
nhöõng lôøi giaùo giôùi naøy ñeå tu taäp thì môùi coù theå
chöùng quaû A La Haùn giaûi thoaùt hoaøn toaøn.
Neáu ai chòu khoù nghieân cöùu kyõ veà Phaät
giaùo, ñeàu phaûi coâng nhaän raèng: Phaät giaùo laáy
thieän phaùp laøm goác; nhôø thieän phaùp maø ta
nhaän ra ñöôïc aùc phaùp; nhôø thieän phaùp maø tìm
ñöôïc söï giaûi thoaùt: sanh, giaø, beänh, cheát; nhôø
thieän phaùp maø chöùng ñöôïc ñaïo quaû A La Haùn;
nhôø thieän phaùp maø coù ñuû Tam Minh, Luïc
Thoâng; nhôø thieän phaùp maø taâm baát ñoäng tröôùc
caùc aùc phaùp vaø caùc caûm thoï; nhôø thieän phaùp maø
coù moät ñôøi soáng cao thöôïng khoâng laøm khoå
mình, khoå ngöôøi vaø khoå taát caû chuùng sanh; nhôø
thieän phaùp maø nhaäp ñöôïc boán thieàn laøm chuû
ñöôïc söï soáng cheát, töï taïi trong sinh töû; nhôø
thieän phaùp môùi thöïc hieän ñöôïc caûnh giôùi an laïc
Nieát baøn.

-199-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Nhöng thieän phaùp thì coù voâ löôïng, voâ bieân,
laøm sao chuùng ta bieát heát ñöôïc? Ñuùng vaäy, do
thieän phaùp coù voâ löôïng, voâ bieân, neân ñöùc Phaät
laàn löôït vaïch ra cho chuùng ta thaáy nhöõng thieän
phaùp goác. Nhöõng thieän phaùp goác naøy ñeàu naèm
trong taïng kinh Nikaya; nhöõng baøi kinh aáy
ñöôïc goïi giôùi kinh, nhö kinh Phaïm Voõng, kinh
Sa Moân Quaû vaø nhöõng baøi kinh giaùo giôùi khaùc
cho caùc vò Tyø Kheo trong thôøi baáy giôø. Döïa theo
nhöõng boä giôùi kinh maø caùc Toå bieân soaïn thaønh
boä giôùi boån Ba La Ñeà Moäc Xoa, nhöng laïi gaùn
cho Phaät cheá giôùi luaät. Giôùi boån Ba La Ñeà Moäc
Xoa goàm coù:
– 348 giôùi Tyø Kheo Ni.
– 250 giôùi Tyø Kheo Taêng.
– 10 giôùi Sa di.
– 10 thieän phaùp tieâu chuaån cuûa coõi Trôøi.
– 5 giôùi caám tieâu chuaån cuûa loaøi Ngöôøi.
Baûng lieät keâ giôùi boån treân ñaây chuùng ta
nhaän xeùt giôùi caám quaù nhieàu laïi coøn theâm giôùi
kinh cuõng khoâng phaûi laø ít. Do ñoù, tu só hay cö
só khoâng coù giôùi haønh tu taäp thì khoâng coøn caùch
naøo khoâng vi phaïm giôùi luaät. Phaûi khoâng caùc
baïn?
Vì theá, boä Giôùi haønh caàn phaûi ñöôïc bieân
soaïn vaø cho ra ñôøi caøng sôùm caøng toát ñeå giuùp

-200-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cho Phaät giaùo chaán chænh laïi nhöõng ñieàu tu só
vi phaïm giôùi luaät vaø nhöõng choã sai leäch do aûnh
höôûng töôûng giaûi cuûa caùc Toå, cuûa taø giaùo ngoaïi
ñaïo vaø cuûa nhöõng phong tuïc meâ tín laïc haäu cuûa
daân gian.
Muoán hoaøn thaønh boä Giôùi Luaät naøy xin
caùc baäc toân tuùc ñöùc cao, trí roäng goùp yù cuøng vôùi
toâi ñeå laøm thaønh boä Giôùi Luaät coù giaù trò thieát
thöïc, cuï theå, chæ roõ ñaïo ñöùc laøm ngöôøi, laøm
Thaùnh vaø con ñöôøng tu taäp ñaït ñöôïc keát quaû toát
ñeïp xöùng ñaùng laø nhöõng baäc Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni vaø Thaùnh Cö só.
Kính ghi,
Tröôûng laõo Thích Thoâng Laïc


-201-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù nhaát:
NÓI LỜI KHÔNG THÀNH THẬT
Muoán ñaït ñöôïc moät ñôøi soáng giôùi luaät
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu, tu taäp vaø
soáng ñuùng giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh.
Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc laø nhöõng lôøi daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi
soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh maïng.
Giôùi haïnh laø nhöõng lôøi daïy veà Phaïm haïnh
töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng theå hieän qua
nhöõng haønh ñoäng soáng nhö: ñi, ñöùng, naèm,
ngoài, noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v..
Nhöõng oai nghi teá haïnh aáy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy caùch thöùc tu
taäp ñaïo ñöùc vaø oai nghi chaùnh haïnh cuûa moät tu
só Phaät giaùo troïn ñaày ñöùc haïnh laøm ngöôøi, laøm
Thaùnh khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå
taát caû chuùng sanh, töùc laø Chaùnh nghieäp.
Nhö trong baøi kinh Giaùo Giôùi La Haàu La ôû
röøng Am Baø La, baøi kinh naøy chæ coù moät giôùi
caám duy nhaát laø “Voïng Ngöõ”ø. Khoâng voïng ngöõ
laø moät giôùi luaät quan troïng nhaát trong caùc giôùi

-202-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

khaùc, giôùi naøy thuoäc veà giôùi troïng (Ba La Di).
Ai tu theo Phaät giaùo maø vi phaïm giôùi naøy thì
ñöôïc xem nhö ngöôøi töû toäi. Cho neân, moät giôùi
naøy vi phaïm thì taát caû caùc giôùi khaùc ñeàu vi
phaïm. Do ñoù ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh: “Naøy La
Haàu La, ñoái vôùi ai bieát maø noùi laùo khoâng
coù taøm quyù, thôøi Ta noùi raèng ngöôøi aáy
khoâng coù vieäc aùc gì maø khoâng laøm. Do vaäy
naøy La Haàu La, Ta quyeát khoâng noùi laùo,
daàu noùi ñeå maø chôi”.
Noùi laùo laø moät giôùi luaät quan troïng nhaát
trong caùc giôùi luaät khaùc cuûa ñaïo Phaät nhö treân
ñaõ noùi. Giôùi caám noùi laùo khoâng rieâng cho nhöõng
ngöôøi tuoåi treû maø ngay caû nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi;
khoâng rieâng cho tín ñoà Phaät giaùo maø ngay caû
cho taát caû moïi ngöôøi cuõng phaûi giöõ gìn nghieâm
chænh. Neáu tu theo Phaät giaùo maø coøn noùi laùo thì
khoâng bao giôø tu taäp ñi ñeán giaûi thoaùt ñöôïc, duø
noùi laùo ñeå maø chôi. Trong Giôùi Boån ngöôøi tu só
naøo noùi laùo laø phaïm vaøo giôùi ñöùt ñaàu, coù nghóa
laø moät tu só Phaät giaùo coøn noùi laùo thì khoâng
thaønh laø moät tu só nöõa. Xin caùc baïn ñoïc laïi Giôùi
Boån Ba La Ñeà Moäc Xoa, giôùi thöù tö Giôùi Thaùnh
Ñöùc Thaønh Thaät thì caùc baïn seõ roõ. ÔÛ ñaây, toâi
xin giaûi thích sô löôïc veà giôùi luaät naøy. Vaäy noùi
laùo nghóa laø gì?

-203-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Noùi laùo laø noùi khoâng thaønh thaät, chuyeän
coù noùi khoâng, chuyeän khoâng noùi coù; nhöõng
ngöôøi nhieàu chuyeän laém moàm thöôøng hay noùi
laùo, chuyeän ít xít ra nhieàu, ñaët ñieàu noùi xaáu
ngöôøi khaùc. Ñoù laø nhöõng ngöôøi noùi laùo. Ngöôøi
noùi laùo khoâng bieát xaáu hoå thì khoâng coù vieäc aùc
naøo maø hoï khoâng laøm ñöôïc, nhö lôøi Phaät xaùc
quyeát treân ñaây. Trong cuoäc soáng chung ñuïng vôùi
moïi ngöôøi, söï chung ñuïng aáy ñaõ daïy cho chuùng
ta bieát ñieàu naøy raát roõ raøng: “Nhöõng ngöôøi
noùi laùo laø nhöõng ngöôøi khoâng toát, haõy deø
daët caån thaän khi gaëp hoï hoaëc neân tìm
caùch traùnh xa, khoâng neân laøm thaân vôùi
nhöõng ngöôøi naøy”.
ÔÛ ñôøi, ngöôøi ta xem thöôøng vaán ñeà noùi laùo,
neân moïi ngöôøi khoâng ai traùnh khoûi, duø noùi laùo
khoâng laøm haïi ai, noùi laùo chôi; nhöng ñoái vôùi
nhöõng ngöôøi tu theo Phaät giaùo khoâng neân noùi
laùo.
Coù ngöôøi noùi laùo quaù loä lieãu, khi noùi xong
ngöôøi ta phaùt hieän ra lieàn, nhöng laïi coù ngöôøi
noùi laùo raát kheùo leùo khieán cho moïi ngöôøi khaùc
khoâng theå phaùt hieän ngay lieàn ñöôïc. Nhöng noùi
laùo vôùi ai thì ñöôïc, chöù khoâng theå noùi laùo vôùi
chính mình. Vì vaäy, ngöôøi noùi laùo khoâng bieát
xaáu hoå thì luoân luoân seõ noùi laùo vaø khi noùi laùo
ñöôïc thì hoï seõ laøm baát cöù vieäc aùc naøo hoï cuõng

-204-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

khoâng töø choái. Vì theá, ta neân traùnh xa nhöõng
haïng ngöôøi naøy. Hoï laø nhöõng ngöôøi nguy hieåm
caùc baïn aï!
Trong cuoäc ñôøi naøy ngöôøi naøo noùi laùo sôùm
muoän gì ngöôøi ta cuõng phaùt hieän ra ñöôïc. Khi
bò phaùt hieän ra thì uy tín cuûa ngöôøi aáy khoâng
coøn nöõa. Cho neân, Giôùi Kinh vaø Giôùi Boån ñeàu
daïy ngöôøi Sa di (ngöôøi môùi vaøo tu taäp) khoâng
ñöôïc noùi laùo. Ngöôøi naøo noùi laùo seõ khoâng ñöôïc
chaáp nhaän cho vaøo tu taäp taïi tu vieän.
Muoán bieát söï quan troïng cuûa söï noùi laùo
nhö theá naøo, xin caùc baïn vui loøng ñoïc laïi baûn
giôùi kinh maø ñöùc Phaät ñaõ daïy La Haàu La:
“Vaøo moät buoåi chieàu sau khi xaû thieàn
ñöùc Phaät ñi ñeán khu röøng Am Baø La choã
La Haàu La ñang cö truù.
Toân giaû La Haàu La thaáy Theá Toân töø xa
ñi ñeán lieàn söûa soaïn choã ngoài vaø nöôùc röûa
chaân, Theá Toân röûa chaân vaø ngoài xuoáng choã
ñaõ soaïn saün, Toân giaû La Laàu La ñaûnh leã vaø
ngoài xuoáng moät beân Theá Toân.
Khi röûa chaân Theá Toân ñeå laïi moät ít
nöôùc trong chaäu vaø baûo La Haàu La:
– Con coù thaáy moät ít nöôùc röûa chaân
coøn laïi trong chaäu khoâng?

-205-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

– Thöa vaâng, baïch Theá Toân!
– Naøy La Haàu La, Sa moân haïnh laø khoâng ñöôïc noùi laùo, ngöôøi naøo bieát maø noùi
laùo khoâng coù taøm quyù thì chaúng khaùc naøo
nhö moät ít nöôùc röûa chaân coøn laïi trong
chaäu. Nhö vaäy naøy La Haàu La, nöôùc aáy coøn
duøng ñeå uoáng ñöôïc khoâng?
– Thöa khoâng, baïch Theá Toân”.
Ñoïc ñoaïn kinh treân chuùng ta nhaän xeùt
thaáy raát roõ raøng: ngöôøi naøo noùi laùo, noùi khoâng
thaät laø ngöôøi khoâng coøn duøng ñöôïc nöõa. Ñoù laø
cuoäc soáng thöôøng tuïc maø coøn khoâng duøng ñöôïc
nhöõng ngöôøi nhö vaäy thì trong ñaïo nhöõng ngöôøi
naøy khoâng bao giôø tu chöùng quaû giaûi thoaùt
ñöôïc. Taïi sao vaäy?
Vì ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh ngöôøi naøo noùi laùo
maø khoâng bieát xaáu hoå laø ngöôøi aáy seõ laøm taát caû
caùc aùc phaùp. Nhö caùc baïn ñaõ bieát ñaïo Phaät chuû
tröông laáy thieän phaùp laøm neàn taûng giaûi thoaùt
cho ñöôøng tu taäp cuûa mình. Vì theá, moät ngöôøi
noùi laùo maø khoâng bieát xaáu hoå thì seõ laøm taát caû
caùc aùc phaùp khaùc. Do theá, khi phaùt hieän moät
ngöôøi noùi laùo trong ñaïo laø ngöôøi aùc, ngöôøi aáy seõ
khoâng bao giôø tu haønh ñi ñeán giaûi thoaùt ñöôïc.
“Sau khi ñoå ñi nöôùc röûa chaân coøn laïi
trong chaäu ñöùc Phaät daïy:

-206-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

– Naøy La Haàu La con coù thaáy nöôùc
röûa chaân bò ñoå ñi khoâng?
– Thöa vaâng, baïch Theá Toân.
– Noùi laùo neân boû ñi, cuõng nhö nöôùc röûa chaân trong chaäu khoâng theå duøng vaøo
vieäc gì ñöôïc, noù phaûi ñoå boû. Haïnh Sa Moân
khoâng theå chaáp nhaän ngöôøi tu só noùi laùo,
noùi laùo maø khoâng bieát xaáu hoå, khoâng bieát
boû ñi, noùi laùo laø laøm haïi mình, haïi ngöôøi
cuõng gioáng nhö nöôùc röûa chaân dô baån maø
khoâng ñoå boû, ñeå cuõng chaúng ích lôïi gì”.
Laáy moät giôùi voïng ngöõ töôïng tröng cho
möôøi giôùi ñöùc Thaùnh Sa di. Moät giôùi vi phaïm
thì 10 giôùi kia ñeàu vi phaïm. Döïa theo baøi kinh
naøy maø xaùc ñònh thì tu só Phaät giaùo hieän giôø,
trong möôøi giôùi ñöùc Thaùnh Sa di hoï ñeàu khoâng
giöõ troïn veïn.
Ví duï: Chuùng ta chæ phaùt hieän oâng sö A
phaïm giôùi noùi voïng ngöõ, chæ voïng ngöõ noùi chôi
thì phaûi bieát raèng: Moät giôùi voïng ngöõ tuy noùi
chôi vaãn vi phaïm, maø ñaõ vi phaïm thì chín giôùi
kia ñeàu vi phaïm caû. Giôùi voïng ngöõ thuoäc veà giôùi
ñöùt ñaàu (Ba La Di) cho neân caùc Toå sôï ñöùt ñaàu,
neân kheùo lyù luaän ñeå che ñaäy khi mình vi phaïm
giôùi naøy cho nheï bôùt toäi neân baûo raèng: “Keû naøo
tu haønh chöa chöùng Thaùnh quaû maø noùi

-207-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

mình chöùng Thaùnh quaû laø keû ñaïi voïng ngöõ
thuoäc veà toäi Ba La Di, coøn noùi doái chôi thì
toäi nheï”. Theo lôøi Phaät daïy duø noùi voïng ngöõ
chôi cuõng phaïm vaøo toäi Ba La Di.
Nhö trong kinh Giaùo Giôùi La Haàu La ñaõ
xaùc ñònh roõ raøng: “Keû naøo noùi laùo maø khoâng
bieát xaáu hoå laø seõ laøm baát cöù nhöõng ñieàu aùc
khaùc. Do vaäy naøy La Haàu La, Ta quyeát
khoâng noùi laùo, daàu noùi ñeå maø chôi”.
Ví duï: oâng sö B phaïm giôùi aên phi thôøi thì
neân bieát raèng: “Chín giôùi kia oâng cuõng ñeàu vi
phaïm heát”. Taïi sao vaäy?
Tuy raèng chuùng ta khoâng thaáy khoâng baét
gaëp, nhöng trong yù thöùc cuûa oâng ñeàu vi phaïm
caû, chính oâng laø ngöôøi bieát mình hôn ai heát.
Che daáu ai chöù khoâng theå che daáu mình ñöôïc.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh nhöõng ñieàu naøy, xin
laëp laïi: “Cuõng vaäy, naøy La Haàu La, ñoái vôùi
ai bieát maø noùi laùo, khoâng coù xaáu hoå thôøi
Ta noùi raèng ngöôøi aáy khoâng coù vieäc aùc gì
maø khoâng laøm”. YÙ cuûa caâu naøy neáu ai hieåu
bieát giôùi luaät maø coøn vi phaïm, laïi khoâng bieát
xaáu hoå thôøi ngöôøi aáy seõ phaïm taát caû giôùi, ñoù laø
ngöôøi khoâng toát, ngöôøi xaáu, caàn traùnh xa.

-208-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Do theá, chuùng ta xeùt thaáy tu só Phaät giaùo
thôøi nay khoâng coù giôùi luaät naøo maø khoâng vi
phaïm.
Qua nhöõng lôøi daïy treân ñaây cuûa ñöùc Phaät
raát thaám thía. Ngöôøi phaïm giôùi gioáng nhö nöôùc
röûa chaân; nöôùc röûa chaân coøn duøng vaøo ñöôïc
nhöõng gì, phaûi khoâng caùc baïn? Chæ coøn ñoå boû ñi
maø thoâi.
Trong Phaät giaùo Nguyeân Thuûy khoâng chaáp
nhaän nhöõng tu só phaïm giôùi, chæ coù Phaät giaùo
phaùt trieån Ñaïi thöøa môùi dung chöùa nhöõng tu só
naøy.
Ñoái vôùi Phaät giaùo, nhöõng tu só phaïm giôùi
thöôøng laøm haïi Phaät giaùo, laøm cho Phaät giaùo
suy ñoài, laøm cho Phaät giaùo maát goác, laøm cho
Phaät giaùo trôû thaønh toân giaùo meâ tín, laøm cho
Phaät giaùo trôû thaønh toân giaùo löøa ñaûo doái gaït
ngöôøi ñeå ngoài maùt aên baùt vaøng, laøm cho Phaät
giaùo trôû thaønh moät moân hoïc trieát hoïc luaän lyù
suoâng, laøm cho Phaät giaùo trôû thaønh moät loaïi
thieàn ñònh töôûng, laøm cho Phaät giaùo trôû thaønh
moät theá giôùi aûo töôûng, laøm cho Phaät giaùo trôû
thaønh moät ngheà nghieäp nuoâi soáng nhöõng ngöôøi
löôøi bieáng lao ñoäng.
Ñöùc cuûa giôùi naøy laø Ñöùc Thaønh Thaät, neáu
ôû ñôøi ai cuõng thaønh thaät ñoái xöû vôùi nhau trong

-209-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

cuoäc soáng naøy thì gia ñình haïnh phuùc bieát bao,
xaõ hoäi thì coù traät töï an ninh, ñaát nöôùc thì phoàn
vinh thònh trò.
Haïnh cuûa giôùi naøy laø tröïc haïnh. Neáu moïi
ngöôøi ai cuõng thaúng thaén soáng ñuùng tröïc haïnh
sai noùi sai, ñuùng noùi ñuùng, khoâng nònh bôï a
dua, khoâng theâm bôùt noùi xaáu ngöôøi khaùc thì
cuoäc ñôøi naøy laø Thieân Ñaøng, Cöïc Laïc.
Haønh cuûa giôùi naøy laø chaùnh ngöõ. Tröôùc
khi muoán noùi ra ñieàu gì phaûi tö duy suy nghó
chín chaén roài môùi noùi; noùi ra khoâng laøm khoå
mình, khoå ngöôøi, khoå caû hai; noùi ra lôøi noùi eâm
dòu, oân toàn, nhaõ nhaën, töø toán, thanh lòch, dòu
daøng, v.v..
Toùm laïi, giôùi luaät laø phaùp moân coù ñaày ñuû
ñöùc, haïnh, haønh, khieán cho nhöõng ai chaáp
nhaän noù, laáy noù laøm khuoân vaøng thöôùc ngoïc,
laáy noù laøm choã nöông töïa vöõng chaéc, laáy noù
laøm ngoïn ñuoác soi ñöôøng, laáy noù laøm Thaày cuûa
mình thì chaéc chaén ngöôøi aáy seõ ñi ñeán bôø giaûi
thoaùt hoaøn toaøn an oån.


-210-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù hai:
GIỚI THÂN HÀNH NGHIỆP
Muoán ñaït ñöôïc moät ñôøi soáng giôùi luaät
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc laø nhöõng lôøi daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi
soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh maïng.
Giôùi haïnh laø nhöõng lôøi daïy veà Phaïm haïnh
töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng theå hieän qua
nhöõng haønh ñoäng soáng nhö: ñi, ñöùng, naèm,
ngoài, noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v..
Nhöõng oai nghi teá haïnh aáy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haønh THAÂN HAØNH NGHIEÄP laø nhöõng
phöông phaùp duøng ñeå tu taäp, reøn luyeän thaân
taâm trôû thaønh moät thoùi quen toát. Coù thoùi quen
toát töùc laø coù nhöõng haønh ñoäng soáng ñaïo ñöùc
khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå taát caû
chuùng sanh. Muoán soáng coù ñaïo ñöùc nhö vaäy thì
chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu
La giôùi haønh:

-211-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

“Naøy La Haàu La, con nghó theá naøo?
Muïc ñích cuûa caùi göông laø gì?
– Baïch Theá Toân muïc ñích cuûa caùi
göông laø ñeå soi, ñeå phaûn tænh laïi mình.
– Cuõng vaäy, naøy La Haàu La, con phaûn tænh hay soi laïi nhieàu laàn nôi thaân haønh
nghieäp, khaåu haønh nghieäp, yù haønh nghieäp
cuûa con.
– Khi soi vaøo thaân haønh nghieäp vaø con muoán cho thaân haønh nghieäp cuûa con
phaûi laøm gì, thì con phaûi soi laïi thaân haønh
nghieäp nhö sau: “Thaân haønh nghieäp naøy
cuûa con coù theå ñöa ñeán töï haïi; coù theå ñöa
ñeán haïi ngöôøi; coù theå ñöa ñeán haïi caû hai;
thaân haønh nghieäp naøy laø baát thieän, ñöa
ñeán ñau khoå, ñem ñeán quaû baùo ñau khoå’’.
Naøy La Haàu La, khi con nghó nhö vaäy,
nhaát ñònh con khoâng neân laøm, nhaát ñònh
con töø boû, nhaát ñònh con caàn phaûi thöa
leân, caàn phaûi toû loä trình baøy tröôùc caùc vò
ñaïo sö hay tröôùc caùc vò ñoàng Phaïm haïnh.
Sau khi ñaõ toû loä trình baøy caàn phaûi phoøng
hoä trong töông lai.
– Coøn ngöôïc laïi khi con soi laïi thaáy thaân haønh nghieäp naøy cuûa con khoâng coù

-212-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

theå ñöa ñeán töï haïi, khoâng coù theå ñöa ñeán
haïi ngöôøi, khoâng coù theå ñöa ñeán haïi caû
hai, thì thaân nghieäp naøy thieän, ñöa ñeán an
laïc. Moät thaân nghieäp nhö vaäy, naøy La Haàu
La, con neân laøm, caàn phaûi tieáp tuïc laøm. Do
vaäy, naøy La Haàu La, con phaûi an truù trong
nieàm hoan hyû, töï mình tieáp tuïc hoïc ngaøy
ñeâm trong caùc thieän phaùp”.
Ñoïc ñoaïn kinh treân ñaây, neáu laø ngöôøi
quyeát taâm tu haønh theo Phaät giaùo ñeå tìm caàu söï
giaûi thoaùt, thì ngöôøi aáy thaáy ngay lieàn söï giaûi
thoaùt trong giôùi haønh thöù hai naøy. Trong giôùi
haønh naøy muoán tu taäp thì phaûi duøng Chaùnh tö
duy trong moãi haønh ñoäng veà thaân haønh cuûa
mình. Khi bieát thaân haønh naøo laøm khoå mình
hoaëc laøm khoå ngöôøi hoaëc laøm khoå chuùng sanh
thì nhaát ñònh khoâng laøm theo thaân haønh ñoù,
coøn thaân haønh naøo khoâng laøm khoå mình hoaëc
khoâng laøm khoå ngöôøi thì nhaát ñònh laøm, duø
thaân haønh ñoù coù khoù khaên ñeán ñaâu, coù gian
nan cöïc khoå nhö theá naøo chuùng ta cuõng quyeát
taâm laøm cho baèng ñöôïc nhö ñöùc Phaät thöôøng
daïy: “Ñöøng boû gaùnh naëng thieän phaùp”.
Ví duï 1: Duøng gaäy, dao, giaùo, maùc ñeå ñaùnh
hoaëc ñaâm, gieát ngöôøi vaø taát caû loaøi vaät khaùc thì
nhaát ñònh khoâng laøm nhöõng haønh ñoäng ñoù, thaø
cheát chöù khoâng ñeå coù nhöõng haønh ñoäng quaù aùc

-213-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñoäc aáy. Ñaây laø giôùi haønh thaân haønh nghieäp
thöïc hieän ñaïo ñöùc cao thöôïng maø caùc baïn caàn
phaûi ghi nhôù. Ñoù laø nhöõng haønh ñoäng thaân
haønh nghieäp thieän maø ai cuõng coù theå laøm ñöôïc.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Ví duï 2: Haønh ñoäng thaân haønh nghieäp cuûa
baïn laø baïn ñang caàm ly röôïu uoáng hoaëc haønh
ñoäng daâm duïc (thuû daâm, töôûng daâm, giao hôïp
vôùi ngöôøi khaùc phaùi trong chieâm bao…), haønh
ñoäng töùc giaän, haønh ñoäng tò hieàm, haønh ñoäng
haïi ngöôøi vaø loaøi vaät, haønh ñoäng löôøi bieáng,
haønh ñoäng tham aên, tham nguû, haønh ñoäng noùi
chuyeän xaáu ngöôøi, v.v.. Neáu moät ngöôøi coù quyeát
taâm tu haønh thì taát caû nhöõng haønh ñoäng naøy
thaø cheát chöù khoâng bao giôø laøm nhöõng haønh
ñoäng ñoäc aùc naøy.
Treân ñaây laø nhöõng giôùi haønh coù haønh
ñoäng ñaïo ñöùc cao thöôïng khoâng laøm khoå mình,
khoå ngöôøi, khoå chuùng sanh. Vaäy caùc baïn caàn
phaûi ghi nhôù ñeå trau doài haèng ngaøy, ñeå moãi
haønh ñoäng thaân nghieäp cuûa baïn moãi ngaøy cho
ñöôïc toát ñeïp hôn.
Nhôø coù chaùnh tö duy tu taäp giôùi haønh nhö
vaäy thì giôùi caám môùi ñöôïc giöõ gìn nghieâm chænh
khoâng heà vi phaïm.

-214-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Töø laâu caùc baïn ñeán vôùi Phaät giaùo, nhöng
caùc baïn chöa töøng hoïc vaø hieåu veà giôùi haønh. Coù
phaûi vaäy khoâng caùc baïn?
Hoâm nay nhôø hoïc baøi kinh Giaùo Giôùi La
Haàu La ôû röøng Am Baø La thì caùc baïn môùi hieåu
bieát vaø thoâng suoát veà giôùi haønh, bieát roõ giôùi
haønh laø phöông phaùp tu taäp reøn luyeän ñeå ngaên
aùc dieät aùc phaùp, ñeå ly duïc ly aùc phaùp, ñeå thaønh
töïu nhöõng haønh ñoäng ñaïo ñöùc nhaân baûn – nhaân
quaû khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå
chuùng sanh.
Giôùi haønh laø nhöõng haønh ñoäng soáng haèng
ngaøy cuûa caùc baïn; giôùi haønh seõ ñem laïi söï an
vui haïnh phuùc cho caùc baïn; giôùi haønh laø nhöõng
haønh ñoäng soáng cuûa nhöõng baäc Thaùnh maø
trong giôùi boån Ba La Ñeà Moäc Xoa ñaõ daïy. Ñoù laø
Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di ñaõ ghi cheùp roõ
raøng. Xin caùc baïn vui loøng ñoïc laïi ñeå thaáy mình
coù soáng ñuùng möôøi giôùi luaät naøy hay chöa? Neáu
chöa soáng ñuùng 10 giôùi luaät naøy thì caùc baïn
haõy ñem giôùi haønh ra aùp duïng vaøo ñôøi soáng
haèng ngaøy cuûa mình thì giôùi boån aáy caùc baïn seõ
khoâng heà vi phaïm nhöõng loãi laàm, duø laø nhöõng
loãi nhoû nhaët nhaát.


-215-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù ba:
GIỚI KHẨU HÀNH NGHIỆP
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng giôùi luaät KHAÅU HAØNH NGHIEÄP
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh cuûa giôùi luaät khaåu haønh
nghieäp laø gì?
Giôùi ñöùc khaåu haønh nghieäp laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh ngöõ nghieäp.
Giôùi haïnh khaåu haønh nghieäp laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua nhöõng khaåu haønh nghieäp
nhö: noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v..,
Nhöõng oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø
Chaùnh khaåu nghieäp.
Giôùi khaåu haønh nghieäp laø giôùi haønh veà lôøi
noùi. Vaäy xin caùc baïn haõy vui loøng laéng nghe lôøi
ñöùc Phaät daïy: “Naøy La Haàu La, khi con
muoán noùi moät lôøi noùi gì thì haõy suy nghó
lôøi aáy nhö sau: Lôøi noùi naøy cuûa ta, coù theå

-216-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñöa ñeán laøm khoå ta, coù theå ñöa ñeán laøm
khoå ngöôøi khaùc, coù theå ñöa ñeán laøm khoå
caû hai. Lôøi noùi naøy baát thieän, ñöa ñeán ñau
khoå, ñem ñeán quaû baùo ñau khoå. Moät lôøi noùi
nhö vaäy naøy La Haàu La nhaát ñònh chôù coù
noùi con aï!”.
Trong giôùi haønh naøy ñöùc Phaät daïy raát cuï
theå veà lôøi noùi, khi muoán noùi moät ñieàu gì thì
phaûi coù söï tö duy raát kyõ lôøi noùi aáy. Ai cuõng bieát
khi noùi ra lôøi noùi sai, aùc, khoâng ñuùng söï thaät
thì raát khoù laáy laïi. Noùi ra lôøi noùi phaûi laø lôøi noùi
ñem laïi haïnh phuùc vaø söï an vui cho mình, cho
ngöôøi thì môùi noùi, coøn noùi ra laøm khoå mình,
khoå ngöôøi thì khoâng neân noùi. Ngöôøi xöa noùi:
“Lôøi noùi khoâng maát tieàn mua, löïa aên löïa
noùi cho vöøa loøng nhau” hoaëc “khi noùi ra
phaûi ñaùnh löôõi baûy laàn”. Neáu chuùng ta thöïc
haønh ñuùng nhö lôøi daïy naøy thì treân theá gian laø
Thieân Ñaøng, Cöïc Laïc.
Thöa caùc baïn! Tu haønh laø moät danh töø noùi
theo toân giaùo, chöù danh töø tu haønh laø nhöõng
haønh ñoäng suy tö, nghieàn ngaãm caån thaän tröôùc
khi laøm moät ñieàu gì, noùi moät ñieàu gì hay suy
nghó moät ñieàu gì ñeå nhöõng ñieàu ñoù khoâng laøm
haïi mình, haïi ngöôøi vaø haïi caû hai. Cho neân,
danh töø tu haønh theo Phaät giaùo ôû giai ñoaïn môùi

-217-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

baét ñaàu thì chuùng ta thaáy ñöùc Phaät khoâng coù
daïy cho La Haàu La cuùng baùi, tuïng kinh, nieäm
chuù, nieäm Phaät, caàu nguyeän, v.v.. maø daïy söï tö
duy suy nghó tröôùc khi muoán laøm, muoán noùi,
muoán suy tö moät vieäc gì ñeàu phaûi laø thieän. Nhôø
caån thaän tö duy kyõ löôõng töøng haønh ñoäng, lôøi
noùi vaø söï suy nghó cuûa mình ñeàu hoaøn toaøn
thieän thì môùi mong mang ñeán cho mình, cho
ngöôøi nhöõng söï an vui haïnh phuùc. Phaûi khoâng
caùc baïn?
Vaäy maø thôøi nay, khi chuùng ta môùi böôùc
chaân vaøo chuøa laø daïy tuïng kinh, nieäm Phaät,
nieäm chuù, goõ chuoâng, ñaùnh moõ, ñaùnh troáng,
ñaùnh ñaåu; tuïng kinh thì eâ, a gioïng cao gioïng
thaáp nhö ñaøo keùp haùt… nhö ca nhaïc.
Coù moät soá tu só ham danh chaïy theo hoïc
haønh ñeå ñaït nhöõng caáp baèng Cöû nhaân, Tieán
só…
Nhöng thöa caùc baïn! Xeùt laïi baøi kinh treân
chuùng ta thaáy raát roõ Phaät daïy tu ñeå giaûi thoaùt
ra khoûi söï khoå ñau cuûa kieáp laøm ngöôøi, coøn caùc
Toå thì daïy cho chuùng ta coù moät caùi ngheà ñeå
soáng kieám aên baèng caùch löøa ñaûo doái gaït ngöôøi.
Coù ñuùng khoâng caùc baïn?

-218-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Caùc vò giaûng sö chæ hoïc coù caáp baèng ñeå noùi
laùo, chöù coù tu haønh gì ñaâu?
Coøn daïy tuïng kinh nieäm chuù laø ñeå haønh
ngheà Thaày cuùng meâ tín laïc haäu… chöù coù tu
haønh gì ñaâu? Noùi nhö vaäy coù ñuùng khoâng caùc
baïn?


-219-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù tö:
GIỚI Ý HÀNH NGHIỆP
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng giôùi luaät YÙ HAØNH NGHIEÄP
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh cuûa giôùi luaät yù haønh nghieäp
laø gì?
Giôùi ñöùc yù haønh nghieäp laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
tö duy.
Giôùi haïnh yù haønh nghieäp laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua yù haønh nghieäp nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh yù nghieäp.
Trong söï tö duy, quaùn xeùt yù nghieäp, khaåu
nghieäp, thaân nghieäp nhö ñöùc Phaät ñaõ daïy cho
La Haàu La nhö sau: “YÙ nghieäp naøy cuûa ta coù
theå ñöa ñeán töï haïi, coù theå ñöa ñeán haïi
ngöôøi, coù theå ñöa ñeán haïi caû hai, yù nghieäp
naøy baát thieän, ñöa ñeán ñau khoå, ñöa ñeán
quaû baùo ñau khoå. Naøy La Haàu La, moät yù

-220-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

nghieäp nhö vaäy nhaát ñònh con chôù coù laøm.
Coøn ngöôïc laïi, yù nghieäp naøo khoâng ñöa
ñeán töï haïi, khoâng ñöa ñeán haïi ngöôøi,
khoâng ñöa ñeán haïi caû hai. Sau khi tö duy
quaùn xeùt nhieàu laàn bieát roõ yù nghieäp naøy laø
thieän, ñöa ñeán an laïc, ñem ñeán quaû baùo an
laïc. Do vaäy, naøy La Haàu La, con neân laøm
vaø an truù trong nieàm hoan hyû töï mình tieáp
tuïc tu hoïc ngaøy ñeâm trong caùc thieän
phaùp”.
Kính thöa caùc baïn thaân meán! Treân ñaây veà
giôùi caám, giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh trong
baøi kinh naøy ñöùc Phaät daïy raát roõ raøng. Chuùng
toâi xin nhaéc laïi ñoaïn kinh treân: “Chôù coù noùi
laùo, neáu giôùi noùi laùo naøy vi phaïm thì
khoâng coù giôùi naøo laø khoâng vi phaïm (moät
giôùi noùi laùo vi phaïm thì 10 giôùi Sa di ñeàu
vi phaïm caû)”.
“Cuõng vaäy naøy La Haàu La ñoái vôùi ai
bieát maø noùi laùo khoâng coù xaáu hoå, thôøi Ta
noùi raèng ngöôøi aáy khoâng coù moät vieäc aùc gì
maø khoâng laøm”.
(Baøi kinh giaùo giôùi La Haàu La ôû röøng Am Baø La)
Cuõng trong baøi kinh naøy ñöùc Phaät daïy veà
giôùi ñöùc. Moät ngöôøi noùi laùo nhö nöôùc röûa chaân
khoâng theå duøng uoáng ñöôïc phaûi ñoå boû ñi. Ñuùng

-221-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

vaäy, noùi laùo laø ngöôøi khoâng coù ñöùc thaønh thaät;
ngöôøi khoâng coù ñöùc thaønh thaät thì chaúng khaùc
naøo nhö nöôùc dô baån khoâng theå duøng ñöôïc. Choã
naøy ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh qua haønh ñoäng ñoå boû
nöôùc röûa chaân cho La Haàu La thaáy:
“- Naøy La Haàu La, con coù thaáy moät
chuùt ít nöôùc röûa chaân coøn trong chaäu bò
ñoå ñi khoâng?
– Thöa vaâng baïch Theá Toân.
– Cuõng vaäy naøy La Haàu La laø ñöùc haïnh cuûa ngöôøi Sa Moân bieát maø noùi laùo,
khoâng coù xaáu hoå thì ngöôøi aáy khoâng coù
ñöùc haïnh cuûa ngöôøi Sa Moân, cuõng gioáng
nhö nöôùc röûa chaân kia phaûi ñoå ñi khoâng
duøng ñöôïc”.
Treân ñôøi naøy ngöôøi naøo khoâng thaønh thaät
laø ngöôøi hay noùi laùo; ngöôøi hay noùi laùo laø ngöôøi
aùc, ngöôøi xaáu. Chuùng ta neân laùnh xa, khoâng
neân gaàn guõi vôùi nhöõng ngöôøi aáy, theo nhö lôøi
ñöùc Phaät ñaõ daïy: “Ngöôøi noùi laùo khoâng bieát
xaáu hoå, thôøi Ta noùi raèng ngöôøi aáy khoâng
coù vieäc aùc gì maø khoâng laøm”.
Ñoù laø lôøi khaúng ñònh cuûa ñöùc Phaät. Cho
neân, khi phaùt hieän ra ngöôøi noùi laùo, thì bieát
raèng ngöôøi ñoù, duø ñoái vôùi cha meï, thaày baïn cuûa
hoï, hoï vaãn ñaët ñieàu noùi laùo, noùi xaáu nhö

-222-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thöôøng. Baèng chöùng trong tu vieän coù moät soá
ngöôøi veà ñaây tu taäp, khi phaïm giôùi, phaù giôùi,
soáng khoâng ñuùng oai nghi teá haïnh cuûa ngöôøi
ngöôøi tu só, oâm phaùp tu haønh khoâng noåi, buoâng
boû gaùnh naëng cuûa thieän phaùp. Ngay khi coøn ôû
trong tu vieän vaãn ñaët ñieàu noùi xaáu Thaày noùi
xaáu baïn, nhöng khi nhöõng ngöôøi naøy rôøi khoûi
tu vieän thöôøng ñaët ñieàu noùi xaáu tu vieän hôn,
noùi xaáu Thaày, noùi xaáu baïn, noùi xaáu ngöôøi laøm
ôn giuùp hoï. Hoï cöù töôûng raèng moïi ngöôøi seõ
nghe theo nhöõng lôøi noùi xaáu cuûa hoï ñoù sao? Bôûi
ñöùc Phaät ñaõ daïy: “Keû noùi laùo, noùi xaáu ngöôøi
khaùc laø keû aùc, keû khoâng toát, laø ngöôøi xaáu”.
Khi moät ngöôøi noùi xaáu ngöôøi khaùc laø ngöôøi
voâ ñaïo ñöùc laøm ngöôøi, hoï gioáng nhö ngöôøi tung
buïi ngöôïc gioù, buïi seõ dính vaøo hoï. Moät ngöôøi
ñaët ñieàu noùi xaáu ngöôøi khaùc laø ngöôøi khoâng toát,
thieáu ñöùc thaønh thaät, laø ngöôøi noùi laùo. Cho neân,
nhöõng hoïc troø phaïm giôùi, phaù giôùi luaät ôû ñaây
tuy khoâng bò hình phaït ñuoåi, nhöng ñöôïc xem
laø bò ñuoåi. Vì theá, khi ñi khoûi nôi ñaây ñeàu coù
noùi laùo veà tu vieän nhö theá naøy hoaëc nhö theá
khaùc. Nhöng moïi ngöôøi khoâng bao giôø voäi tin
ñaâu caùc baïn aï! Coù dòp hoï seõ ñeán vaø tìm hieåu veà
tu vieän nhieàu hôn. Khi ngöôøi ta muoán tìm hieåu
veà tu vieän nhieàu hôn thì seõ roõ ñöôïc söï noùi laùo,

-223-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

khoâng thaønh thaät cuûa nhöõng ngöôøi hoïc troø
vong aân baát nghóa aáy.
Cho neân, ñöùc Phaät daïy: “Moät ngöôøi noùi
laùo thì khoâng coù vieäc gì aùc maø khoâng laøm”.
Moät giôùi khoâng voïng ngöõ trong giôùi kinh nhieáp
phuïc goàm ñuû 10 giôùi trong giôùi boån Ba La Ñeà
Moäc Xoa. Cho neân, moät giôùi trong giôùi kinh
goàm ñuû boán coâng duïng:
1- Giôùi caám laø nhöõng ñieàu ngaên caám
khoâng cho vi phaïm duø laø nhöõng loãi nhoû nhaët.
2- Giôùi ñöùc laø tính chaát ñaïo ñöùc trong nhöõng haønh ñoäng theå hieän tö caùch soáng qua ba
choã: thaân, mieäng, yù.
3- Giôùi haïnh laø nhöõng oai nghi teá haïnh ñöôïc thöïc hieän qua thaân haønh, khaåu haønh, yù
haønh.
4- Giôùi haønh laø nhöõng phöông phaùp thöïc hieän tu taäp ñeå taâm ly duïc ly aùc phaùp; ñeå taâm
baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp vaø caùc caûm thoï; ñeå
taâm khoâng vi phaïm nhöõng loãi laàm nhoû nhaët.
Giôùi caám nghóa laø gì?
Ñoái vôùi Phaät giaùo, giôùi caám laø töï taâm
mình nhaát quyeát khoâng laøm nhöõng ñieàu aùc, töï
mình ngaên caám mình, chöù khoâng phaûi giôùi caám
do Phaät cheá ra ñeå ngaên caám nhöõng ñeä töû cuûa
mình laøm sai. Bôûi vì ñeä töû cuûa Phaät ñeàu laø

-224-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

nhöõng ngöôøi töï nguyeän, töï giaùc soáng ñôøi soáng
Phaïm haïnh theo Phaät tu haønh ñeå caàu giaûi
thoaùt, vì theá khoâng bao giôø hoï phaïm giôùi, chöù
khoâng coù giôùi luaät naøo baét buoäc hoï caû. Cho neân,
giôùi caám cuûa caùc Toå bieân soaïn ra nhö vaäy laø
sai. Ñieàu sai raát lôùn trong giôùi luaät caám cuûa
Phaät giaùo ngaøy nay: giôùi caám laø giôùi caám, tu só
laø tu só, giôùi caám chæ hoïc ñeå bieát chôi, coøn tu só
Phaät giaùo thì vaãn phaïm giôùi nhö thöôøng, xem
giôùi luaät nhö khoâng coù.
Giôùi cuõng laø moät phaùp moân tu taäp, neân noù
ñöôïc goïi laø giôùi voâ laäu. Vì theá, ñöùc Phaät daïy:
“Laáy giôùi luaät laøm thaày, laøm choã nöông
töïa vöõng chaéc” hoaëc “Haõy töï thaép ñuoác leân
maø ñi”. Cho neân, phaûi töï mình ngaên ngöøa
mình khoâng cho vi phaïm giôùi luaät, töùc laø khoâng
cho mình laøm ñieàu aùc, chöù khoâng phaûi giôùi luaät
ngaên caám mình khoâng cho vi phaïm ñieàu aùc nhö
phaùp luaät. Vì theá, giôùi haønh daïy: “Ngaên aùc
dieät aùc phaùp, sinh thieän taêng tröôûng thieän
phaùp”. Ngaên aùc dieät aùc phaùp töùc laø khoâng vi
phaïm giôùi luaät. Cho neân, haèng ngaøy tu taäp
ngaên ngöøa vaø dieät aùc phaùp nhö vaäy thì laøm sao
vi phaïm giôùi ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñoái vôùi ñaïo Phaät khoâng coù söï aùp ñaët, öùc
cheá, khoâng coù söï baét buoäc, caám ñoaùn moät ngöôøi
naøo heát, maø phaûi töï giaùc tu taäp cho mình, phaûi

-225-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

töï giaùc söûa mình, raên mình khoâng neân laøm
ñieàu aùc, khoâng neân vi phaïm phaûi nhöõng loãi laàm
duø laø nhöõng loãi laàm nhoû nhaët. Vì söï tu taäp naøy
ñem laïi lôïi ích cho chính baûn thaân cuûa mình,
chöù khoâng phaûi ñem laïi lôïi ích cho keû khaùc.
Cho neân, giôùi luaät cheá ra caám ñoaùn tu só laø
khoâng ñuùng vôùi tinh thaàn töï giaùc cuûa ñaïo Phaät.
Moät ngöôøi ngoaïi ñaïo ñeán xin Phaät tu haønh
theo Phaïm haïnh cuûa Phaät thì Ñöùc Phaät cho hoï
soáng trong chuùng boán thaùng. Neáu vò ngoaïi ñaïo
naøy thaáy mình töï giaùc thích nghi soáng ñöôïc ñôøi
soáng Phaïm haïnh thì ñöùc Phaät vaø chuùng Taêng
chaáp nhaän cho hoï xuaát gia thaønh Tyø Kheo. Coøn
neáu thaáy töï mình khoâng theå soáng ñôøi soáng
Phaïm haïnh ñöôïc thì xin rôøi khoûi Taêng ñoaøn,
chöù khoâng coù ai baét buoäc mình soáng ñôøi soáng
Phaïm haïnh caû. Cho neân, giôùi luaät cuûa Phaät laø
chæ cho ñöùc haïnh cuûa moät vò Sa Moân hay noùi
caùch khaùc laø quaû vò cuûa vò Sa Moân. Xin caùc baïn
haõy ñoïc laïi kinh Sa Moân Quaû vaø kinh Phaïm
Voõng trong kinh Tröôøng Boä taäp 1 thì caùc baïn
seõ roõ vaø khoâng nghi ngôø lôøi noùi cuûa chuùng toâi
laø thieáu caên cöù kinh saùch.
ÔÛ ñaây, chuùng ta neân hieåu giôùi luaät cuûa
Phaät laø moät phaùp moân tu taäp voâ laäu, chöù khoâng
phaûi laø moät phaùp luaät quoác gia. Cho neân, giôùi
boån ra ñôøi chuùng toâi nghó raèng khoâng phaûi

-226-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Phaät cheá maø do sau naøy caùc Toå nhaän ñeä töû chæ
laáy soá ñoâng ñeå taïo thaønh moät löïc löôïng ñoâng
ngöôøi, ngoõ haàu ñoái phoù vôùi nhöõng löïc löôïng cuûa
caùc heä phaùi khaùc, neân khoâng choïn löïa kyõ löôõng,
thu nhaän ngöôøi vaøo tu böøa baõi, vì theá ñôøi soáng
cuûa tu só ñôøi chaúng ra ñôøi, ñaïo chaúng ra ñaïo.
Thaáy nguy cô trong caùc Taêng ñoaøn neân caùc Toå
cheá giôùi luaät caám tu só, nhöng laïi gaùn cho Phaät
cheá sau 13 naêm töø khi ñöùc Phaät chöùng ñaïo. Caùc
Toå coøn kheùo döïng leân nhoùm Luïc Quaàn Tyø Kheo
thöôøng phaïm giôùi, phaù giôùi. Do nhoùm Luïc Quaàn
Tyø Kheo maø ñöùc Phaät cheá giôùi. Thöïc söï khi
nghieân cöùu veà kinh Nguyeân Thuûy, chính baøi
phaùp ñaàu tieân (Chuyeån phaùp luaân laàn ñaàu tieân
daïy naêm anh em Kieàu Traàn Nhö) laø ñaõ daïy giôùi
luaät qua chaân lyù thöù tö laø “Ñaïo Ñeá” töùc laø Baùt
Chaùnh Ñaïo.
Thöa caùc baïn! Chaùnh Kieán, Chaùnh Tö
Duy, Chaùnh Ngöõ, Chaùnh Maïng… khoâng phaûi laø
giôùi luaät sao? Giôùi luaät laø phaùp moân voâ laäu. Vaäy
khi coù Chaùnh Kieán, Chaùnh Tö Duy, Chaùnh
Ngöõ, Chaùnh Maïng… thì laøm sao coù laäu hoaëc
ñöôïc, laøm sao coù saùt sanh, coù troäm caép, coù taø
daâm, coù voïng ngöõ, v.v.., phaûi khoâng caùc baïn?
Chính do tu só phaïm giôùi neân caùc Toå môùi cheá
giôùi luaät ngaên caám. Do ñoù, giôùi boån ra ñôøi thì
tu só Phaät giaùo caøng phaïm giôùi nhieàu hôn, laø vì

-227-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

coù giôùi luaät môùi thaáy tu só phaïm giôùi roõ raøng,
khi chöa coù giôùi luaät thì khoâng thaáy tu só phaïm
giôùi laø vì chöa coù giôùi luaät neân khoâng caên cöù
ñònh toäi ñöôïc. Tu só phaïm giôùi laø vì caùc Toå
nhaän ñeä töû böøa baõi, hoï khoâng töï nguyeän, töï
giaùc soáng ñôøi soáng Phaïm haïnh nhö Phaät ngaøy
xöa. Vaû laïi, caùc Toå khoâng löu yù ñeán Phaïm haïnh
vaø cuõng khoâng bieát giôùi haønh cuûa ñaïo Phaät laø
gì.
Xeùt trong tam taïng kinh ñieån cuûa Phaät
giaùo ñöôïc kieát taäp töø Haùn Taïng phaùt trieån cuûa
Baéc Toâng ñeán Taïng kinh Nguyeân Thuûy Pali cuûa
Nam Toâng vaãn khoâng tìm thaáy caùc boä “Giôùi
Ñöùc, Giôùi Haïnh, Giôùi Haønh”, chæ tìm thaáy
trong nhöõng baøi kinh do Phaät thuyeát coù ñuû
“Giôùi Ñöùc, Giôùi Haïnh, Giôùi Haønh”, maø
khoâng coù giôùi caám. Nhö vaäy roõ raøng giôùi caám laø
do caùc Toå cheá ra, coøn Phaät thì daïy: “Giôùi Ñöùc,
Giôùi Haïnh, Giôùi Haønh”.
Cho neân, ñoïc kinh saùch Phaät maø khoâng
xeùt thaáu ñaùo thì chaúng hieåu ñaïo Phaät laø ñaïo töï
giaùc, töï nguyeän. Vì theá, khi moïi ngöôøi vaøo ñaïo
Phaät ñeàu phaûi töï nguyeän soáng ñôøi soáng Phaïm
haïnh ñeå mong caàu ñöôïc söï giaûi thoaùt, chöù
khoâng coù ai baét buoäc hoï. Cho neân, giôùi boån Ba
La Ñeà Moäc Xoa sau 13 naêm do chuùng Tyø Kheo
phaïm giôùi maø ñöùc Phaät cheá ra ñeå raên caám

-228-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chuùng Tyø Kheo; ñoù laø caùc Toå töï ñaët ra noùi nhö
vaäy, chöù khoâng phaûi söï thaät laø vaäy. Trong boä
Ñöôøng Veà Xöù Phaät toâi coù noùi sau 13 naêm ñöùc
Phaät cheá giôùi boån laø noùi theo taïng Giôùi luaät.
Döï ñònh cuûa toâi laø sau khi bieân soaïn boä “Giôùi
Ñöùc, Giôùi Haïnh, Giôùi Haønh” cuûa Phaät thì seõ
chænh laïi nhöõng ñieàu sai trong giôùi boån cuûa caùc
Toå.
Vì theá, boä saùch Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa
Di, vaø boä Giôùi Ñöùc Thaùnh Tyø Kheo Taêng vaø Tyø
Kheo Ni naøy ra ñôøi laø moät tieáng seùt veà Giôùi
Luaät cuûa Phaät giaùo, khieán cho nhöõng ai tu theo
Phaät giaùo maø khoâng soáng ñuùng Baùt Chaùnh Ñaïo
laø nhöõng ngöôøi phi Phaïm haïnh, phi Phaät giaùo;
hoï laø Ma Ba Tuaàn trong Phaät giaùo; hoï laø truøng
trong loâng Sö Töû. Trong nhöõng boä Giôùi luaät naøy
ñöôïc phoå bieán roäng raõi ñeå cho tín ñoà Phaät giaùo
hieåu bieát moät caùch töôøng taän vaø phaân bieät ñöôïc
ñaâu laø tu só thaät, ñaâu laø tu só giaû. Nhôø ñoù tín ñoà
chaân chaùnh cuûa Phaät giaùo seõ traùnh xa nhöõng
ngöôøi tu danh, tu lôïi, tu giaû doái, v.v..
Sau khi nghieân cöùu laïi taát caû caùc boä
giôùi thì chuùng toâi xeùt thaáy 37 phaåm trôï
ñaïo cuûa ñöùc Phaät laø giôùi kinh. Giôùi kinh
khoâng phaûi cheá ra ñeå ngaên caám ñeä töû cuûa
mình. Giôùi kinh laø nhöõng kinh nghieäm tu
taäp cuûa ñöùc Phaät khi ñaït ñöôïc cöùu caùnh

-229-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

giaûi thoaùt hoaøn toaøn. Do loøng thöông töôûng
ñeán chuùng sanh, neân Ngaøi môùi daïy laïi cho con
ngöôøi, ñeå moïi ngöôøi theo kinh nghieäm ñoù maø tu
taäp ñeå ñöôïc giaûi thoaùt laøm chuû sanh töû vaø chaám
döùt luaân hoài nhö Ngaøi.
Giôùi kinh laø nhöõng baøi phaùp daïy tu haønh
nhö treân ñaõ noùi, noù coù ñaày ñuû boán ñöùc. Cho
neân, neáu ai baûo raèng giôùi kinh khoâng phaûi Phaät
thuyeát thì ngöôøi ñoù chaúng hieåu gì veà Phaät giaùo
caû.
Bôûi vaäy, xeùt cho cuøng taän giôùi boån Ba La
Ñeà Moäc Xoa ra ñôøi laø do caùc Toå bieân soaïn ra ñeå
ngaên caám moät soá tu só Phaät giaùo thôøi baáy giôø
giaû danh tu só Phaät giaùo, möôïn ñaïo taïo ñôøi,
bieán Phaät giaùo thaønh moät ngheà nghieäp soáng,
chaïy theo danh lôïi theá gian, laøm ñieàu phi giaùo
lyù Nguyeân Thuûy, taïo ra nhieàu ñieàu meâ tín trong
Phaät giaùo, laøm traùi vôùi chaân lyù cuûa ñaïo Phaät,
khieán cho ngöôøi ñôøi sau trôû thaønh nhöõng tín ñoà
soáng trong aûo töôûng, ngu ngô, meâ tín, laïc haäu,
ñaùnh maát ñöôøng loái tu haønh giaûi thoaùt cuûa
Phaät giaùo.
Ñaïo Phaät laø ñaïo töï giaùc, töï nguyeän, chöù
khoâng phaûi ñaïo a dua, xu höôùng chaïy theo
phong traøo thôøi theá. Ñaïo Phaät laø ñaïo nhö thaät,
vì nhö thaät neân ngöôøi tu haønh môùi thoaùt ra
khoûi söï ñau khoå cuûa kieáp laøm ngöôøi, môùi laøm

-230-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

chuû boán choã sanh, giaø, beänh, cheát vaø chaám döùt
taùi sanh luaân hoài.
Do ñaïo Phaät lôïi ích thieát thöïc cuûa kieáp
laøm ngöôøi nhö vaäy, neân nhöõng ngöôøi theo ñaïo
Phaät laø nhöõng ngöôøi töï nguyeän soáng ñôøi soáng
Phaïm haïnh töùc laø ñôøi soáng nghieâm trì giôùi
luaät, laø ñeå ñaït ñöôïc cöùu caùnh giaûi thoaùt hay noùi
caùch khaùc laø ñeå khoâng laøm khoå mình, khoå
ngöôøi vaø khoå chuùng sanh. Ñoù cuõng laø muïc ñích
ñeå ñaït ñöôïc taâm baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp vaø
caùc caûm thoï.
Ñaây, chuùng ta haõy ñoïc laïi moät ñoaïn kinh
noùi veà moät tu só ngoaïi ñaïo tu theo haïnh con choù
ñeán gaëp Phaät xin xuaát gia tu haønh theo Phaïm
haïnh cuûa Phaät, Phaät daïy:
“- Naøy Seniya, ai tröôùc kia laø ngoaïi
ñaïo nay muoán xuaát gia, muoán thoï ñaïi giôùi
trong phaùp vaø luaät naøy thì phaûi soáng 4
thaùng bieät truù. Sau khi soáng 4 thaùng bieät
truù chuùng Taêng neáu ñoàng yù seõ cho xuaát
gia, thoï ñaïi giôùi ñeå thaønh vò Tyø Kheo”.
Nhö ñoaïn kinh treân ai muoán theo Phaät
giaùo tu haønh thì phaûi soáng bieät truù boán thaùng
theo quy ñònh cuûa ñöùc Phaät. Vaäy bieät truù nghóa
laø gì?

-231-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Bieät truù coù nghóa laø soáng ñoäc cö moät mình,
soáng ñuùng Phaïm haïnh cuûa ngöôøi tu só Phaät
giaùo.
Ngöôøi soáng bieät truù nhö vaäy trong boán
thaùng thì môùi ñöôïc Phaät vaø chuùng Taêng chaáp
nhaän cho xuaát gia laøm ñeä töû cuûa Phaät.
Ñoïc ñoaïn kinh treân ñaây, vaäy taát caû caùc
baïn ñaõ töøng soáng trong tu vieän Chôn Nhö caùc
baïn ñaõ töøng chöùng kieán bieát bao nhieâu ngöôøi veà
ñaây xin tu haønh, nhöng coù maáy ai soáng ñuùng
bieät truù, töùc laø soáng ñuùng ba ñöùc, ba haïnh: aên,
nguû, ñoäc cö, nhaãn nhuïc, tuøy thuaän, baèng loøng
chöa? Chæ cao laém laø moät tuaàn leã, cho ñeán moät
thaùng laø hoï ñaõ phaù haïnh bieät truù (ñoäc cö) ñi
noùi chuyeän laøm ñoäng caû tu vieän, vaø coøn aên nguû,
phi thôøi. Vì theá, hoï khoâng xöùng ñaùng laø ñeä töû
cuûa tu vieän Chôn Nhö.
Töø ngaøy naøo cho ñeán giôø caùc baïn cöù nhìn
xem moïi ngöôøi veà ñaây xin tu haønh, coù ngöôøi
naøo soáng ñuùng haïnh ñoäc cö khoâng? Haàu heát ñeàu
phaù haïnh ñoäc cö. Vì theá, laøm sao chuùng toâi
chaáp nhaän hoï laø ñeä töû cuûa tu vieän Chôn Nhö.
Ñöùc Phaät ra ñieàu kieän 4 thaùng bieät truù, thì
nhöõng ngöôøi quyeát taâm tu ñeå caàu giaûi thoaùt töï
nguyeän xin ñöùc Phaät soáng bieät truù 4 naêm. Soáng
bieät truù boán naêm, chaéc chaén caùc baïn khoâng ai
laøm ñöôïc phaûi khoâng?

-232-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Soáng bieät truù 4 naêm ñoù laø nhöõng ngöôøi töï
nguyeän soáng trong giôùi luaät cuûa Phaät giaùo ngaøy
xöa; coøn baây giôø nhöõng ngöôøi veà tu vieän Chôn
Nhö tu taäp coù töï nguyeän soáng ñöôïc nhö vaäy
khoâng? Ñieàu naøy thaép ñuoác ñi tìm moät ngöôøi
nhö vaäy, cuõng khoâng tìm thaáy. Phaûi khoâng caùc
baïn?
Thôøi nay tu aên, tu nguû, tu noùi chuyeän, tu
danh, tu lôïi, tu chuøa to, Phaät lôùn, v.v.. thì
khoâng thieáu gì ngöôøi, coøn ngöôøi tu taäp ñeå caàu
giaûi thoaùt thì khoâng coù. Tu vieän Chôn Nhö
khoâng môøi thænh caùc baïn vaøo ñaây tu taäp, nhöng
caùc baïn ñaõ töï nguyeän vaøo, vaäy côù sao caùc baïn
khoâng giöõ gìn Phaïm haïnh. Phaïm haïnh ôû ñaây
chæ coù aên nguû, ñoäc cö, nhaãn nhuïc, tuøy thuaän vaø
baèng loøng. Chæ coù baáy nhieâu ñoù thoâi, theá maø
caùc baïn khoâng giöõ gìn ñöôïc huoáng laø Phaïm
haïnh trong thôøi ñöùc Phaät: ba y moät baùt, thieåu
duïc tri tuùc, taâm hoàn phoùng khoaùng nhö hö
khoâng, traéng baïch nhö voû oác, thì lieäu caùc baïn
coù soáng ñöôïc khoâng?
Töø beân Myõ, beân Phaùp, beân UÙc… ñöôøng xa
dieäu vôïi, hôn nöûa traùi ñaát, caùc baïn veà ñaây tu
taäp, côù sao laïi khoâng giöõ troïn Phaïm haïnh,
khoâng giöõ troïn Phaïm haïnh töùc laø soáng khoâng
ñuùng ñôøi soáng giôùi luaät thì caùc baïn tu taäp caùi
gì! Raát uoång coâng, caùc baïn aï!

-233-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Caùc baïn coù tin lôøi noùi cuûa toâi khoâng? Neáu
tin sao caùc baïn soáng phaù giôùi, phaïm giôùi nhö
vaäy? Ñeå roài caùc baïn tu haønh chaúng ra gì. Caùc
baïn coù thaáy ñieàu naøy chaêng?
Trong thôøi ñöùc Phaät coøn taïi theá coù daïy
raèng: “Moät ngöôøi tu taäp theo Phaät giaùo
phaûi hoäi ñuû naêm ñieàu kieän môùi coù theå tu
taäp ñi ñeán cöùu caùnh giaûi thoaùt hoaøn toaøn”.
Vaäy naêm ñieàu kieän aáy laø gì?
1/ Loøng tin.
2/ Ít beänh.
3/ Khoâng gian traù.
4/ Tinh taán sieâng naêng.
5/ Trí tueä.
Qua naêm ñieàu kieän ñöùc Phaät ñaõ daïy treân
ñaây, chuùng ta nhaän xeùt veà caùc baïn ñaõ vaø ñang
tu taäp taïi tu vieän Chôn Nhö, hoï coù tu taäp, coù
giöõ gìn ñuùng naêm ñieàu kieän naøy khoâng?
Ñieàu thöù nhaát loøng tin: Theo toâi nhaän
xeùt caùc baïn ñeán tu vieän Chôn Nhö vôùi loøng baùn
tín baùn nghi, tin chöa ñöôïc troïn veïn, nhaát laø
ñoái vôùi toâi, caùc baïn coøn ñang doø xeùt. Ñieàu maø
toâi nhaän xeùt veà caùc baïn raát roõ, ñoù laø toâi daïy tu
taäp moät ñöôøng maø caùc baïn laïi tu taäp moät ngaû.
Toâi daïy caùc baïn tu ba ñöùc: nhaãn nhuïc, tuøy
thuaän vaø baèng loøng; soáng ba haïnh: aên, nguû vaø

-234-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñoäc cö. Chæ coù ba ñöùc, ba haïnh maø caùc baïn coøn
soáng vaø tu taäp khoâng noåi nhö treân ñaõ noùi thì
caùc baïn soáng vaø tu taäp phaùp moân gì cho thaønh
töïu ñöôïc. Do thieáu loøng tin nôi toâi neân khoâng
soáng ñoäc cö troïn veïn, thích tuï taäp noùi chuyeän
vaø thích aên nguû phi thôøi. Ñieàu thöù nhaát, caùc
baïn ñaõ phaïm phaûi loãi laàm raát lôùn thì con ñöôøng
tu taäp cuûa caùc baïn ñaõ ñaùnh maát roài. Khi thaáy
khoâng ñuû loøng tin nôi chuùng toâi thì caùc baïn haõy
ñi tìm moät phaùp naøo khaùc thích hôïp hôn maø tu
taäp. Coøn ôû ñaây phaïm phaûi nhöõng loãi laàm khieán
cho mình tu khoâng ñöôïc maø ngöôøi khaùc cuõng tu
khoâng ñöôïc. Con ñöôøng tu taäp theo Phaät giaùo
loøng tin laø ñeä nhaát phaùp. Ai thieáu loøng tin thì
söï tu taäp chaúng bao giôø coù keát quaû.
Ñieàu thöù hai tinh taán sieâng naêng: Caùc
baïn khoâng sieâng naêng, ít ñi kinh haønh. Ñoù laø
ñieàu ñaùng traùch. Caùc baïn cöù nghó raèng ngoài
khoanh chaân kieát giaø laø tu taäp sao? Trong khi
hoân traàm, thuøy mieân, voâ kyù, ngoan khoâng cuûa
caùc baïn cao nguùt taän maây xanh maø caùc baïn löôøi
bieáng khoâng chòu ñi kinh haønh laø moät chöùng toû
baïn khoâng theå naøo tu theo Phaät giaùo ñöôïc.
Phaät giaùo tu taäp nhaèm ñoái trò taâm tham, saân,
si. Ñi kinh haønh laø phaùp ñoái trò taâm si. Caùc
baïn coù hieåu chaêng?

-235-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ñi hai möôi böôùc ngoài hít thôû naêm hôi thôû
laø ñeå ñoái trò taâm löôøi bieáng si meâ cuûa caùc baïn,
theá maø caùc baïn khoâng tu taäp. Khoâng tu taäp nhö
vaäy thì caùc baïn laøm sao phaù taâm si ñöôïc. Trong
tam ñoäc: tham, saân, si, ngöôøi tu taäp raát sôï veà
taâm si “Chaúng sôï tham, saân chæ sôï taâm si”,
vaäy maø caùc baïn khoâng tu taäp thì laøm sao ñoái trò
taâm si ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñieàu thöù ba khoâng gian traù: Khoâng
gian traù töùc laø khoâng gian xaûo, khoâng noùi laùo,
thöôøng khoâng doái gaït ngöôøi. Caùc baïn tu haønh
laø ñeå giaûi thoaùt cho caùc baïn, chöù khoâng phaûi
giaûi thoaùt cho toâi, côù sao caùc baïn laïi doái traù. Tu
taäp giôø khaéc nghieâm chænh laø khoâng doái ngöôøi;
giôø khaéc khoâng nghieâm chænh laø doái ngöôøi;
ngöôøi aên uoáng, nguû nghæ phi thôøi laø doái ngöôøi;
ngöôøi soáng phaù haïnh ñoäc cö laø ngöôøi doái ngöôøi;
ngöôøi thích hoäïi hoïp noùi chuyeän laø ngöôøi aùc
khaåu laø doái ngöôøi. Ñieàu toái kî cuûa Phaät giaùo laø
nhöõng ngöôøi gian xaûo doái traù; nhöõng ngöôøi naøy
tu haønh khoâng bao giôø tìm ra söï giaûi thoaùt. Hoï
laø nhöõng ngöôøi khoâng coù ñöùc thaønh thaät; hoï
gioáng nhö nöôùc röûa chaân, chaúng duøng ñöôïc,
phaûi ñoå boû.
Ñieàu thöù tö trí tueä: Khoâng trí tueä töùc laø
thieáu söï nhaän xeùt hieåu bieát, thieáu laäp tröôøng
töùc laø laäp tröôøng khoâng vöõng, thöôøng bò loâi

-236-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cuoán vaøo nhöõng kieán giaûi, töôûng giaûi cuûa ngöôøi
khaùc hoaëc chaïy theo xu höôùng, a dua theo
phong traøo, theo theá löïc, theo danh lôïi, v.v..
Ngöôøi thieáu trí tueä laø keû ngu si, khoân doûm,
lanh lôïi trong xaûo traù, khoâng hieåu phaùp haønh,
maø toû ra nhö mình hieåu, neân thöôøng tu taäp sai
phaùp, tu taäp khoâng ñuùng phaùp, thaønh ra bò öùc
cheá taâm roái loaïn thaàn kinh, caêng maët, nhöùc
ñaàu, gaây bao trôû ngaïi cho ñöôøng tu taäp.
Tu theo Phaät giaùo maø thieáu trí tueä laø moät
ñieàu raát khoù tu taäp. Ngöôøi thieáu trí tueä laø ngöôøi
khoâng chòu nghe lôøi daïy cuûa thieän höõu tri thöùc,
thöôøng tu theo kieán giaûi, töôûng giaûi cuûa mình,
ñoù laø tu theo söï hieåu bieát rieâng tö, thöôøng coá
chaáp theo nhöõng phaùp naøo ñoàng quan ñieåm.
Cho neân, nhöõng ngöôøi ngoan coá thöôøng soáng
trong caùi ngu si cuûa mình, khoâng trí tueä.
Ñieàu thöù naêm ít beänh: Ngöôøi coù thaân ít
beänh, tu haønh theo Phaät giaùo raát deã ñaït ñöôïc
keát quaû. Ngöôøi coù thaân thöôøng mang beänh taät,
tu haønh theo Phaät giaùo raát khoù khaên, nhaát laø
ngöôøi môùi vaøo tu laïi coù thaân beänh thì caøng tu
taäp khoù khaên nhieàu hôn. Neáu khoâng may gaëp
phaûi phaùp moân cuûa kinh saùch phaùt trieån thì
thaân taâm deã bò beänh taät nan y (beänh thaàn
kinh).

-237-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Tu theo Phaät giaùo khi thaân bò beänh taät maø
khoâng bieát phaùp ñoái trò laø moät ngöôøi chöa hieåu
Phaät phaùp. Vì Phaät phaùp laø moät phöông Thaùnh
döôïc trò taát caû nhöõng beänh nghieäp cuûa con
ngöôøi. Cho neân, thaân coù beänh laø coù ñieàu kieän
ñeå ñaùnh ñuoåi giaëc sanh töû. Neáu moät ngöôøi tu
theo Phaät giaùo maø coù ñöôïc nhöõng cô hoäi beänh
taät laø ñieàu thuaän lôïi toát ñeå tu taäp. Nhôø ñoù maø
chuùng ta môùi hieåu ñöôïc Phaät giaùo laø moät phaùp
moân vi dieäu voâ cuøng, ñoái trò boán beänh khoå:
sanh, giaø, beänh, cheát cuûa chuùng sanh.
Phaàn ñoâng nhöõng tu só Phaät giaùo ñeàu
mang ñaày aép trong ñaàu nhöõng söï hieåu bieát
töôûng giaûi veà kinh saùch phaùt trieån, veà thieàn
ñònh töôûng, nhöng ñoù khoâng phaûi cuûa Phaät
giaùo, maø cuûa ngoaïi ñaïo. Cho neân, khi tu vieän
ñoùn nhaän nhöõng tu só naøy vaøo, hoï thöôøng phaù
giôùi haïnh trong tu vieän. Moät ngöôøi phaïm giôùi
aûnh höôûng ñeán nhieàu ngöôøi khieán cho söï ñaøo
taïo nhöõng baäc A La Haùn ôû ñaây trôû neân khoù
khaên voâ cuøng. Neáu khoâng chaáp nhaän hoï thì
bôùt baïn theâm thuø, maø chaáp nhaän hoï thì
theâm thuø bôùt baïn vaø coøn laøm maát traät töï cuûa
tu vieän.
Thöa caùc baïn! Neáu caùc baïn muoán ñeán tu
vieän Chôn Nhö tu taäp thì caùc baïn phaûi xeùt
mình coù ñuû naêm ñieàu kieän treân ñaây maø ñöùc

-238-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Phaät ñaõ daïy trong kinh soá 85, laáy teân cuûa moät
cö só trong thôøi ñöùc Phaät coøn taïi theá maø ñaët
teân cho baøi kinh naøy laø Boà Ñeà Vöông Töû
(Bodhijakumarasuttam).
Baøi kinh aáy giuùp cho chuùng ta thaáy ñöôïc
nhöõng caùi sai, caùi khoù ñeå thöïc haønh cho ñuùng
nhöõng lôøi daïy cuûa ñöùc Phaät: “ÔÛ ñaây naøy
Vöông Töû moät vò Tyø Kheo coù loøng tin töôûng
söï giaùc ngoä cuûa Nhö Lai, Ngaøi laø Theá Toân,
baäc A La Haùn, Chaùnh Ñaúng Giaùc, Minh
Haïnh Tuùc, Thieän Theä, Theá Gian Giaûi, Ñieàu
Ngöï Tröôïng Phu, Thieân Nhôn Sö, Phaät,
Theá Toân.
2- Vò aáy ít beänh, ít naõo vôùi boä tieâu hoaù ñöôïc ñieàu hoøa, khoâng quaù laïnh, khoâng quaù
noùng, trong tröôøng hôïp quaù tinh taán.
3- Vò aáy khoâng gian traù, xaûo traù, töï mình xöû söï nhö chôn ñoái vôùi Baäc Ñaïo Sö,
ñoái vôùi caùc vò coù trí hay ñoái vôùi caùc vò ñoàng
Phaïm haïnh.
4- Vò aáy soáng tinh caàn, tinh taán töø boû caùc baát thieän phaùp, laøm cho khôûi leân caùc
thieän phaùp, kieân coá, kieân trì khoâng töø boû
gaùnh naëng ñoái vôùi caùc thieän phaùp.
5- Vò aáy coù trí tueä, thaønh töïu trí tueä veà söï sanh dieät cuûa caùc phaùp, vôùi söï theå nhaäp

-239-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

baäc Thaùnh ñöa ñeán söï chaân chaùnh ñoaïn
dieät khoå ñau”.
Neáu caùc baïn xeùt thaáy mình coù ñuû naêm
ñieàu kieän naøy thì caùc baïn veà tu vieän tu taäp,
chuùng toâi seõ höôùng daãn caùc baïn tu taäp khoâng
bao laâu seõ ñaït söï giaûi thoaùt, laøm chuû sanh, giaø,
beänh, cheát. Coøn neáu caùc baïn giöõ gìn naêm ñieàu
naøy chöa troïn veïn maø veà tu vieän tu taäp thì
chuùng toâi e raèng caùc baïn chæ phí cuoäc ñôøi, laøm
maát thôøi gian voâ ích. Coøn neáu caùc baïn coù thaät
söï quyeát taâm veà tu vieän tu taäp ñeå thaät söï ñöôïc
giaûi thoaùt thì caùc baïn haõy tin nôi toâi, toâi seõ
giuùp caùc baïn vöôït qua beänh taät vaø söï voâ minh
cuûa caùc baïn baèng caùch caùc baïn phaûi töï khaéc
phuïc mình khoâng noùi laùo, löøa doái Thaày, baïn,
phaûi töï sieâng naêng, tinh caàn khaéc phuïc hoân
traàm, thuøy mieân, phaûi töï sieâng naêng tinh caàn
ñoäc cö, nhieáp phuïc khoâng ñi noùi chuyeän vôùi
ngöôøi khaùc. Nhôø coù soáng sieâng naêng tinh caàn
moät mình (ñoäc cö) ñeå xaû cho thaät saïch taâm
tham, saân, si. Neáu caùc baïn coù quyeát taâm tu taäp
nhö vaäy thì caùc baïn haõy veà tu vieän tu taäp,
chuùng toâi tin raèng caùc baïn seõ thaønh töïu ñöôïc söï
giaûi thoaùt trong kieáp naøy.


-240-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù naêm:
SẮC GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng SAÉC GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh
thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh cuûa
saéc giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc saéc giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi ñöøng dính
maéc vaøo saéc töôùng (saéc giôùi) töùc laø Chaùnh
maïng.
Giôùi haïnh saéc giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua saéc töôùng (saéc giôùi) nhö: ñi, ñöùng,
naèm, ngoài, aên, uoáng, noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi
ngöôøi, v.v.. nhöng khoâng dính maéc. Nhöõng oai
nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh haïnh
nghieäp.
Giôùi haønh thöù naêm thuoäc veà Saéc Giôùi.
Chuùng toâi xin nhaéc laïi giôùi haønh thöù hai, giôùi
haønh thöù ba vaø giôùi haønh thöù tö laø söï phaûn
tænh laïi thaân haønh, khaåu haønh, yù haønh. Söï

-241-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

phaûn tænh aáy raát lôïi ích cho ñôøi soáng cuûa caùc
baïn, giuùp cho caùc baïn coù moät cuoäc soáng Thaùnh
thieän khoâng laøm khoå mình, khoå ngöôøi, khoå
chuùng sanh, bieán cuoäc soáng theá gian thaønh coõi
Cöïc Laïc, Thieân Ñöôøng, khieán cho cuoäc soáng cuûa
loaøi ngöôøi coù moät tình thöông chan hoøa vôùi
nhau; khoâng nhöõng chan hoøa söï soáng cuûa loaøi
ngöôøi maø chan hoøa söï soáng trong moâi tröôøng
soáng treân haønh tinh naøy.
Coøn giôùi haønh thöù naêm nhö theá naøo? Xin
caùc baïn vui loøng ñoïc laïi baøi kinh soá 62 “Ñaïi
Kinh Giaùo Giôùi La Haàu La”
(Maha-
Rahulovadasuttam) trong kinh Trung Boä thuoäc
taïng kinh Nikaya: “Naøy La Haàu La, baát cöù
saéc phaùp naøo, quaù khöù, vò lai, hieän taïi, noäi
hay ngoaïi, thoâ hay teá, lieät hay thaéng, xa
hay gaàn, taát caû saéc phaùp aáy phaûi ñöôïc
quaùn saùt nhö thaät vôùi chaùnh trí tueä: “Caùi
naøy khoâng phaûi cuûa ta, caùi naøy khoâng phaûi
laø ta, caùi naøy khoâng phaûi töï ngaõ cuûa ta”.
Xin caùc baïn neân ñoïc kyõ laïi ñoaïn kinh treân
vaø suy nghieäm quaùn xeùt nhö thaät vôùi chaùnh trí
tueä cuûa caùc baïn: “Caùi naøy khoâng phaûi cuûa ta,
caùi naøy khoâng phaûi laø ta, caùi naøy khoâng
phaûi töï ngaõ cuûa ta”.

-242-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thöa caùc baïn, vaäy caùi naøy laø caùi gì? Caùi
naøy laø thaân cuûa baïn, laø vôï con, laø cha meï, laø
anh chò em, laø nhaø cöûa cuûa caûi taøi saûn, v.v.. cuûa
caùc baïn.
ÔÛ ñaây ñoaïn kinh Saéc Giôùi Haønh naøy ñaõ
daïy cho chuùng ta coù caùi nhìn thaáu suoát qua taát
caû caùc saéc töôùng cuûa vaïn vaät ñang hieän coù xung
quanh ta. Hieän giôø caùc baïn laø nhöõng ngöôøi
ñang muø maét khoâng thaáy caùc saéc phaùp treân theá
gian naøy laø khoâng thaät coù (duyeân hôïp), maø laïi
cho caùc saéc phaùp laø thaät coù. Do thaáy nhö thaät
coù neân caùc baïn sinh taâm tham ñaém vaø dính
maéc saéc phaùp. Khi taâm caùc baïn dính maéc vaøo
caùc saéc phaùp thì caùc baïn phaïm vaøo giôùi caám
tham lam. Do taâm tham lam caùc baïn sinh ra
chieám höõu. Khi taâm chieám höõu thì caùc baïn thaáy
thaân naøy laø baïn, laø cuûa baïn, laø baûn ngaõ cuûa
baïn; vôï con laø cuûa baïn, cha meï anh em chò em
laø cuûa baïn, nhaø cöûa taøi saûn laø cuûa baïn, neân khi
coù ai chaïm ñeán thì baïn sinh ra töùc giaän thuø
gheùt. Luoân luoân luùc naøo cuõng öa thích baûo veä
caùi cuûa caùc baïn. Vì theá, caùc baïn chòu khoå ñau voâ
cuøng. Nhöng söï thaät caùc phaùp aáy khoâng phaûi laø
cuûa caùc baïn. Caùc baïn neân duøng vôùi chaùnh trí
tueä tö duy quaùn xeùt thì thaät söï caùc phaùp aáy
khoâng coù gì laø cuûa caùc baïn caû.

-243-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Chuùng ta haõy quan saùt nhöõng ngöôøi naèm
trong nghóa ñòa, döôùi loøng ñaát kia, thaân naøy coù
coøn gì laø thaân cuûa ta nöõa, chæ coøn laø moät naám
ñaát baát tònh hoâi thoái, phaûi khoâng caùc baïn?
Roài vôï con, roài cha meï, anh em, roài cuûa caûi
taøi saûn nhaø cöûa coøn coù gì laø cuûa ta nöõa ñaâu?
Caùc baïn cöù xeùt coù ñuùng nhö lôøi Phaät ñaõ
daïy khoâng: “Caùi naøy khoâng phaûi cuûa ta, laø
ta, laø baûn ngaõ cuûa ta”.
Khi nghe ñöùc Phaät daïy ñeán ñaây thì chuù beù
La Haàu La laø moät ngöôøi thoâng minh tuyeät vôøi
neân hoûi Phaät:
– “Baïch Theá Toân, coù phaûi chæ saéc maø
thoâi?
Ñöùc Phaät traû lôøi:
– Caû saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, naøy
La Haàu La”.
Qua nhöõng caâu hoûi cuûa La Haàu La vaø lôøi
ñoái ñaùp cuûa ñöùc Phaät. Chuùng ta nhaän xeùt quaû
thaät chuù beù La Haàu La laø moät chuù beù thoâng
minh nhaát, neân môùi coù caâu hoûi “Baïch Theá
Toân, coù phaûi chæ coù saéc maø thoâi”.
Neáu ñaët chuùng ta vaøo vò trí cuûa La Haàu La
thì chuùng ta khoâng theå coù caâu hoûi nhö vaäy

-244-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñöôïc, vì chuùng ta khoâng bieát naêm uaån vaø cuõng
khoâng theå ngôø ñöôïc. Coù ñuùng nhö vaäy khoâng
caùc baïn?
Ñöùc Phaät noùi saéc phaùp töùc laø noùi veà saéc
uaån, saéc uaån laø phaàn vaät chaát, phaàn coù hình
saéc, coù töôùng. Coøn boán uaån kia laø phaàn khoâng
hình saéc, khoâng coù töôùng. Vaäy maø caâu hoûi cuûa
La Haàu La thaät laø tuyeät vôøi, hoûi ñuùng luùc, hôïp
thôøi, caâu hoûi aáy mang ñaày ñuû yù nghóa veà tinh
thaàn cuûa caùc uaån coù thaät nhöng voâ hình khoâng
saéc töôùng.
Ví duï: Chuùng ta ñaët laïi caâu hoûi:
– Baïch Theá Toân, khi Theá Toân noùi thaân
naøy khoâng phaûi cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta
thì thoï, töôûng, haønh, thöùc naøy coù phaûi laø cuûa ta
khoâng?
Khi ñöôïc hoïc kinh saùch Phaät thì ai cuõng
bieát thoï, töôûng, haønh, thöùc laø phaàn khoâng coù
hình saéc (voâ hình) nhöng thaät coù luoân luoân
chuùng ta caûm nhaän raát cuï theå.
Lôøi noùi cuûa ñöùc Phaät daïy La Haàu La laø lôøi
noùi xaùc ñònh phaàn vaät chaát vaø nhöõng phaàn tinh
thaàn trong thaân phaän cuûa con ngöôøi. Toaøn caû
thaân naøy khoâng coù moät thöù gì laø cuûa ta caû.

-245-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Caâu xaùc ñònh maïnh meõ thaúng thaén tuyeät
vôøi: thaân, thoï, töôûng, haønh, thöùc naøy khoâng
phaûi cuûa ta, khoâng phaûi laø ta, khoâng phaûi laø
baûn ngaõ cuûa ta. Lôøi tuyeân boá naøy laøm quaû ñaát
rung ñoäng, bôûi vì lôøi tuyeân boá ñi ngöôïc laïi söï
hieåu bieát cuûa loaøi ngöôøi töø xöa ñeán nay.
Thöa caùc baïn, noùi veà saéc uaån laø noùi veà vaïn
vaät coù hình saéc, coù voùc daùng, coù hình töôùng, cho
neân chuùng ta phaûi hieåu roäng ñöøng hieåu haïn heïp
saéc uaån chæ noùi rieâng veà baûn thaân cuûa con
ngöôøi laø khoâng ñuùng. ÔÛ ñaây phaûi hieåu taát caû
vaïn vaät coù hình saéc ñeàu khoâng phaûi laø ta,
khoâng phaûi laø cuûa ta, khoâng phaûi laø baûn ngaõ
cuûa ta. Vaäy noù laø cuûa ai?
Töø xöa ñeán nay ai cuõng nghó thaân taâm naøy
laø cuûa ta, laø ta, baûn ngaõ cuûa ta. Theá maø baây giôø
ñöùc Phaät laïi noùi khoâng phaûi cuûa ta, laø ta thì
laøm ñaûo loän caû söï hieåu bieát cuûa con ngöôøi.
Khi ñöùc Phaät daïy La Haàu La thì Ngaøi baûo
La Haàu La, phaûi duøng chaùnh trí tueä maø tö duy
suy xeùt. Nhôø chaùnh trí tueä tö duy quaùn xeùt ta
môùi thaáy nhö thaät, caùc phaùp khoâng coù vaät gì laø
ta, laø cuûa ta caû.
Caùi hieåu bieát cuûa con ngöôøi töø xöa ñeán nay
khoâng phaûi laø caùi hieåu bieát chaùnh trí tueä maø laø
caùi hieåu bieát taø trí tueä; do söï hieåu bieát ñoù khieán

-246-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cho con ngöôøi laàm chaáp coù caùi ta, caùi cuûa ta, caùi
baûn ngaõ cuûa ta, neân thöôøng chòu nhieàu ñau khoå,
phieàn naõo, v.v..
Taø trí tueä töùc laø töôûng tri, töôûng tri laø caùi
hieåu khoâng ñuùng nhö thaät. Chính caùi hieåu bieát
khoâng ñuùng nhö thaät ñaõ ñöa con ngöôøi vaøo
voøng laån quaån cuûa nhaân quaû nghieäp baùo khoâng
coù loái thoaùt ra.
Do söï hieåu bieát khoâng ñuùng nhö thaät neân
môùi chaáp thaân taâm naøy laø ta, laø cuûa ta. Vaäy
thaân taâm naøy laø cuûa ai nhö ñaõ hoûi ôû treân?
Thöa caùc baïn, thaân taâm naøy laø cuûa nghieäp
löïc nhaân quaû. Noù laø duïng cuï cuûa nhaân quaû. Cho
neân, ñöùc Phaät noùi: “Con ngöôøi laø thöøa töï
cuûa nhaân quaû”.
Nghieäp löïc nhaân quaû luoân luoân ôû saùt beân
thaân taâm con ngöôøi nhö hình vôùi boùng. Thaân
taâm con ngöôøi chæ laø duïng cuï cuûa nghieäp löïc
nhaân quaû ñeå noù sai baûo.
Neáu moät ngöôøi coù trí tueä thì nhaän ra ngay
ñöôïc ñieàu naøy töùc laø nhaän ra ñöôïc thaân taâm
chuùng ta laø teân noâ leä cuûa nhaân quaû, noù sai thaân
taâm naøy laøm gì thì thaân taâm phaûi laøm theo.
Ví duï: Nghieäp nhaân quaû muoán chuùng ta
“ñi nguû” laø thaân taâm laøm theo “ñi nguû”;

-247-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

muoán chuùng ta “ñi aên” laø thaân taâm laøm theo
“ñi aên”; muoán chuùng ta “saân giaän” laø thaân
taâm laøm theo “saân giaän”; muoán chuùng ta
“phieàn naõo” laø thaân taâm laøm theo “phieàn
naõo”; muoán chuùng ta beänh ñau laø thaân taâm
laøm theo “beänh ñau”, v.v..
Ví duï 1: Nghieäp löïc nhaân quaû sai baûo thaân
taâm muoán caùi nhaø, thì thaân taâm sanh ra ham
muoán caùi nhaø.
Ví duï 2: Khi coù ngöôøi cheâ hay maï lò maït
saùt thì nghieäp löïïc baûo phaûi saân giaän, caêm töùc,
thuø gheùt, töùc toái thì ngay ñoù thaân taâm laøm
theo: saân giaän, caêm töùc, thuø gheùt, töùc toái, v.v..
Ví duï 3: Khi thaáy ngöôøi khaùc phaùi thì
nghieäp löïc sai baûo thaân taâm öa thích ngöôøi naøy
khoâng öa thích ngöôøi kia thì thaân taâm cuõng
laøm theo.
Ví duï 4: Khi thaáy tieàn vaøng ngoïc ngaø chaâu
baùu, nghieäp löïc sai baûo thaân taâm öa thích muoán
coù nhöõng vaät sang ñeïp vaø tieàn baïc nhieàu thì
thaân taâm laøm theo.
Nhö vaäy, thaân taâm chuùng ta laø teân noâ leä
cuûa nghieäp löïc nhaân quaû, chöù thaân taâm coù caùi
gì cuûa ta ñaâu. Caùc baïn cöù nhaän xeùt coù ñuùng vaäy
khoâng?

-248-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thöa caùc baïn! Do nhöõng ví duï treân ñaây caùc
baïn ñaõ nhaän ra: saéc, thoïï, töôûng, haønh, thöùc,
(thaân taâm) laø cuûa nghieäp löïc nhaân quaû, chöù caùc
baïn chaúng coù gì goïi laø thaân taâm cuûa caùc baïn caû.
Neáu laø thaân taâm cuûa caùc baïn thì caùc baïn phaûi
coù quyeàn vôùi noù, baûo sao noù phaûi nghe theo vaäy.
Thaân caùc baïn ñau beänh, caùc baïn baûo noù ñöøng coù
ñau beänh, noù coù nghe theo caùc baïn khoâng? Taâm
caùc baïn giaän hôøn, caùc baïn baûo noù ñöùng giaän
hôøn, noù coù nghe theo caùc baïn khoâng?
Qua nhöõng lôøi daïy treân ñaây caùc baïn coù
hieåu khoâng? Caùc baïn coù bieát mình töø laâu ñaõ
hieåu laàm laïc khoâng? Laâu nay caùc baïn nghó raèng
thaân taâm naøy laø cuûa caùc baïn. Neáu quaû thaân
taâm cuûa caùc baïn sao caùc baïn ñieàu khieån noù
khoâng ñöôïc, maø ñeå cho nghieäp ñieàu khieån noù
vaäy.
Chuùng toâi xin nhaéc laïi moät laàn nöõa, caùc
baïn coù bao giôø muoán mình töùc giaän khoâng?
Chaéc laø khoâng, phaûi khoâng caùc baïn? Nhöng
thaân taâm caùc baïn coù nghe caùc baïn ñaâu. Khi coù
ngöôøi chöûi maéng caùc baïn thì caùc baïn töùc giaän
lieàn. Nhö vaäy thaân taâm cuûa caùc baïn khoâng phaûi
cuûa caùc baïn. Coù ñuùng nhö vaäy khoâng?
Caùc baïn coù bao giôø muoán thaân cuûa caùc baïn
beänh khoâng? Theá sao noù beänh caùc baïn baûo noù

-249-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

khoâng beänh, noù ñaâu coù nghe caùc baïn nhö treân
ñaõ noùi. Coù phaûi vaäy khoâng?
Caùc baïn coù bao giôø muoán thaân caùc baïn
cheát khoâng? Chaéc laø khoâng, phaûi khoâng caùc
baïn? Theá sao khi thaân taâm caùc baïn cheát, caùc
baïn baûo noù ñöøng cheát, noù coù nghe caùc baïn
khoâng?
Nhö vaäy, thaân taâm khoâng phaûi laø cuûa caùc
baïn thì vaät chaát xung quanh caùc baïn nhö nhaø
cöûa, tieàn baïc, cuûa caûi, xe coä laøm sao cuûa caùc baïn
ñöôïc.
Khi caùc baïn cheát, caùc baïn coù mang theo
nhöõng vaät gì yeâu quyù nhaát cuûa caùc baïn khoâng.
Ngay caû vôï con caùc baïn, caùc baïn cuõng khoâng
mang theo ñöôïc. Ngaøy xöa, Trang Töû ngöôøi
nöôùc Trung Hoa noùi: “Vôï cheát tröôùc laø vôï
mình”. Lôøi noùi naøy chæ ñuùng moät phaàn nhoû
trong thôøi gian hieän taïi maø thoâi, chöù thôøi gian
quaù khöù vaø töông lai thì vôï con ta coù phaûi coøn
laø cuûa ta nöõa khoâng? Nhaø cöûa, cuûa caûi, tieàn baïc
ngaøy nay ta laøm ra noù nhöng noù khoâng phaûi
cuûa ta, vì ta coù mang theo ñöôïc vaät gì ñaâu khi
ta cheát. Phaûi khoâng caùc baïn?
Vì thaáy nhö thaät, ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh:
“Saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc, khoâng phaûi
laø ta, khoâng phaûi laø cuûa ta, khoâng phaûi laø

-250-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

baûn ngaõ cuûa ta”. Khi nghe lôøi daïy naøy chuù beù
La Haàu La tænh ngoä ngay lieàn: Thaân taâm naøy
vaø taát caû caùc phaùp treân theá gian khoâng coù gì laø
ta, laø cuûa ta, laø baûn ngaõ cuûa ta thì coøn gì maø
tham ñaém. Neân ngay caû luùc buïng ñoùi ñi xin aên,
chuù beù La Haàu La ñaõ giaùc ngoä ñöôïc ñieàu naøy
neân khoâng coøn tha thieát aên uoáng nöõa maø xin
ñöùc Phaät trôû veà thaát tu taäp.
Ñaây chuùng ta nghe tieáp ñoaïn kinh keá:
“Roài toân giaû La Haàu La töï nghó. Ai coù theå
hoâm nay ñöôïc Theá Toân tröïc tieáp giaûng daïy
vôùi baøi giaùo giôùi naøy maø coøn coù theå ñi vaøo
laøng khaát thöïc?”.
Chuù beù La Haàu La tuoåi treû, beù thô coù söï
hieåu bieát khoâng thua ngöôøi lôùn vaø suy nghó raát
chín chaén. Caùi hay nhaát cuûa chuù laø daùm nghó,
daùm laøm, duø cho ngöôøi lôùn cuõng khoâng theå naøo
saùnh kòp. Khi chuùng ta ñoïc ñoaïn kinh naøy môùi
thaáy La Haàu La trí tueä tuyeät vôøi. Coù phaûi vaäy
khoâng caùc baïn?
Cöù thöû nghó xem vaø so saùnh baïn vôùi La
Haàu La thì baïn ñaâu phaûi khoâng nghe nhöõng lôøi
Phaät daïy naøy. Coù theå noùi raèng baïn ñaõ töøng
nghe lôøi daïy naøy quaù nhieàu trong caùc kinh saùch
Nguyeân Thuûy, nhöng caùc baïn coù daùm boû aên
uoáng nhö chuù beù La Haàu La khoâng? Khi bieát

-251-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thaân taâm naøy vaø caùc phaùp khoâng coù vaät gì laø
cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta, thì chuù beù La
Haàu La khoâng coøn tha thieát ñeán aên uoáng vaø vui
ñuøa vôùi nhöõng caùi khoâng phaûi cuûa mình, khoâng
phaûi laø mình nöõa; vì khoâng phaûi cuûa mình maø
coù coá baûo veä giöõ gìn thì cuoái cuøng cuõng khoâng
phaûi laø cuûa mình ñöôïc. Khi hieåu thaät roõ nhö
vaäy nhöng ai daùm laøm nhö La Haàu La, moät chuù
beù mieäng coøn hoâi söõa maø daùm caû gan boû aên lo
tu taäp thì thaät laø vó ñaïi.
Lôøi daïy naøy roõ raøng nhö vaäy, theá môùi
thaáy moïi ngöôøi ñang soáng treân haønh tinh naøy
thaät laø ñieân ñaûo, voâ minh. Caùi khoâng phaûi cuûa
mình maø cöù cho laø cuûa mình, laø mình, laø baûn
ngaõ cuûa mình. Töø choã hieåu sai laàm chaáp ñoù ñaõ
ñöa loaøi ngöôøi vaøo con ñöôøng aùc, con ñöôøng toäi
loãi, con ñöôøng ñau khoå baát taän. Vì laàm chaáp
nhö vaäy ñeán khi cheát maát roài, töù ñaïi traû veà cho
töù ñaïi, maø vaãn coøn cho raèng: “Sau khi cheát
coøn coù söï soáng, töùc laø coøn coù linh hoàn”. OÂi!
Thaät laø voâ minh, soáng trong ñieân ñaûo töôûng
“Sau khi cheát coøn coù nhöõng gì?”. Trí tueä
khoâng saùng suoát, soáng trong aûo töôûng neân ñieân
daïi, heã coù ngöôøi cheát thì ñi röôùc maáy oâng thaày
cuùng ñeán tuïng nieäm, caàu sieâu cho linh hoàn tieâu
dieâu nôi mieàn Cöïc Laïc. Thaät laø moät vieäc laøm
nhaûm nhí, muø quaùng, ngu ngoác, toán coâng, toán

-252-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

cuûa maø coøn bò ngöôøi trí cheâ cöôøi laø meâ tín, laïc
haäu, v.v..
Khi thaáu hieåu thaân nguõ uaån naøy khoâng
phaûi cuûa ta, khoâng phaûi laø ta, khoâng phaûi laø
baûn ngaõ cuûa ta, neân ngay khi ñang ñi khaát thöïc
vôùi ñöùc Phaät vaø ñöôïc nghe moät baøi phaùp tuyeät
vôøi, La Haàu La töø bieät ñöùc Phaät trôû veà thaát cuûa
mình, ngoài xuoáng döôùi moät goác caây, kieát giaø
löng thaúng, an truù nieäm tröôùc maët, ñeå quaùn xeùt
thaân haønh, yù haønh, khaåu haønh vaø lyù voâ ngaõ maø
ñöùc Phaät vöøa daïy xong, ñeå cho thaám nhuaàn.
Thöa caùc baïn! Caùc baïn coøn nhôù laïi baøi
kinh ñaàu tieân Giaùo Giôùi La Haàu La maø ñöùc
Phaät ñaõ daïy caùch thöùc tu taäp phaûn tænh giôùi
thaân haønh, giôùi khaåu haønh vaø giôùi yù haønh.
Do baøi giaùo giôùi ñaàu tieân ñoù maø chuùng ta
bieát chaéc La Haàu La an truù nieäm tröôùc maët laø
nieäm thaân haønh nghieäp, khaåu haønh nghieäp vaø
yù haønh nghieäp.
Ai cuõng bieát baøi Giaùo Giôùi La Haàu La ôû
röøng Am Baø La laø daïy ba giôùi haønh raát tuyeät
vôøi. Nhôø baøi phaùp phaûn tænh thaân haønh
nghieäp, khaåu haønh nghieäp vaø yù haønh nghieäp,
neân taâm La Haàu La ñaõ ly duïc ly aùc phaùp khaù
nhieàu, coù phaàn thanh tònh. Ñeán khi ñöôïc ñöùc
Phaät daïy kinh Ñaïi Giaùo Giôùi La Haàu La thì

-253-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ngaøi ngoä raát nhanh: “Caùc phaùp trong thaân,
ngoaøi thaân, ñaâu coù phaùp naøo laø cuûa mình,
laø mình, laø baûn ngaõ cuûa mình nhö vaäy coøn
tham lam, ham muoán giaøu sang, danh lôïi
cho ai? AÊn uoáng, nguû nghæ cho ai? Giaän
hôøn, ganh tò cho ai? Phieàn naõo khoå ñau, lo
raàu cho ai? Vui chôi, duïc laïc cho ai, v.v..”.
La Haàu La hieåu roõ vaán ñeà naøy raát quan
troïng neân khoâng chaàn chöø maø haõy lo tu taäp
ngaên vaø dieät nhöõng thaân haønh nghieäp aùc, khaåu
haønh nghieäp aùc, yù haønh nghieäp aùc ñeå taâm ly
duïc ly aùc phaùp hoaøn toaøn.
Luùc baáy giôø La Haàu La an truù thaân haønh
nghieäp, khaåu haønh nghieäp vaø yù haønh nghieäp,
khi nghieäp naøo khôûi ra thì Ngaøi tö duy phaûn
tænh ngaên vaø dieät, khoâng cho aùc phaùp xaâm
chieám vaøo thaân, taâm cuûa Ngaøi vaø Ngaøi tu taäp
nhö vaäy töø ngaøy naøy ñeán ngaøy khaùc. Taát caû caùc
thaân haønh nghieäp aùc, khaåu haønh nghieäp aùc, yù
haønh nghieäp aùc khoâng coøn nöõa. Nhöng khoâng
phaûi taát caû thaân haønh nghieäp aùc, khaåu haønh
nghieäp aùc, hay yù haønh nghieäp aùc naøo cuõng cheá
ngöï vaø ñuoåi ñi moät caùch deã daøng ñöôïc.
Thöa caùc baïn! Caùc baïn coù hieåu thaân haønh
nghieäp, khaåu haønh nghieäp vaø yù haønh nghieäp laø
gì chöa?

-254-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

– Thaân haønh nghieäp laø thaân laøm moät vieäc gì, khaåu haønh nghieäp laø mieäng noùi moät vieäc gì,
yù haønh nghieäp laø yù suy nghó moät ñieàu gì.
Caùc baïn coù hieåu nghóa an truù nieäm tröôùc
maët laø laøm nhö theá naøo chöa?
– An truù nieäm tröôùc maët coù nghóa laø ñaët moät ñeà taøi, roài ôû treân ñeà taøi ñoù say meâ quaùn xeùt
vaø tö duy.
Ví duï: Ta xeùt thaáy trong moät ngaøy vöøa
qua, thaân haønh nghieäp naøo cuûa ta ñaõ töï laøm
khoå mình, khoå ngöôøi thì ta ñaët thaân nghieäp aáy
ra tö duy suy nghó, ñeå roài ta keát luaän thaân
haønh nghieäp maø ta ñaõ laøm laø haønh ñoäng do
thaân ta laøm khoå ta, khoå ngöôøi vaø khoå caû hai.
Haønh ñoäng nhö vaäy nhaát ñònh duø coù cheát ta
cuõng khoâng laøm.
Khaåu haønh nghieäp, yù haønh nghieäp ta cuõng
ñöa ra ñaët nieäm tröôùc maët vaø tö duy nhö vaäy,
töø ñoù ta ruùt ra nhöõng kinh nghieäm cuûa caùc thaân
haønh nghieäp trong hieän taïi, ta khoâng ñeå xaûy ra
thaân, khaåu, yù haønh nghieäp töï haïi, haïi ngöôøi vaø
haïi caû hai nöõa. Vaø chính söï tu taäp nhö vaäy goïi
laø “Giôùi haønh tam nghieäp”. Coù tu taäp giôùi
haønh tam nghieäp nhö vaäy thì Möôøi Giôùi Ñöùc
Thaùnh Sa Di khoâng heà vi phaïm. Bôûi vì Möôøi
Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di vi phaïm ñeàu phaûi do töø

-255-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thaân haønh, khaåu haønh, yù haønh; ngoaøi thaân
haønh, yù haønh, khaåu haønh ra thì khoâng coù nôi
vaøo vi phaïm giôùi luaät caû.
Muoán giöõ gìn Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh Sa Di
nghieâm chænh thì chæ coù söï phaûn tænh thaân
haønh, khaåu haønh, yù haønh nhö ñöùc Phaät ñaõ daïy
La Haàu La.
Söï phaûn tænh aáy laø tröïc haïnh, chaùnh
haïnh, thaéng haïnh cuûa Thaày Sa di. Tröïc haïnh,
chaùnh haïnh, thaéng haïnh cuûa Thaày Sa di hoaøn
maõn laø Thaùnh Ñöùc cuûa ngöôøi tu só Phaät giaùo.
ÔÛ baøi kinh Tieåu Giaùo Giôùi La Haàu La ôû
röøng Am Baø La naøy chæ daïy cho chuùng ta thaáy
moät giôùi caám trong giôùi boån laø giôùi khoâng noùi
voïng ngöõ, moät giôùi caám naøy laø ñaïi dieän cho
möôøi giôùi caám Sa di nhö ñaõ noùi ôû treân. Muoán
khoâng phaïm giôùi noùi voïng ngöõ hay khoâng
phaïm möôøi giôùi Sa di thì phaûi phaûn tænh thaân,
khaåu, yù haønh nghieäp töùc laø phaûi soáng tröïc
haïnh, chaùnh haïnh, thaéng haïnh treân thaân,
mieäng, yù cuûa mình.
Chính treân thaân, khaåu, yù haønh ñuùng tröïc
haïnh, chaùnh haïnh, thaéng haïnh thì khoâng bao
giôø laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå chuùng
sanh.

-256-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Xaù Lôïi Phaát, boån sö cuûa La Haàu La,
thöôøng hay ñeå yù ñeán ñeä töû cuûa mình. Töø hôn
maáy thaùng nay ngaøy naøo cuõng thaáy La Haàu La
thöôøng ngoài döôùi taùn caây, kieát giaø, löng thaúng,
an truù nieäm tröôùc maët.
Xaù Lôïi Phaát bieát raèng nhaân duyeân ñeä töû
cuûa mình ñaõ ñeán luùc chín muøi nhö traùi caây. Vì
theá, Ngaøi ñeán tröôùc La Haàu La vaø baûo raèng:
“Naøy La Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp nhaäp
töùc nieäm xuaát töùc nieäm (nieäm hôi thôû voâ
hôi thôû ra). Naøy La Haàu La tu taäp nieäm
hôi thôû voâ hôi thôû ra laøm cho sung maõn,
ñöôïc quaû lôùn, ñöôïc lôïi ích”.
Sau khi ñöôïc Thaày boån sö daïy nhö vaäy, La
Haàu La môùi löu yù vaø tröïc nhaän ra khi ñaït ñöôïc
nieäm thaân haønh nghieäp, khaåu haønh nghieäp vaø
yù haønh nghieäp khoâng coøn trong aùc phaùp haïi
mình haïi ngöôøi vaø haïi caû hai thì thaân taâm
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï. Khi taâm ñöôïc ôû
trong traïng thaùi aáy thì taâm laïi bieát roõ hôi thôû
voâ, hôi thôû ra nheï nhaøng vaø thoâng suoát.
Thöôøng thaáy hôi thôû voâ ra nhö vaäy nhöng
La Haàu La ñaâu coù ñeå yù, ñeán khi Thaày Boån Sö
daïy: “Haõy tu taäp nieäm hôi thôû voâ hôi thôû
ra…”, thì Ngaøi raát ngaïc nhieân, vì thöôøng ngaøy
tu haønh chaùnh kieán, chaùnh tö duy treân thaân

-257-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

haønh, khaåu haønh, yù haønh thì ñaõ thaáy hôi thôû
voâ ra nhö vaäy. Coøn baây giôø laïi baûo haõy tu taäp
hôi thôû voâ ra. Vaäy tu taäp hôi thôû voâ ra nhö theá
naøo?
Caâu hoûi aáy luoân luoân aùm aûnh trong ñaàu La
Haàu La maø khoâng coù caâu ñaùp. Sau bao ngaøy tö
duy khoâng tìm ra ñaùp aùn. Ngaøi nghó ñeán Ñöùc
Theá Toân seõ giaûi ñaùp ñöôïc caâu hoûi naøy.


-258-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù saùu:
ĐỊA GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng ÑÒA GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh thì
phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh cuûa
ñòa giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc ñòa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh ñòa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua nhöõng haønh ñoäng nhö ñaát khi noùi,
nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai
nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Ñòa giôùi haønh nghóa laø gì?
Ñòa giôùi haønh coù nghóa laø haønh ñoäng nhö
ñaát. Ngöôøi tu theo Phaät phaûi giöõ gìn taâm mình
nhö ñaát. Chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy
La Haàu La giöõ gìn taâm nhö ñaát:

-259-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

“Vaøo moät buoåi chieàu sau khi töø thieàn
ñònh ñöùng daäy ñi ñeán choã Theá Toân ôû, sau
khi ñeán ñaûnh leã Theá Toân roài ngoài xuoáng
moät beân. Toân giaû La Haàu La baïch Theá Toân:
“Baïch Theá Toân! nieäm hôi thôû ra hôi thôû voâ
ñöôïc tu taäp nhö theá naøo? Laøm cho sung
maõn nhö theá naøo ñeå ñöôïc quaû lôùn, lôïi ích
lôùn?”.
Trong khi ñöôïc hoûi nhö vaäy ñöùc Phaät
khoâng tröïc tieáp traû lôøi veà hôi thôû maø laïi traû lôøi
nghe nhö khoâng aên nhaäp gì vôùi caâu hoûi. Neáu
caùc baïn khoâng beàn loøng, beàn chí ngoài nghe heát
baøi phaùp thì chaéc chaén caùc baïn seõ khoâng hieåu
baøi phaùp naøy chuùt naøo caû. Vì baøi phaùp naøy coù
nhieàu giôùi chöù khoâng phaûi coù moät giôùi ñaát
khoâng, maø hôi thôû ra, voâ cuõng laø moät giôùi haønh
ñaáy caùc baïn aï!
Ñòa Giôùi Haønh Ñöùc Thaùnh Sa Di. Muoán
thöïc hieän ñòa giôùi haønh ñöùc Thaùnh Taêng,
Thaùnh Ni, Thaùnh Sa Di thì phaûi thöïc hieän theo
nhöõng lôøi daïy döôùi ñaây:
“Naøy La Haàu La caùi gì thuoäc veà noäi
thaân, thuoäc veà caù nhaân, kieân cöùng thoâ phuø,
bò chaáp thuû nhö toùc, loâng, moùng, raêng, da
thòt, gaân, xöông, tuyû, thaän, tim, gan, hoaønh
caùch moâ, laù laùch, ruoät, maøng ruoät, bao töû,

-260-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

phaân vaø baát cöù vaät gì khaùc thuoäc noäi thaân,
thuoäc caù nhaân nhö vaäy, naøy La Haàu La
ñöôïc goïi laø noäi ñòa giôùi, nhöõng gì thuoäc
noäi ñòa giôùi vaø nhöõng gì thuoäc ñòa ngoaïi
giôùi ñeàu thuoäc veà ñòa giôùi. Ñòa giôùi aáy phaûi
ñöôïc quaùn saùt nhö thaät vôùi chaùnh trí tueä
nhö sau: “Caùi naøy khoâng phaûi laø cuûa ta,
caùi naøy khoâng phaûi laø ta, caùi naøy khoâng
phaûi laø töï ngaõ cuûa ta”, sau khi thaät quaùn
saùt ñòa giôùi vôùi chaùnh trí tueä nhö vaäy thì
con seõ sanh yeåm ly ñoái vôùi ñòa giôùi, taâm töø
boû ñòa giôùi”.
Qua nhöõng lôøi daïy cuûa ñöùc Phaät treân ñaây,
chuùng ta nhaän xeùt veà lôøi daïy naøy ñaâu coù lieân
quan ñeán hôi thôû voâ, hôi thôû ra phaûi khoâng caùc
baïn?
Thöa caùc baïn! Caùc baïn neân ñoïc laïi ñoaïn
kinh döôùi ñaây thì roõ: “Naøy caùc Tyø Kheo, neáu
caùc Tyø Kheo muoán raèng caùc nieäm tö duy
ñöôïc ñoaïn taän thì ñònh nieäm hôi thôû voâ
hôi thôû ra naøy phaûi ñöôïc kheùo taùc yù”. Caùc
baïn hieåu roõ lôøi daïy naøy chöù.
Theo lôøi daïy treân ñaây chuùng ta caàn phaûi
nöông theo hôi thôû voâ vaø hôi thôû ra ñeå tu taäp
giôùi ñaát, nhôø nöông theo hôi thôû voâ vaø hôi thôû
ra neân taâm ta ñöôïc an truù vaø tónh laëng; khi

-261-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

taâm ñöôïc an truù vaø tónh laëng thì ta ñöa ñeà taøi
ñòa giôùi quaùn saùt vôùi chaùnh trí tueä cuûa mình. Vì
theá, oâng Xaù Lôïi Phaát khi thaáy La Haàu La
chuyeân taâm tu taäp neân coá yù nhaéc kheùo: “Naøy
La Haàu La haõy tu taäp nieäm hôi thôû voâ, hôi
thôû ra, laøm cho sung maõn ñöôïc quaû lôùn,
ñöôïc lôïi ích lôùn”.
Do lôøi nhaéc kheùo naøy, neân La Haàu La ñeán
thöa hoûi Phaät. Vaø baây giôø chuùng ta môùi coù
nhöõng baøi giôùi haønh ñeå hoïc vaø tu taäp vôùi phaùp
moân hôi thôû.
Theo nhöõng ñeà taøi tu taäp naøo cuõng phaûi
nöông vaøo hôi thôû voâ vaø hôi thôû ra thì ta môùi
coù ñeà taøi quaùn taùc yù theo hôi thôû tu taäp theo
Giôùi haønh.
Ví duï: Khi ta quan saùt ñòa giôùi, khoâng phaûi
laø cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta thì chuùng ta
khoâng caàn quan saùt nöõa maø cöù theo ñònh nieäm
hôi thôû naøy kheùo taùc yù nhö lôøi daïy trong kinh.
Chuùng toâi cho moät ví duï ñeå caùc baïn tu taäp
sau khi quaùn saùt moät phaùp naøo nhö thaät vôùi
chaùnh trí tueä. Ví nhö coù moät ngöôøi cha vöøa môùi
maát khieán taâm ta ñau khoå, nhôù thöông, ta neân
ñöa ñeà taøi naøy ra quaùn xeùt vaø tö duy: “Thaân töù
ñaïi cuûa cha ta laø do duyeân hôïp, noù laø
duïng cuï cuûa nhaân quaû chöù noù ñaâu phaûi laø

-262-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thaân cuûa cha ta, côù sao ta laïi ngu si nhö
vaäy, laàm chaáp noù laø thaân cuûa cha ta, laïi ñi
khoùc caùi thaân noâ leä cuûa nhaân quaû, coù ích
lôïi gì cho ta, cho moïi ngöôøi”. Ñoù laø caùch
thöùc tö duy quaùn xeùt duøng tri kieán ñeå xaû taâm ly
duïc ly aùc phaùp. Coøn quaùn thaân naøy “khoâng
phaûi laø ta, laø cuûa ta, laø baûn ngaõ cuûa ta hít
voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû
ra” ñoù laø phöông phaùp thöïc haønh voâ ngaõ cuûa
ñòa giôùi haønh maø oâng Xaù Lôïi Phaát kheùo nhaéc
nhôû La Haàu La ñaáy caùc baïn aï!
Xin nhaéc laïi caâu treân: “Ñòa giôùi naøy
khoâng phaûi laø cuûa ta, khoâng phaûi laø ta,
khoâng phaûi baûn ngaõ cuûa ta, hít voâ toâi bieát
toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”. Ñaây laø
caâu Traïch Phaùp Giaùc Chi duøng ñeå taùc yù keát hôïp
vôùi hôi thôû, bieán thaønh moät phaùp moân ñoäc ñaùo
tuyeät vôøi. Chuùng ta cöù theo caâu taùc yù naøy vaø
nöông vaøo hôi thôû voâ, hôi thôû ra kheùo tu taäp
nhö vaäy thì keát quaû seõ mang ñeán voâ ngaõ nhö
thaät. Treân ñaây laø ñòa giôùi haønh thöù saùu tu taäp
taâm voâ ngaõ caùc baïn neân ghi nhôù.

-263-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù baûy:
THỦY GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng THUÛY GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh
thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa thuûy giôùi laø gì?
Giôùi ñöùc thuûy giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh thuûy giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua thuûy giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Muoán tu taäp thuûy giôùi ñöôïc nghieâm chænh
khoâng coù vi phaïm vaø keát quaû giaûi thoaùt roõ raøng
thì chuùng ta haõy nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu La:
“Naøy La Haàu La, theá naøo laø thuûy giôùi? Coù
noäi thuûy giôùi, coù ngoaïi thuûy giôùi. Vaø naøy
La Haàu La theá naøo laø noäi thuûy giôùi? Caùi gì
thuoäc noäi thaân, thuoäc caù nhaân, thuoäc nöôùc

-264-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thuoäc chaát loûng bò chaáp thuû nhö: Maät,
ñaøm, nieâm dòch, muû, maùu, moà hoâi, môõ,
nöôùc maét, môõ da, nöôùc mieáng, nöôùc muû,
nöôùc ôû khôùp xöông, nöôùc tieåu vaø baát cöù vaät
gì khaùc thuoäc noäi thaân, thuoäc caù nhaân,
thuoäc chaát loûng, bò chaáp thuû nhö vaäy, naøy
La Haàu La, ñöôïc goïi laø thuûy giôùi. Nhöõng gì
thuoäc noäi thuûy giôùi. Vaø nhöõng gì thuoäc
ngoaïi thuûy ñeàu thuoäc veà thuûy giôùi, thuûy
giôùi aáy phaûi ñöôïc quaùn saùt nhö thaät vôùi
chaùnh trí tueä nhö sau: “Caùi naøy khoâng
phaûi cuûa ta, caùi naøy khoâng phaûi laø ta, caùi
naøy khoâng phaûi töï ngaõ cuûa ta”. Sau khi
nhö thaät quan saùt thuûy giôùi vôùi chaùnh trí
tueä nhö vaäy, vò aáy sinh yeåm ly ñoái vôùi thuûy
giôùi, taâm töø boû thuûy giôùi”.
Vôùi thuûy giôùi chuùng ta tu taäp cuõng nhö ñòa
giôùi vaäy, nghóa laø chuùng ta phaûi nöông vaøo hôi
thôû voâ ra maø taùc yù: “Maùu, muû, ñôøm vaø nhöõng
chaát loûng trong thaân ta khoâng phaûi cuûa ta,
khoâng phaûi laø ta, khoâng phaûi baûn ngaõ cuûa,
ta phaûi töø boû yeåm ly xa lìa ñöøng dính maéc;
hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi
thôû ra”. Caùc baïn phaûi nhôù tu taäp caâu naøy
thöôøng xuyeân, chöøng naøo thaáy taâm yeåm ly

-265-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhaøm chaùn thaät söï, coù nghóa laø nhaøm chaùn aên
uoáng, nguû nghæ phi thôøi töùc laø khoâng coøn dính
maéc vaøo aên ngon, aên nhieàu böõa; maëc ñeïp, maëc
sang nöõa. Ñoù laø ñaõ ly duïc tham.


-266-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù taùm:
HỎA GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng HOÛA GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh
thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa hoûa giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc hoûa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh hoûa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua hoûa giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Hoûa giôùi tu taäp cuõng gioáng nhö tu taäp ñòa
giôùi, thuûy giôùi vaäy. Tröôùc khi muoán tu taäp giôùi
naøy thì chuùng ta haõy laéng nghe lôøi daïy cuûa ñöùc
Phaät: “Naøy La Haàu La, theá naøo laø hoaû giôùi?
Coù noäi hoûa giôùi, coù ngoaïi hoûa giôùi. Naøy La
Haàu La, theá naøo laø noäi hoûa giôùi? Caùi gì
thuoäc veà noäi thaân, thuoäc veà caù nhaân, thuoäc
veà löûa, thuoäc veà chaát noùng, bò chaáp thuû
nhö caùi gì khieán cho taâm noùng, khieán cho

-267-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

huûy hoaïi, khieán cho thieâu chaùy, caùi gì
khieán cho nhöõng vaät ñöôïc aên, uoáng, nhai
nuoát, neám coù theå tieâu hoùa hay nhöõng vaät gì
khaùc laøm ra söùc noùng nhieät löôïng, nhieät
ñoä, v.v..
Naøy La Haàu La, nhö vaäy ñöôïc goïi laø
noäi hoûa giôùi. Nhöõng gì thuoäc veà noäi hoûa
giôùi, nhöõng gì thuoäc veà ngoaïi hoûa giôùi ñeàu
thuoäc veà hoûa giôùi. Hoûa giôùi aáy ñöôïc quan
saùt nhö thaät vôùi chaùnh trí tueä nhö sau:
“Caùi naøy khoâng phaûi cuûa ta, caùi naøy khoâng
phaûi laø ta, caùi naøy khoâng phaûi töï ngaõ cuûa
ta”. Sau khi nhö thaät quan saùt hoûa giôùi vôùi
chaùnh trí tueä nhö vaäy vò aáy sanh yeåm ly
ñoái vôùi hoûa giôùi, taâm töø boû hoûa giôùi”.
Muoán tu taäp cho coù hieäu quaû yeåm ly hay töø
boû hoûa giôùi thì neân nöông vaøo hôi thôû voâ hôi
thôû ra maø taùc yù.
Ví duï: Tu taäp hoûa giôùi caàn phaûi nöông theo
caâu traïch phaùp naøy: “Hoûa giôùi naøy khoâng
phaûi cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta, ta
haõy yeåm ly töø boû, hít voâ toâi bieát toâi hít voâ
thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”. Cöù hít voâ thôû ra
ñeám naêm hôi thôû thì taùc yù caâu treân moät laàn. Tu
taäp nhö vaäy suoát 30 phuùt nghæ xaû hôi.


-268-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù chín:
PHONG GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng PHONG GIÔÙI HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa phong giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc phong giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh phong giôùi haønh laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua phong giôùi haønh nhö: noùi,
nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai
nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Phong giôùi tu taäp cuõng nhö ñòa, thuûy, hoûa
vaäy. Chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La
Haàu La: “Naøy La Haàu La, theá naøo laø phong
giôùi? Coù noäi phong giôùi, coù ngoaïi phong
giôùi. Vaø naøy La Haàu La, theá naøo laø noäi
phong giôùi? Caùi gì thuoäc veà noäi thaân thuoäc
veà caù nhaân, thuoäc gioù, thuoäc taùnh ñoäng, bò

-269-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

chaáp thuû nhö gioù thoåi leân, gioù thoåi xuoáng,
gioù trong ruoät, gioù trong buïng döôùi, gioù
thoåi ngang caùc ñoát khôùp xöông, hôi thôû voâ,
hôi thôû ra, vaø baát cöù moät vaät gì khaùc thuoäc
noäi thaân, thuoäc caù nhaân, thuoäc gioù, thuoäc
taùnh ñoäng, bò chaáp thuû naøy La Haàu La nhö
vaäy ñöôïc goïi laø noäi phong giôùi. Nhöõng gì
thuoäc veà noäi phong giôùi, vaø nhöõng gì thuoäc
veà ngoaïi phong giôùi ñeàu thuoäc veà phong
giôùi. Phong giôùi aáy phaûi ñöôïc quan saùt
nhö thaät vôùi chaùnh trí tueä nhö sau: “Caùi
naøy khoâng phaûi cuûa ta, caùi naøy khoâng phaûi
laø ta, caùi naøy khoâng phaûi baûn ngaõ cuûa ta”.
Sau khi nhö thaät quaùn saùt phong giôùi vôùi
chaùnh trí tueä nhö vaäy, vò aáy sanh yeåm ly,
ñoái vôùi phong giôùi, taâm töø boû phong giôùi”.
Döïa theo baøi phaùp naøy chuùng ta quaùn saùt.
Gioù thoåi beân ngoaøi, gioù thoåi beân trong thaân ta
nhö hôi thôû voâ, ra; hôi thôû thuoäc veà taùnh gioù
ñeàu thuoäc veà gioù. Maø gioù thì gioù khoâng phaûi laø
ta, laø cuûa ta, laø baûn ngaõ cuûa ta. Khi ta quaùn saùt
thoâng suoát vaø roõ bieát nhö vaäy thì cöù theo ñoù taùc
yù laàn löôït môùi dieät ngaõ xaû taâm. Muoán cho taâm
ñöøng chaáp thuû, ñöøng dính maéc veà gioù, ñeå ñaït
ñöôïc yeåm ly, töø boû noäi phong, ngoaïi phong thì
phaûi nöông vaøo hôi thôû voâ, hôi thôû ra maø tu taäp
haèng ngaøy nhö sau:

-270-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

“Hôi thôû naøy khoâng phaûi laø ta, laø cuûa
ta, laø baûn ngaõ cuûa ta, ta phaûi yeåm ly. Ly
tham, ñoaïn dieät, töø boû, hít voâ toâi bieát toâi
hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”. Khi taùc yù
nhö vaäy thì thôû ra, thôû voâ 5 hôi thôû roài tieáp tuïc
taùc yù nhö treân, cöù nhö theá tu taäp cho heát giôø xaû
nghæ. Ñoù laø chuùng ta ñaõ thöïc hieän Phong giôùi
haønh vaøo ñôøi soáng ñeå yeåm ly taâm tham duïc,
ñoaïn dieät töø boû taâm tham aùi.


-271-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù möôøi:
KHÔNG GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng KHOÂNG GIÔÙI HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh khoâng giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc khoâng giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh khoâng giôùi haønh laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua khoâng giôùi haønh nhö: noùi,
nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai
nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Khoâng giôùi laø moät giôùi haønh, neáu chuùng ta
khoâng bieát noù laø giôùi haønh, khoâng tu taäp thì coù
theå dính maéc vaøo khoâng. Do khoâng tu taäp
khoâng giôùi haønh neân Phaät giaùo Phaùt Trieån
dính maéc vaøo “khoâng vaø coù” nhöng laïi lyù luaän
vöôït qua “khoâng vaø coù” (saéc töùc thò khoâng,
khoâng töùc thò saéc) thaønh ra “khoâng töôûng”.

-272-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Do hieåu bieát ñieàu naøy neân ñöùc Phaät daïy La Haàu
La veà khoâng giôùi: “Naøy La Haàu La, theá naøo
laø hö khoâng giôùi? Coù noäi hö khoâng giôùi, coù
ngoaïi hö khoâng giôùi. Vaø naøy La Haàu La,
theá naøo laø noäâi hö khoâng giôùi? Caùi gì thuoäc
veà noäi thaân, thuoäc veà caù nhaân, thuoäc hö
khoâng, thuoäc hö khoâng taùnh bò chaáp thuû
nhö: loã tai, loã muõi, cöûa mieäng, do caùi gì
ngöôøi ta nuoát, nhöõng gì ñöôïc nhai, ñöôïc
uoáng, ñöôïc aên vaø ñöôïc neám, vaø ñöôïc toáng
xuaát phaàn döôùi ñeå ra ngoaøi. Naøy La Haàu
La nhö vaäy ñöôïc goïi laø noäi hö khoâng. Hö
khoâng giôùi aáy phaûi ñöôïc quaùn saùt nhö thaät
vôùi chaùnh trí tueä nhö sau: “Caùi naøy khoâng
phaûi cuûa ta, caùi naøy khoâng phaûi laø ta, caùi
naøy khoâng phaûi laø baûn ngaõ cuûa ta”. Sau
khi nhö thaät quaùn saùt hö khoâng giôùi vôùi
chaùnh trí tueä nhö vaäy, vò aáy sanh yeåm ly
ñoái vôùi hö khoâng giôùi, taâm töø boû hö khoâng
giôùi”.
Muoán cho taâm khoâng coøn dính maéc chaáp
tröôùc hö khoâng giôùi thì haèng ngaøy chuùng ta tu
taäp phaûi nöông vaøo hôi thôû voâ hôi thôû ra. Chæ
coù nöông vaøo hôi thôû voâ ra taùc yù thì môùi phaù
taâm dính maéc taùnh hö khoâng giôùi naøy. “Hö
khoâng giôùi taùnh naøy khoâng phaûi cuûa ta,
khoâng phaûi laø ta, khoâng phaûi laø baûn ngaõ

-273-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

cuûa ta, ta phaûi yeåm ly töø boû ñoaïn dieät; hít
voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû
ra”. Ñoù laø caâu taùc yù caùc baïn neân nhôù taùc yù tu
taäp nhö vaäy seõ coù lôïi ích lôùn laø vì taâm seõ yeåm
ly tham ñoaïn dieät ngaõ. Taùc yù nhö vaäy xong roài
thôû voâ, thôû ra naêm laàn, trong khi thôû phaûi laéng
nghe roõ kyõ töøng hôi thôû ra, hôi thôû voâ, cöù tu
taäp nhö vaäy cho heát giôø xaû nghæ.
Khi chuùng ta tu taäp 5 giôùi naøy xong thì
taâm chuùng ta khoâng coøn vi phaïm Möôøi Giôùi
Ñöùc Thaùnh Sa Di. Taïi vì sao? Ví duï chuùng ta ñaõ
thaáy naêm giôùi naøy nhö thaät, ñaát, nöôùc, gioù, löûa,
vaø khoâng giôùi noäi thaân, ngoaïi thaân khoâng coù
caùi gì laø cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta, thì ta
coù coøn gì maø vi phaïm vaøo 10 giôùi caám. Phaûi
khoâng caùc baïn?
Bôûi ta coøn cho ñaát, nöôùc, gioù, löûa vaø khoâng
giôùi laø cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta thì ta
khoâng bao giôø giöõ troïn giôùi caám duø chæ coù 10
giôùi.
Ví duï cho deã hieåu: Neáu ta coøn hieåu laàm
ñaát, nöôùc, gioù, löûa vaø khoâng giôùi laø thaät coù, maø
ñaõ thaät coù thì taâm ta phaûi chaáp nhaän naêm giôùi
naøy laø cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta. Do vì
dính maéc chaáp nhaän nhö vaäy ta môùi sanh ra

-274-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

tham aên, tham nguû, tham tieàn, tham danh,
tham saéc duïc, tham vui, v.v..
Heã coù tham aên, tham nguû thì seõ phaïm vaøo
giôùi caám aên nguû phi thôøi; tham tieàn thì phaïm
vaøo giôùi caám caát giöõ tieàn baïc; tham saéc duïc thì
phaïm vaøo giôùi caám daâm duïc, tham vui phaïm
vaøo giôùi caám ca haùt, nghe ca haùt, v.v..
Cho neân, ngöôøi tu taäp theo Phaät giaùo
muoán giöõ gìn giôùi luaät nghieâm tuùc thì
phaûi thöïc hieän giôùi haønh, neáu khoâng thöïc
hieän giôùi haønh maø giöõ giôùi luaät nghieâm
chænh thì bò öùc cheá taâm. Do öùc cheá taâm chòu
ñöïng cho ñeán khi chòu ñöïng khoâng noåi thì taát
caû giôùi ñeàu vi phaïm, khoâng coù giôùi naøo khoâng
vi phaïm. Do caùc Toå khoâng bieát giôùi haønh neân
laáy giôùi boån ngaên caám tu só, khieán giôùi luaät chæ
coøn laø moät moân hoïc ñeå cho Taêng Ni hoïc bieát ñeå
noùi laùo chôi maø thoâi, chöù khoâng coøn laø phaùp
moân voâ laäu nhö ñöùc Phaät ñaõ daïy.
Ngöôøi tu theo Phaät giaùo phaûi thaáy giôùi
haønh raát quan troïng, neân khi La Haàu La vaøo
ñaïo tu haønh môùi coù 10 tuoåi, ñöôïc ñöùc Phaät daïy
cho moät giôùi caám ñoù laø giôùi khoâng voïng ngöõ,
chöù khoâng daïy möôøi giôùi nhö caùc Toå, nhöng
moät giôùi caám naøy vi phaïm thì 10 giôùi kia ñeàu vi
phaïm caû, hay hôn theá nöõa, coù theå seõ phaïm taát

-275-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

caû giôùi luaät (250 giôùi Tyø Kheo, 348 giôùi Tyø
Kheo Ni). Cho neân, möôøi giôùi caám Sa di laø do
caùc Toå döïa vaøo giôùi kinh maø bieân soaïn. Ngöôøi
tu theo Phaät Giaùo laø ngöôøi töï nguyeän, do töï
nguyeän neân chuùng ta bieát Phaät giaùo khoâng
coù giôùi caám maø chæ coù giôùi haønh.
Khi daïy giôùi caám khoâng voïng ngöõ thì ñöùc
Phaät daïy giôùi haønh khoâng voïng ngöõ ñeå La Haàu
La tu taäp, chöù khoâng daïy giôùi caám voïng ngöõ.
Xin caùc baïn vui loøng ñoïc laïi ñoaïn kinh Giaùo
Giôùi La Haàu La ôû röøng Am Baø La thì roõ.


-276-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù möôøi moät:
GIỚI HÀNH TÂM NHƯ ĐẤT
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI HAØNH TAÂÂM NHÖ ÑAÁT
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh taâm nhö ñaát laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi haønh taâm nhö ñaát laø nhöõng
lôøi daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh maïng.
Giôùi haïnh giôùi haønh taâm nhö ñaát laø nhöõng
lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän giôùi haønh taâm nhö ñaát qua
nhö: noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v..
Nhöõng oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø
Chaùnh maïng.
Nhö chuùng ta ñaõ hoïc ñòa giôùi noäi ngoaïi
khoâng phaûi laø ta, laø cuûa ta, laø baûn ngaõ cuûa ta.
Ñoù laø hoïc giôùi haønh phaù chaáp ñeå coù caùi thaáy veà
ñòa giôùi noäi ngoaïi nhö thaät khoâng coøn bò meâ
laàm ñieân ñaûo, v.v.. cho laø ngaõ.
Khi hoïc veà tính cuûa ñòa giôùi thì khaùc hôn,
noù ngöôïc laïi baûn chaát cuûa ñòa giôùi, vì baûn chaát

-277-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñòa giôùi laø ñòa giôùi, chöù khoâng phaûi cuûa ta, laø
ta, laø baûn ngaõ cuûa ta. Khi hoïc veà tính cuûa ñòa
giôùi thì chuùng ta phaûi hieåu tính cuûa ñòa giôùi laø
dung chöùa, duø dô baån baát tònh hay trong saïch
thanh tònh thì tính ñòa giôùi khoâng coù phaân bieät
phieàn haø than traùch, khoâng coù vui möøng hay
khen cheâ. Cho neân, khi hoïc veà tính cuûa ñòa giôùi
thì coù söï öôùc mong taâm mình nhö tính ñòa giôùi,
nhö ñaát.
Chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy
Toân Giaû La Haàu La caùch thöùc ñeå reøn luyeän taâm
mình tính nhö ñaát: “Naøy La Haàu La, haõy tu
taäp söï tu taäp taùnh nhö ñaát. Naøy La Haàu
La, do tu taäp söï tu taäp taùnh nhö ñaát. Khi
caùc xuùc khaû aùi, khoâng khaû aùi khôûi leân.
Khoâng coù naém giöõ taâm, khoâng coù toàn taïi,
Naøy La Haàu La, ví nhö treân ñaát ta quaêng
ñoà tònh, quaêng ñoà baát tònh, nhö quaêng
phaân ueá, quaêng nöôùc tieåu, nhoå nöôùc
mieáng, quaêng muû vaø quaêng maùu, tuy vaäy
ñaát khoâng lo aâu, khoâng dao ñoäng, khoâng
nhaøm chaùn, cuõng vaäy naøy La Haàu La, haõy
tu taäp nhö tính cuûa ñaát”.
Do tu taäp tính nhö ñaát thì taâm ta seõ
khoâng coøn phieàn naõo, saân haän, lo aâu, sôï haõi
nöõa. Muoán haønh ñòa giôùi taâm nhö ñaát, vaäy caùch
thöùc tu taäp nhö theá naøo?

-278-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Theo nhö lôøi Phaät daïy: “Haõy tu taäp söï tu
taäp nhö ñaát”, lôøi daïy naøy quaù coâ ñoïng khieán
ta khoâng bieát caùch thöùc naøo tu taäp. Phaûi khoâng
caùc baïn?
Chuùng ta neân löu yù nhöõng chöõ: “Tu taäp
söï tu taäp”. Vaäy tu taäp vaø söï tu taäp nhö theá
naøo?
Chuùng ta ai cuõng roõ tính cuûa ñaát laø khoâng
tham, khoâng saân, khoâng phieàn naõo, khoâng lo
aâu, sôï haõi, khoâng maøng danh lôïi, cheâ khen,
v.v.. Tính cuûa ñaát nhö vaäy moïi ngöôøi ai cuõng ñaõ
roõ. Vaäy chuùng ta neân theo tính cuûa ñaát nhö lyù
taùc yù, bieán thaønh phöông phaùp tu raát tuyeät vôøi.
Caùc baïn cöù tu taäp ñi thì caùc baïn seõ thaáy keát
quaû raát laø vó ñaïi.
Ñöùc Phaät thöôøng nhaéc nhôû chuùng ta tu taäp
nhö lyù taùc yù neân noùi: “Do khoâng nhö lyù taùc yù
maø laäu hoaëc chöa sanh seõ khôûi sanh, laäu
hoaëc ñaõ sanh seõ taêng tröôûng lôùn maïnh. Do
haèng ngaøy tu taäp nhö lyù taùc yù maø laäu hoaëc
chöa sanh seõ khoâng sanh, ñaõ sanh thì bò
dieät”.
Nhö vaäy, ôû ñaây ñöùc Phaät daïy: “Haõy tu
taäp söï tu taäp nhö ñaát” töùc laø daïy haèng ngaøy
phaûi thöôøng nhö lyù taùc yù: “Taâm nhö ñaát töø boû
tham, saân, si; tham, saân, si laø aùc phaùp, laø

-279-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ñau khoå.” Hay taùc yù nhö theá naøy: “Taâm nhö
ñaát phaûi xa lìa tham, saân, si; phaûi dieät cho
thaät saïch goác”.
Hay taùc yù nhö theá naøy: “Ai khen khoâng
möøng, ai cheâ khoâng giaän, cho vaøng khoâng
ham, cho ñoà baát tònh khoâng buoàn phieàn”.
Hoaëc chuùng ta duøng hôi thôû taùc yù: “Taâm
nhö ñaát, toâi bieát toâi hít voâ, taâm nhö ñaát,
toâi bieát toâi thôû ra”. Thôû voâ, thôû ra 5 hôi thôû
roài laïi tieáp tuïc taùc yù nhö caâu treân. Nhöng khi
thôû ra, thôû voâ ñeàu ñeàu taâm phaûi laéng nghe toaøn
thaân taâm mình nhö ñaát. Khi tu taäp nhö vaäy thì
taâm phaûi dang roäng ñoâi tay ñoùn nhaän taát caû aùc
phaùp ñeán vôùi mình trong söï haân hoan; ñoùn
nhaän nhöõng vaät baát tònh cuõng nhö nhöõng vaät
thanh tònh vôùi thaân, thaân taâm thanh thaûn, an
laïc vaø voâ söï.


-280-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù möôøi hai:
THỦY GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng THUÛY GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh
thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa thuûy giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc thuûy giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
maïng.
Giôùi haïnh thuûy giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua thuûy giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh maïng.
Treân ñaây tu taäp taâm nhö ñaát, neáu ñaëc
töôùng cuûa mình phuø hôïp nhö ñaát thì tu taäp moät
thôøi gian taâm seõ trôû thaønh ñaát thaät söï, nghóa
laø taâm baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp vaø caùc caûm
thoï. Coøn neáu khoâng hôïp vôùi ñaëc tính cuûa ñaát
thì ta chuyeån qua tu taäp taâm nhö nöôùc, töùc laø ta
tu taäp giôùi haønh thöù möôøi hai, Thuûy giôùi haønh.

-281-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Tröôùc khi muoán tu taäp thuûy giôùi haønh thì
chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu
La tu taäp thuûy giôùi haønh: “Naøy La Haàu La,
haõy tu taäp söï tu taäp nhö tính cuûa nöôùc,
naøy La Haàu La, do tu taäp söï tu taäp nhö
nöôùc, caùc xuùc khaû aùi, khoâng khaû aùi ñöôïc
khôûi leân, khoâng coù naém giöõ taâm, khoâng coù
toàn taïi. Naøy La Haàu La, ví nhö trong nöôùc
ngöôøi ta röûa ñoà baát tònh, röûa ñoà tònh, röûa
saïch phaân ueá, röûa saïch nöôùc tieåu, röûa
saïch nöôùc mieáng, röûa saïch muû, röûa saïch
maùu, v.v.. tuy vaäy nöôùc khoâng lo aâu, khoâng
dao ñoäng, khoâng nhaøm chaùn”.
Khi tu taäp taâm nhö tính cuûa nöôùc thì
chuùng ta neân quaùn xeùt lôøi daïy naøy, roài duøng noù
taùc yù tu taäp haèng ngaøy nhö taùc yù caâu: “Taâm
nhö nöôùc phaûi maùt laïnh tröôùc moïi aùc
phaùp” hoaëc “Taâm nhö nöôùc phaûi röûa saïch
tham, saân, si, nhö röûa saïch caùc chaát baån
vaäy”. Khi taùc yù nhö vaäy thì chuùng ta neân laéng
taâm ñeå caûm nhaän taâm luùc baáy giôø nghe nhö
maùt laïnh, nghe nhö deã chòu trong thanh thaûn,
an laïc vaø voâ söï.
Neáu laéng nghe taâm nhö nöôùc thanh thaûn,
an laïc vaø voâ söï, ñoù laø nöôùc ñaõ röûa ñoà dô ueá
tröôïc, baát tònh, nöôùc ñaõ röûa taát caû caùc aùc phaùp.


-282-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù möôøi ba:
HỎA GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng HOÛA GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh
thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa hoûa giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc hoûa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
maïng.
Giôùi haïnh hoûa giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua hoûa giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh maïng.
Hoûa giôùi haønh cuõng tu taäp nhö thuûy giôùi
haønh vaäy, coù nghóa laø phaûi tö duy quaùn xeùt tính
cuûa löûa. Tính cuûa löûa laø tính ñoát chaùy taát caû, ñoà
baát tònh cuõng nhö ñoà thanh tònh, phaån ueá, nöôùc
tieåu, nöôùc mieáng, maùu muû, ñôøm nhôùt, v.v.. ñeàu
ñoát saïch khoâng thöù naøo tính löûa khoâng ñoát. Tuy
ñoát chaùy tieâu tan nhö vaäy, nhöng löûa chaúng heà
buoàn raàu, lo laéng thöông gheùt, oaùn hôøn, thuø

-283-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

giaän moät vaät gì caû; ñoát chaùy nhö vaäy nhöng
tính löûa vaãn khoâng dao ñoäng, vaãn khoâng nhaøm
chaùn gheùt dô moät vaät gì caû. Chuùng ta haõy laéng
nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “naøy La Haàu
La haõy tu taäp söï tu taäp nhö löûa, naøy La
Haàu La, do tu taäp taâm nhö löûa caùc xuùc
khaû aùi, khoâng khaû aùi ñöôïc khôûi leân, khoâng
coù naém giöõ taâm, khoâng coù toàn taïi. Naøy La
Haàu La, ví nhö löûa ñoát caùc ñoà tònh, ñoát caùc
ñoà khoâng tònh, ñoát phaån ueá, ñoát nöôùc tieåu,
nöôùc mieáng, ñoát muû, ñoát maùu, tuy vaäy löûa
khoâng lo aâu, khoâng dao ñoäng, khoâng nhaøm
chaùn cuõng vaäy, naøy La Haàu La, haõy tu taäp
söï tu taäp nhö löûa …”.
Neáu ñaëc tính cuûa chuùng ta thích tu taäp
taâm nhö löûa ñeå ñoát saïch caùc aùc phaùp, caùc duïc
vaø caùc caûm thoï thì haèng ngaøy phaûi sieâng naêng
tu taäp theo nhö lôøi Phaät ñaõ chæ daïy.
Muoán tu taäp tính nhö löûa ñeå ñoát chaùy caùc
phaùp aùc vaø loøng tham muoán thì haèng ngaøy
chuùng ta neân tu taäp phaùp moân nhö lyù taùc yù. Tu
phaùp moân nhö lyù taùc yù thì caàn phaûi traïch phaùp
giaùc chi kyõ löôõng caâu mình muoán taùc yù. Caâu
muoán taùc yù laø haøng ñaàu trong moïi phaùp tu taäp
nhö caâu: “Taâm ta nhö löûa phaûi ñoát saïch caùc
aùc phaùp khoâng ñöôïc ñeå trong loøng nhöõng

-284-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

phaùp aùc, phaûi ñoát saïch caùc caûm thoï ñau
khoå, phaûi ñoát saïch caùc duïc ham muoán,
phaûi ñoát saïch nhöõng phieàn naõo trong taâm,
phaûi ñoát saïch loøng saân haän, phaûi ñoát saïch
söï lo laéng, öu phieàn, v.v..”.
Hoaëc chuùng ta nöông vaøo hôi thôû maø taùc yù:
“Phaûi ñoát saïch taâm saân toâi bieát toâi hít voâ,
phaûi ñoát saïch taâm saân toâi bieát toâi thôû ra”.
Hoaëc: “Phaûi ñoát saïch taâm tham toâi bieát
hít voâ, phaûi ñoát saïch taâm tham toâi bieát toâi
thôû ra”.
Hoaëc “Phaûi ñoát saïch söï hoân traàm thuøy
mieân toâi bieát toâi hít voâ, phaûi ñoát saïch hoân
traàm thuøy mieân toâi bieát toâi thôû ra”.
Hoaëc “Phaûi ñoát saïch thuøy mieân, hoân
traàm, toâi bieát toâi ñang ñi kinh haønh”.
Ta tieáp tuïc tu taäp nhö vaäy, cho ñeán khi
naøo taâm tham, saân, si khoâng coøn, chæ coøn taâm
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï, hay noùi caùch khaùc
chæ coøn laïi taâm baát ñoäng tröôùc caùc phaùp vaø caùc
caûm thoï. Ñoù laø ta ñaõ ñaït ñöôïc muïc ñích cuûa söï
giaûi thoaùt.

-285-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù möôøi boán:
PHONG GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng PHONG GIÔÙI HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa phong giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc phong giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
maïng.
Giôùi haïnh phong giôùi haønh laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua phong giôùi haønh nhö: noùi,
nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai
nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh maïng.
Phong giôùi tu taäp cuõng nhö hoûa giôùi vaäy.
Tröôùc tieân chuùng ta phaûi coù söï tö duy quaùn xeùt
veà tính cuûa gioù. Tính gioù laø hay thoåi, thoåi taát caû
caùc ñoà baát tònh, thoåi taát caû caùc aùc phaùp vaø caùc
duïc, tham, saân, si, gioù thoåi saïch, thoåi khoâng
chöøa moät vaät gì. Cho neân, tu taäp tính nhö gioù
laø phaûi thoåi tan taát caû caùc aùc phaùp.

-286-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La
Haàu La: “Naøy La Haàu La, haõy tu taäp söï tu
taäp nhö gioù, naøy La Haàu La, do tu taäp söï
tu taäp nhö gioù, caùc xuùc khaû aùi, khoâng khaû
aùi ñöôïc khôûi leân, khoâng coù naém giöõ taâm,
khoâng coù toàn taïi. Naøy La Haàu La. Nhö gioù
thoåi caùc ñoà tònh, thoåi caùc ñoà baát tònh, thoåi
phaån ueá, thoåi nöôùc tieåu, thoåi nöôùc mieáng,
thoåi muû, thoåi maùu, tuy vaäy gioù khoâng lo aâu,
khoâng dao ñoäng, khoâng nhaøm chaùn, cuõng
vaäy naøy La Haàu La haõy tu taäp söï tu taäp
taâm nhö gioù…”.
Nhö ñaõ noùi ôû treân, muoán tu taäp laøm gioù ñeå
thoåi taát caû caùc aùc phaùp vaø caùc caûm thoï thì phaûi
bieát roõ taùnh cuûa gioù, tính cuûa gioù laø thoåi ñoà dô,
ñoà saïch, gioù ñeàu thoåi taát caû khoâng boû soùt moät
vaät naøo, raát bình ñaúng vaø coâng baèng. Vì theá,
muoán taâm mình laøm gioù thì phaûi tu taäp nhö theá
naøo ñeå taâm trôû thaønh gioù thaät söï.
Muoán taâm thaønh gioù thaät söï thì phaûi tu
taäp nhö theá naøo ñeå coù moät söùc löïc maïnh meõ
nhö gioù, ñeå khi söû duïng thì taâm maïnh nhö gioù
môùi thoåi tan ñi moïi aùc phaùp. Neáu khoâng tu taäp
taâm ñöôïc nhö gioù thì khoù maø thoåi tan caùc aùc
phaùp.

-287-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Muoán tu taäp ñöôïc söùc maïnh nhö gioù thì
chuùng ta phaûi nöông vaøo hôi thôû maø taùc yù:
“Taâm ta phaûi nhö gioù, thoåi cho thaät saïch
taát caû caùc phaùp tham, saân, si, maïn, nghi,
hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi
thôû ra”. Nhôù caâu taùc yù naøy maø ngaøy ngaøy beàn
chí tu taäp thì taâm coù moät noäi löïc maïnh seõ thoåi
tan taát caû, duø laø nuùi non huøng vó, duø coù cöùng
chaéc vaø trô trô nhö saét ñaù vaãn bò söùc maïnh cuûa
taâm nhö gioù thoåi tan naùt, neáu caùc baïn tu taäp:
“Coù coâng maøi saét coù ngaøy neân kim”.


-288-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù möôøi laêm:
HƯ KHÔNG GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng HÖ KHOÂNG GIÔÙI HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh hö khoâng giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc hö khoâng giôùi haønh laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh maïng.
Giôùi haïnh hö khoâng giôùi haønh laø nhöõng
lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua hö khoâng giôùi haønh nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
maïng.
Hö khoâng giôùi haønh laø moät söï troáng
khoâng. Muoán tu taäp ñeå trôû thaønh hö khoâng.
Tính cuûa hö khoâng laø khoâng coù moät vaät gì truù
ñöôïc duø laø vaät aùc hay vaät thieän, duø laø dô baån
hay khoâng dô baån, duø coù phieàn naõo hay khoâng
phieàn naõo, duø coù thoï laïc hay thoï khoå, tính cuûa
hö khoâng cuõng khoâng dung chöùa. Muoán cho taâm

-289-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

trôû thaønh tính cuûa hö khoâng thì haõy laéng nghe
lôøi ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “Naøy La Haàu La,
haõy tu taäp söï tu taäp nhö hö khoâng, caùc xuùc
khaû aùi, khoâng khaû aùi ñöôïc khôûi leân khoâng
coù naém giöõ taâm, khoâng coù toàn taïi. Naøy La
Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp nhö hö
khoâng…”.
Muoán taâm ñöôïc trôû thaønh nhö hö khoâng
maø chæ hieåu suoâng thì khoâng bao giôø trôû thaønh
hö khoâng ñöôïc. Caàn phaûi coù moät söï kieân gan
beàn chí tu taäp haèng ngaøy, chöù khoâng tu theo
kieåu tu taäp laáy coù.
Muoán taâm trôû thaønh hö khoâng thì phaûi coù
phaùp haønh tu taäp nhö ñöùc Phaät ñaõ daïy: “Haõy
tu taäp söï tu taäp nhö hö khoâng”. Vaäy tu taäp
söï tu taäp nhö hö khoâng nhö theá naøo?
Caùc baïn haõy laéng nghe: Khi ngoài thì caùc
baïn neân nöông vaøo hôi thôû maø taùc yù nhö
caâu naøy : “Taâm toâi phaûi gioáng nhö hö
khoâng, khoâng dung chöùa moät vaät gì caû:
tham, saân, si cuõng khoâng dung chöùa; phieàn
naõo, ñau khoå, giaän hôøn, thöông gheùt cuõng
khoâng dung chöùa; beänh taät khoå ñau, sanh
töû gaàn keà moät beân taâm cuõng khoâng dung
chöùa…”, toâi bieát toâi hít voâ vaø thôû ra”. Hay
taùc yù moät caâu khaùc nhö: “Taâm toâi nhö hö

-290-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

khoâng nhaát ñònh khoâng dung chöùa aùc
phaùp vaø duïc, toâi bieát toâi hít voâ, toâi bieát toâi
thôû ra”. Haèng ngaøy sieâng naêng tu taäp nhö vaäy
thì taâm seõ nhö hö khoâng.
Khi ñi kinh haønh hay laøm baát cöù moät coâng
vieäc gì thì neân nöông taâm theo haønh ñoäng laøm
vieäc ñoù maø taùc yù nhö treân thì moät ngaøy khoâng
xa taâm caùc baïn seõ trôû thaønh hö khoâng thaät söï,
coù nghóa laø baïn khoâng coøn tham, saân, si, phieàn
naõo vaø khoå ñau nöõa.


-291-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù möôøi saùu:
TỪ GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng TÖØ GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh thì
phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa töø giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc töø giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy ñaïo
ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh töø giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua töø giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Muoán tu taäp töø giôùi haønh thì phaûi tu taäp
nhö theá naøo? Chuùng ta haõy laéng nghe Ñöùc Phaät
daïy La Haàu La veà giôùi naøy: “Naøy La Haàu La,
haõy tu taäp söï tu taäp veà loøng töø. Naøy La
Haàu La, do söï tu taäp veà loøng töø, thì caùi gì
thuoäc veà saân taâm seõ ñöôïc tröø dieät”.

-292-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ÔÛ ñaây chuùng ta haõy ghi nhaän nhöõng danh
töø naøy “Tu taäp söï tu taäp veà loøng töø”. Vaäy tu
taäp nhö theá naøo ñeå coù loøng töø?
Chuùng ta neân trôû veà baøi kinh Baùt Thaønh
thì thaáy ngay ñöôïc söï tu taäp. Coøn ôû ñaây lôøi daïy
quaù coâ ñoïng khieán chuùng ta khoâng bieát phaùp
haønh.
Töø taâm laø moät phaùp moân trong taùm phaùp
moân ñoäc nhaát cuûa Phaät giaùo ñöa ngöôøi tu haønh
ñi ñeán cöùu caùnh giaûi thoaùt hoaøn toaøn moïi söï
khoå ñau cuûa kieáp laøm ngöôøi. Chuùng toâi xin
nhaéc laïi moät laàn nöõa caùc baïn neân löu yù: “Phaùp
ñoäc nhaát thì phaûi ñöôïc ñaët treân moät neàn
taûng ñaïo ñöùc vöõng chaéc, ñoù laø “GIÔÙI
LUAÄT”.
Lôøi daïy trong kinh Baùt Thaønh, xin caùc
baïn ñoïc laïi: “Laïi nöõa, naøy Gia chuû, Tyø Kheo
an truù bieán maõn moät phöông vôùi taâm caâu
höõu vôùi töø; cuõng vaäy phöông thöù hai; cuõng
vaäy phöông thöù ba, cuõng vaäy phöông thöù
tö. Nhö vaäy cuøng khaép theá gian, treân döôùi
beà ngang, heát thaûy phöông xöù, cuøng khaép
voâ bieân giôùi, vò aáy an truù bieán maõn vôùi taâm
caâu höõu vôùi töø, quaûng ñaïi voâ bieân, khoâng
haän khoâng saân, vò aáy suy tö vaø ñöôïc bieát:
“Taâm töø giaûi thoaùt naøy laø phaùp höõu vi do

-293-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

suy tö taùc thaønh. Phaøm söï vaät gì laø phaùp
höõu vi, do suy tö taùc thaønh, thôøi söï vaät aáy
laø voâ thöôøng, chòu söï ñoaïn dieät”. Vò aáy do
vöõng truù ôû ñaây, ñöôïc ñoaïn tröø caùc laäu
hoaëc, ñöôïc chöùng ñaït…”.
Nhöõng töø chuùng ta caàn hieåu: An truù, bieán
maõn moät phöông, taâm caâu höõu vôùi töø. Vaäy an
truù nghóa laø gì?
An truù coù nghóa laø truù aån moät nôi an oån,
moät nôi ñöôïc bao boïc an toaøn khoâng coù phaùp
naøo ñeán quaáy raày laøm maát an, laøm khoå ñau
phieàn luïy.
An truù vôùi loøng töø coù nghóa laø an truù trong
loøng thöông yeâu cuûa mình ñoái vôùi taát caû chuùng
sanh, khoâng coù loaøi vaät naøo maø khoâng thöông
yeâu. Ngöôøi naøo an truù ñöôïc vôùi loøng yeâu thöông
nhö vaäy laø ngöôøi aáy coù choã truù aån yeân oån maø
khoâng coù aùc phaùp naøo xaâm phaïm ñöôïc, ngöôøi
aáy laø ngöôøi ôû choã yeân oån nhaát.
Bieán maõn moät phöông laø gì? Bieán maõn
moät phöông coù nghóa phuû truøm khaép cuøng moät
phöông, khoâng coù choã naøo laø khoâng coù loøng
thöông yeâu nôi phöông aáy, hay noùi caùch khaùc laø
loøng thöông yeâu taát caû chuùng sanh khoâng coù boû
soùt moät loaøi naøo trong phöông ñoù.

-294-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Taâm caâu höõu vôùi töø nghóa laø gì? Taâm caâu
höõu coù nghóa laø “taâm taäp hôïp” hay “taâm keát
hôïp”. Taäp hôïp hay keát hôïp coù nghóa laø taäp hôïp
hay keát hôïp phaùp naøy vôùi phaùp kia. ÔÛ ñaây taâm
caâu höõu vôùi loøng töø. Coù nghóa laø ñem taâm keát
hôïp vôùi loøng yeâu thöông. Phaùp moân cuûa Phaät
daïy thöôøng hay coù söï keát hôïp caùc phaùp moân
khaùc laïi ñeå trôû thaønh moät phaùp moân ñoäc ñaùo,
khi taán coâng vaøo giaëc sanh töû vôùi phaùp moân aáy
chuùng khoâng theå traùnh neù vaø trôû tay kòp ñaønh
phaûi bò tieâu dieät, vì nhöõng phaùp moân aáy keát
hôïp quaù chaët cheõ.
Ví duï 1: Tu Ñònh Nieäm Hôi Thôû vaø keát
hôïp vôùi loøng töø baèng caùch nöông vaøo hôi thôû vaø
taùc yù: “Taát caû chuùng sanh ñeàu ñau khoå
cuõng gioáng nhö ta vaäy, ta phaûi thöông yeâu
chuùng nhö chính thöông yeâu ta, hít voâ toâi
bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”.
Khi taùc yù nhö vaäy vaø thôû ñuùng naêm hôi thôû roài
chuùng ta taùc yù trôû laïi caâu treân. Caùch thöùc tu
taäp nhö vaäy goïi laø loøng töø caâu höõu vôùi hôi thôû.
Ví duï 2: Ñi kinh haønh ta caâu höõu vôùi taâm
töø “Taát caû chuùng sanh ñeàu coù söï ñau khoå
nhö nhau, cuõng sôï cheát nhö ta. Ta phaûi
thöông yeâu chuùng nhö chính thöông ta, toâi
ñi kinh haønh toâi bieát toâi ñi kinh haønh”, khi
ñi kinh haønh ta ñeám ñuùng 10 böôùc, ñöùng laïi,

-295-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhaéc caâu taùc yù treân. Khi taùc yù xong ta laïi böôùc
ñi trong im laëng vaø laéng nghe töøng böôùc ñi maø
aâm thanh taùc yù coøn vang maõi trong taâm chuùng
ta vôùi loøng thöông yeâu chaân thaät ñoái vôùi chuùng
sanh.
Baát cöù laøm coâng vieäc gì chuùng ta cuõng ñeàu
coù theå tu taäp vaø keát hôïp vôùi loøng töø qua nhöõng
haønh ñoäng ñang laøm vieäc. Nhöng caùc baïn phaûi
nhôù löu yù moät ñieàu laø luoân luoân laéng taâm nghe
loøng thöông yeâu lan maõi khaép trong taâm hoàn
cuûa chuùng ta theo töøng moãi böôùc ñi, moãi haønh
ñoäng laøm vieäc.
Beàn chí tu taäp nhö vaäy töø moät thaùng ñeán 7
thaùng taâm vöõng truù ôû traïng thaùi thöông yeâu
naøy thì ñoaïn tröø taát caû caùc laäu hoaëc…, chöa
chöùng ñaït seõ ñöôïc chöùng ñaït nhö kinh daïy. “Vò
aáy do vöõng truù ôû ñaây, ñoaïn tröø ñöôïc caùc
laäu hoaëc… chöa chöùng ñaït ñöôïc chöùng
ñaït”.


-296-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù möôøi baûy:
BI GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng BI GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh thì
phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa bi giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc bi giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy ñaïo
ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh bi giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua bi giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Tröôùc khi hoïc vaø tu taäp Bi giôùi haønh thì
chuùng toâi xin nhaéc laïi Töø giôùi haønh, nhö caùc
baïn ñaõ bieát taâm töø laø loøng thöông yeâu taát caû
chuùng sanh; coøn taâm bi laø loøng thöông xoùt taát
caû chuùng sanh.
Thöông yeâu vaø thöông xoùt khoâng gioáng
nhau caùc baïn aï! Thöôøng ngöôøi ta hay gheùp hai
töø naøy laïi laøm moät töø keùp “TÖØ BI” ñeå chæ cho

-297-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

loøng thöông yeâu roäng lôùn vó ñaïi hôn caû loøng baùc
aùi, nhöng trong Phaät giaùo thì noù ñöôïc chia ra
laøm hai töø raát roõ raøng, vì hai töø naøy laø hai
phaùp moân ñeå tu taäp, cho neân taâm töø khaùc taâm
bi. Hai taâm naøy coù coâng duïng khaùc nhau ñeå ñoái
trò hai aùc phaùp trong taâm con ngöôøi.
1/ Loøng töø ñoái trò taâm saân haän.
2/ Loøng bi ñoái trò taâm haõm haïi.
Do loøng thöông yeâu cuûa taâm töø maø taâm
saân haän cuûa chuùng ta khoâng phaùt khôûi vaø ñöôïc
tieâu dieät, bôûi loøng thöông yeâu luoân luoân saün
loøng tha thöù duø baát cöù moät ñieàu aùc gì.
Do loøng thöông yeâu maø ta vöôït qua taát caû
moïi aùc phaùp vaø taát caû caùc chöôùng ngaïi vaät ñang
taùc ñoäng vaøo thaân taâm ta.
Do loøng thöông xoùt thaáy moïi vaät ñau khoå,
taøn heùo, khoâ caèn, ñang reân la keâu khoùc, ñang
quaèn quaïi reân ræ khieán ta caàm loøng khoâng ñöôïc,
neân boû qua taát caû loãi laàm maø hoï ñang coá haïi
chuùng ta. Loøng bi khieán cho ta nhôù ñeán nhöõng
noãi thöông ñau chung cuûa muoân loaøi chuùng
sanh, do ñoù chuùng ta khoâng nôõ loøng naøo ghen
gheùt, ganh tò coá taâm laøm haïi chuùng ñöôïc.
Chuùng sanh ñaõ töøng chòu nhieàu khoå ñau trong
qui luaät cuûa nhaân quaû. Theá sao ta laïi nôõ ñaønh
loøng laøm haïi chuùng?

-298-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Laøm giaûm söï ñau khoå cho ñôøi thì ta neân coá
gaéng heát mình ñeå khoâng laøm haïi mình haïi
ngöôøi haïi caû hai. Lôøi ñöùc Phaät daïy La Haàu La
coøn vaêng vaúng maõi beân tai: “Naøy La Haàu La,
haõy tu taäp söï tu taäp veà loøng bi. Naøy La
Haàu La, do tu taäp söï tu taäp veà loøng bi, caùi
gì thuoäc veà haïi taâm seõ ñöôïc tröø dieät”.
Muoán tu taäp veà phöông phaùp naøy cho coù
hieäu quaû thì caùc baïn neân duøng phaùp nhö lyù taùc
yù vaø hôi thôû hay ñi kinh haønh. Hôi thôû hay ñi
kinh haønh laø choã töïa nöông cuûa taâm ñeå baïn taùc
yù thöïc hieän ñöôïc loøng bi. Nhôø coù tu taäp ñöôïc
nhö vaäy, baïn seõ khoâng coù phieàn naõo, tham,
saân, si, oaùn gheùt, thuø haän ñeå haïi ngöôøi haïi vaät,
haïi mình, haïi caû hai.
Trong cuoäc ñôøi coù nhieàu ngöôøi taâm nhoû
moïn ích kyû coù chuyeän gì khoâng ñuùng sôû thích
cuûa mình, khoâng hôïp vôùi mình thì tìm caùch noùi
xaáu, noùi ñieàu naøy, noùi ñieàu khaùc, muïc ñích laø ñeå
haïi ngöôøi, laøm cho ngöôøi khaùc bò khinh cheâ
hoaëc duøng lôøi maït saùt, maï lò ngöôøi khaùc, laøm
cho hoï khoâng ngoùc ñaàu leân vôùi thieân haï!
Phaàn nhieàu trong cuoäc ñôøi naøy hoï haïi
nhau gieát nhau baèng ngoân ngöõ nhieàu nhaát.
Khoâng nhöõng ngöôøi ngoaøi ñôøi maø trong caùc toân
giaùo, nhaát laø Phaät giaùo, tuy ngoaøi mieäng noùi töø,

-299-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

bi, hyû, xaû, nhöng trong taâm chaát chöùa göôm
ñao, dao, maùc, v.v.., duøng ngoøi buùt maï lò, maït
saùt ñeå thoûa loøng tham voïng, danh lôïi.
Bôûi vaäy neáu khoâng bieát tu taäp taâm töø, taâm
bi, taâm hyû, taâm xaû thì töø, bi, hyû, xaû chæ laø
nhöõng danh töø suoâng roãng tueách. Cho neân, taâm
töø, taâm bi, taâm hyû, taâm xaû khoâng tu taäp ñuùng
phaùp thì khoâng bao giôø coù taâm töø, taâm bi, taâm
hyû, taâm xaû ñöôïc. Vaäy tu ñuùng phaùp nhö theá
naøo?
Chuùng ta tìm nôi vaéng veû nhö goác caây,
caùnh ñoàng hoang vaéng, bôø suoái, nghóa ñòa, nhaø
moà. Tìm nôi vaéng veû xong ta ngoài kieát giaø, löng
thaúng ñeå thaân taâm ñöôïc ñi vaøo yeân laëng xong
thì ta môùi baét ñaàu taùc yù: “Hít voâ toâi bieát toâi
hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”, khi taùc yù
nhö vaäy ta haõy laéng taâm nghe hôi thôû voâ ra.
Khi hôi thôû voâ ra ñeàu ñaën ta laïi taùc yù: “Loøng
thöông xoùt chuùng sanh phaûi phuû truøm
möôøi phöông khoâng boû soùt moät chuùng sanh
naøo caû, hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi
bieát toâi thôû ra”. Khi taùc yù nhö vaäy xong, ta
haõy laéng nghe hôi thôû ra voâ vôùi loøng thöông
xoùt ñoái vôùi taát caû chuùng sanh. Hoaëc taùc yù ngaén
nhö: “Hít voâ toâi bieát taâm toâi thöông xoùt
chuùng sanh, thôû ra toâi bieát taâm toâi thöông
xoùt taát caû chuùng sanh”. Vaø theá tieáp tuïc tu

-300-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

taäp nhö theá thì keát quaû ñeán vôùi ta laø ta khoâng
bao giôø coøn laøm khoå mình, khoå ngöôøi vaø khoå
taát caû chuùng sanh nöõa; aáy laø giaûi thoaùt caùc baïn
aï! Caùc baïn ñöøng nghó giaûi thoaùt laø nhöõng ñieàu
cao sieâu maø thaønh ra khoâng töôûng.


-301-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù möôøi taùm:
HỶ GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng HYÛ GIÔÙI HAØNH nghieâm chænh thì
phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa hyû giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc hyû giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh hyû giôùi haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua hyû giôùi haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Hyû giôùi haønh tu taäp cuõng gioáng nhö Bi
giôùi haønh. Vaäy muoán tu taäp Hyû giôùi haønh ta
haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “Naøy
La Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp veà Hyû giôùi.
Naøy La Haàu La do tu taäp söï tu taäp veà taâm
hyû. Caùi gì thuoäc veà baát laïc seõ ñöôïc dieät
tröø”.

-302-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Theo nhö lôøi daïy treân ñaây chuùng ta löu yù
söï tu taäp veà taâm hyû vaø caùi gì thuoäc veà baát laïc
seõ ñöôïc dieät tröø. Tu taâm hyû seõ dieät tröø taâm baát
laïc. Vaäy taâm baát laïc laø gì?
Taâm baát laïc laø taâm phieàn naõo, khoå ñau lo
raàu, sôï haõi, khoùc thöông, taâm traïo hoái taâm loaïn
ñoäng, v.v..
Vaäy tu taäp söï tu taäp veà taâm hyû nhö theá
naøo?
Trong kinh Baùt Thaønh daïy: “Naøy Gia
chuû, Tyø Kheo an truù bieán maõn moät phöông
vôùi taâm caâu höõu vôùi hyû, cuõng vaäy phöông
thöù hai, cuõng vaäy phöông thöù ba, cuõng vaäy
phöông thöù tö. Nhö vaäy cuøng khaép theá giôùi
treân döôùi beà ngang, heát thaûy phöông döôùi
cuøng khaép voâ bieân giôùi, vò aáy an truù bieán
maõn vôùi taâm keát hôïp vôùi hyû quaûng ñaïi voâ
bieân khoâng haän, khoâng saân, vò aáy suy tö vaø
ñöôïc bieát: “Hyû taâm giaûi thoaùt naøy laø phaùp
höõu vi, do suy tö taùc thaønh. Phaøm söï vaät gì
laø phaùp höõu vi, do suy tö taùc thaønh thôøi söï
vaät aáy laø voâ thöôøng, chòu söï ñoaïn dieät’’. Vò
aáy do vöõng truù ôû ñaây”.
Ñoaïn kinh treân giaûi thích cho chuùng ta
bieát söï tu taäp taâm hyû, coù nghóa laø phaûi luoân
luoân taùc yù loøng haân hoan ñoái vôùi vaïn vaät choã

-303-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

naøo cuõng coù loøng haân hoan. Do choã naøo cuõng coù
loøng haân hoan, neân caùc aùc phaùp vaø chöôùng ngaïi
phaùp seõ ñöôïc hoùa giaûi khoâng coøn taùc duïng vaøo
thaân taâm chuùng ta ñöôïc khieán cho taâm hoàn luùc
naøo cuõng vui veû, an laïc vaø haïnh phuùc.
Chuùng ta bieát raèng loøng haân hoan vui veû
haïnh phuùc ñoù chæ laø phaùp höõu vi taïm thôøi; noù
laø phaùp voâ thöôøng luoân chòu söï hoaïi dieät, chöù
khoâng phaûi traïng thaùi hoan hyû naøy laø vónh
vieãn, nhöng nhôø truù vaøo noù maø caùc aùc phaùp
khoâng taùc ñoäng vaøo thaân taâm ta ñöôïc. Do thaân
taâm khoâng bò aùc phaùp taùc ñoäng vaøo ñöôïc neân
cöùu caùnh taïi nôi ñoù chöù khoâng phaûi taâm hoan
hyû. Bieát taâm hoan hyû laø phaùp höõu vi voâ thöôøng,
nhöng ôû ñaây ñöùc Phaät daïy chuùng ta neân vöõng
truù ôû traïng thaùi hoan hyû naøy vöõng taâm giöõ gìn
traïng thaùi naøy thì seõ ñoaïn tröø ñöôïc taát caû caùc
laäu hoaëc vaø nhö vaäy nhöõng gì ta chöa chöùng
ñaït seõ ñöôïc chöùng ñaït.
Trôû laïi ñoaïn kinh giaùo giôùi La Haàu La. ñöùc
Phaät daïy: “Haõy tu taäp söï tu taäp veà taâm hyû,
caùi gì thuoäc veà baát laïc seõ ñöôïc ñoaïn tröø”.
Ñoaïn kinh treân ñaõ traû lôøi caâu hoûi thöù
nhaát, coøn caâu hoûi thöù hai: “baát laïc seõ ñöôïc ñoaïn
tröø”. Vaäy baát laïc laø gì?

-304-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Baát laïc töùc laø laäu hoaëc, baát laïc laø söï chöa
chöùng ñaït.
Trong baøi kinh naøy daïy chuùng ta neân vöõng
truù ôû traïng thaùi hoan hyû thì chöa chöùng ñaït seõ
ñöôïc chöùng ñaït.
Muoán an truù ñöôïc ôû traïng thaùi taâm hyû thì
khoâng coù phaùp naøo hôn laø phaùp nhö lyù taùc yù
cuøng vôùi hôi thôû.
Muoán tu taäp keát quaû ñöôïc giaûi thoaùt nhö
vaäy, ta thöôøng nhaéc taâm: “Tröôùc caùc aùc phaùp
vaø caùc chöôùng ngaïi phaùp taâm ta phaûi luoân
luoân hoan hyû vui veû. Ta bieát ta hít voâ, ta
bieát ta thôû ra”. Neân nhôù cöù an truù theo phaùp
naøy nhöõng gì chöa chöùng ñaït ta seõ ñöôïc chöùng
ñaït, ñöøng caàu, ñöøng muoán mau, chæ caàn haèng
ngaøy giöõ gìn taâm ñöøng maát loøng hoan hyû, ñöøng
mong caàu gì caû thì coù ngaøy söï chöùng ñaït seõ
ñeán, caùc baïn aï!


-305-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù möôøi chín:
XẢ GIỚI HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI XAÛ HAØNH nghieâm chænh thì
phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi
haønh giôùi xaû haønh laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi xaû haønh laø nhöõng lôøi daïy ñaïo
ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø Chaùnh
nghieäp.
Giôùi haïnh giôùi xaû haønh laø nhöõng lôøi daïy
veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh thöôøng
theå hieän qua giôùi xaû haønh nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Tu taäp giôùi xaû haønh cuõng gioáng nhö tu taäp
giôùi hyû haønh. Vaäy muoán bieát caùch thöùc tu taäp
chuùng ta neân laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu
La: “Naøy La Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp
veà taâm xaû, naøy La Haàu La, do tu taäp söï tu
taäp veà taâm xaû, caùi gì thuoäc veà haän taâm seõ
ñöôïc tröø dieät”.

-306-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Nhö ñaõ noùi ôû treân tu taâm xaû cuõng gioáng
nhö tu taâm hyû. Muoán hieåu roõ nghóa thì chuùng
ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy Gia chuû
Dasama: “Naøy gia chuû Dasama Tyø Kheo an
truù bieán maõn moät phöông, 2 phöông, 3
phöông, 4 phöông, phöông treân, phöông
döôùi, beà ngang heát thaûy phöông xöù cuøng
khaép voâ bieân giôùi, caâu höõu vôùi taâm xaû vaø
an truù vöõng chaéc nôi traïng thaùi naøy quaûng
ñaïi voâ bieân khoâng haän, khoâng saân”. Do ôû
traïng thaùi khoâng haän, khoâng saân taâm seõ ñöôïc
ñoaïn tröø caùc laäu hoaëc… nhôø ñoù taâm giaûi thoaùt
hoaøn toaøn. Cho neân, kinh daïy: “Vò aáy vöõng
truù ôû ñaây, ñoaïn tröø ñöôïc caùc laäu hoaëc…
chöa chöùng ñaït, ñöôïc chöùng ñaït”.
Caùch thöùc tu taäp taâm xaû cuõng gioáng nhö
caùch thöùc tu taäp taâm hyû phaûi duøng phaùp nhö lyù
taùc yù: “Ñöùng tröôùc caùc aùc phaùp vaø caùc caûm
thoï: thoï laïc, thoï khoå, thoï baát laïc baát khoå,
ta ñeàu xaû heát”. Khi xaû phaûi luoân luoân taùc yù
nhö sau: “Thoï laïc ta khoâng neân öa thích,
khoâng dính maéc theo chuùng; thoï khoå ta
khoâng heà sôï haõi, khoâng heà dao ñoäng, ñoù laø
taâm xaû”.
Xaû laïc, xaû khoå, xaû nieäm thanh tònh töùc laø
duøng naêng löïc Xaû Giaùc Chi ñeå nhaäp Töù Thieàn.

-307-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Naêng löïc Xaû Giaùc Chi laø naêng löïc cuoái cuøng cuûa
taâm xaû. Ñaàu tieân chuùng ta tu taäp taâm xaû laø tu
taäp yù thöùc xaû. YÙ thöùc xaû laø tu taäp xaû taâm voâ
löôïng. Tu taäp xaû taâm voâ löôïng coù nhieàu caùch
thöùc, coù töø thaáp leân cao:
1- Xaû Taâm Voâ Löôïng laø tu taäp xaû taâm caâu höõu vôùi hôi thôû, töùc laø nöông hôi thôû ñeå taùc yù
xaû taâm.
2- Treân Töù Nieäm Xöù ñeå khaéc phuïc tham öu töùc laø queùt caùc chöôùng ngaïi phaùp treân boán choã:
thaân, thoï, taâm, phaùp.
3- Ngoài queùt taâm nhö oâng Chaâu Lôïi Baøn
Ñaëc.
4- Moïi söï tham muoán, moïi söï giaän hôøn phieàn naõo. Moïi söï lo toan sôï haõi, moïi söï khoå
ñau tai naïn, moïi beänh taät, v.v.. chuùng ta ñeàu
giöõ taâm baát ñoäng baèng phöông phaùp Ñònh
Nieäm Hôi Thôû. Ñoù laø caùch thöùc xaû taâm voâ
löôïng.
5- Giöõ gìn taâm baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp
vaø caùc caûm thoï thì ñoù laø xaû taâm voâ löôïng.
Ví duï 1: Ta muoán xaû taâm tham aên thì neân
taùc yù: “Phaûi töø boû taâm tham aên toâi bieát toâi
hít voâ, xaû taâm tham aên toâi bieát toâi thôû ra”
hay taâm ñang saân döõ doäi, thì ta neân taùc yù: “Xaû

-308-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

taâm saân toâi bieát toâi hít voâ, xaû taâm saân toâi
bieát toâi thôû ra”. Cöù naêm hôi thôû taùc yù moät
laàn; taùc yù ñeàu nhö vaäy moät luùc sau laø taâm tham
aên hay taâm saân lieàn bieán maát.
Ví duï 2: Coù moät traïng thaùi töôûng naøo xuaát
hieän trong thaân taâm ta, muoán xaû traïng thaùi ñoù
thì ta neân nöông vaøo hôi thôû maø taùc yù ngay
traïng thaùi ñoù: “Traïng thaùi töôûng naøy phaûi
xaû ra, ta khoâng chaáp nhaän, hít voâ toâi bieát
toâi hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”. Khi taùc
yù nhö vaäy xong thì ta tieáp tuïc hít thôû ra voâ
naêm hôi thôû nhö vaäy roài tieáp tuïc taùc yù nhö caâu
treân. Phöông phaùp taùc yù cho thaân taâm trôû laïi
bình thöôøng hoaëc taùc yù chöøng naøo traïng thaùi aùc
töôûng khoâng coøn nöõa. Khi traïng thaùi töôûng ñaõ
heát thì neân taùc yù: “Taâm thanh thaûn an laïc
vaø voâ söï, hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra
toâi bieát toâi thôû ra”.
Khi taâm ñaõ thanh thaûn bình thöôøng thì
neân taùc yù caâu khaùc: “Taâm phaûi xaû taát caû caùc
aùc phaùp vaø loøng ham muoán, hít voâ toâi bieát
toâi hít voâ; taâm phaûi xaû taát caû caùc aùc phaùp
vaø loøng ham muoán, thôû ra toâi bieát toâi thôû
ra”.


-309-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù hai möôi:
GIỚI BẤT TỊNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI BAÁT TÒNH HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa giôùi baát tònh haønh laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi baát tònh haønh laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh giôùi baát tònh haønh laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua giôùi baát tònh haønh nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Chuùng ta thöôøng tu taäp Ñònh Voâ Laäu.
Trong Ñònh Voâ Laäu coù phaùp daïy quaùn thaân naøy
baát tònh. Töø ñoù, chuùng ta quaùn xeùt thaân baát
tònh, thuaàn bieát thaân chuùng ta hoaøn toaøn laø
nhöõng chaát thöù baát tònh hoâi thoái khoâng coù vaät
gì trong ñoù laø quyù baùu, chæ toaøn laø caùc duyeân
baát tònh hôïp thaønh. Do nhieàu ñôøi laàm chaáp cho

-310-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thaân naøy laø toát ñeïp, laø quyù baùu laø cuûa ta, laø ta,
laø baûn ngaõ cuûa ta. Do söï laàm chaáp nhö vaäy neân
coù nhöõng vieäc xaûy ra xuùc phaïm ñeán thaân taâm
cuûa ta thì ta laïi phaùt saân haän, töùc toái, phieàn
naõo khoå ñau. Söï saân haän, töùc toái, phieàn naõo
khoå ñau laø do taâm tham aùi thaân naøy vaäy. Vaäy
chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu
La: “Naøy La Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp
veà baát tònh, naøy La Haàu La, do tu taäp söï tu
taäp veà baát tònh caùi gì thuoäc veà tham aùi
ñöôïc dieät tröø”.
Nhö lôøi Phaät daïy treân ñaây chuùng ta quaùn
thaân baát tònh thì seõ dieät tröø ñöôïc taâm tham aùi.
Vaäy muoán quaùn thaân baát tònh thì xin caùc baïn
vui loøng ñoïc laïi kinh Thaân Haønh Nieäm daïy veà
caùch thöùc quaùn thaân baát tònh: “Naøy caùc Tyø
Kheo, Tyø Kheo neân quaùn saùt thaân naøy döôùi
töø baøn chaân trôû leân treân cho ñeán ñænh toùc
bao boïc bôûi da chöùa ñaày nhöõng vaät baát
tònh sai bieät: “Trong thaân naøy ñaây laø toùc,
loâng, moùng, raêng, da, thòt, gaân, xöông,
thaän, tuyû, tim, gan, hoaønh caùch moâ, laù
laùch, phoåi, ruoät, phaân, maät, ñaøm, mieân
dòch, muû, maùu, moà hoâi, nöôùc ôû khôùp xöông,
nöôùc tieåu, v.v.. Naøy caùc Tyø kheo, cuõng nhö
moät bao ñoà, hai ñaàu troáng ñöïng ñaày caùc
loaïi hoät nhö: gaïo, luùa, ñaäu xanh, ñaäu lôùn,

-311-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

meø, gaïo ñaõ xay roài. Moät ngöôøi coù maét vaø
ñoå caùc hoät aáy ra vaø quaùn saùt: “Ñaây laø hoät
gaïo ñaây laø hoät luùa, ñaây laø ñaäu xanh, ñaây
laø ñaäu lôùn, ñaây laø meø, ñaây laø hoät luùa ñaõ
xay roài”. Cuõng vaäy naøy caùc Tyø Kheo, moät
Tyø Kheo quan saùt thaân naøy döôùi töø baøn
chaân trôû leân, treân choã ñeán ñænh toùc, bao
boïc bôûi da chöùa ñaày nhöõng vaät baát tònh sai
bieät”.
Treân ñaây laø lôøi Phaät daïy quaùn thaân baát
tònh. Khi quaùn saùt thaân thaáu suoát thaân naøy baát
tònh nhö thaät thì coøn ñaâu tham aùi thaân naøy
nöõa. Phaûi khoâng caùc baïn?
Thaáy bieát nhö thaät nhöõng chaát trong thaân
naøy quaù dô baån, khoâng theå che daáu ñöôïc chuùng
ta nhìn thaáy thaät söï treân thaân ta vaø moïi ngöôøi:
phaân phaån, moà hoâi, nöôùc tieåu, ñôøm daõi, gheøn,
nöôùc muõi, nöôùc mieáng ñeàu coù muøi hoâi thoái, neáu
ai nghe, thaáy, ngöûi ñeàu gheâ tôûm, ñeàu muoán
traùnh xa. Ai ai cuõng bieát noù baát tònh dô baån thì
coøn ai daùm sôø moù, ñuïng chaïm ñeán nhöõng ñoà
baát tònh ñoù. Phaûi khoâng caùc baïn?
Coøn nhöõng ngöôøi naøo chöa quan saùt xem
xeùt thaáy thaân naøy baát tònh, dô baån, hoâi thoái,
thì taâm coøn öa thích. Taâm coøn öa thích thaân
naøy laø coøn taâm saéc duïc; taâm saéc duïc coøn laø coøn

-312-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thaáy saéc duïc laø haïnh phuùc, laø khoaùi laïc; coøn
thaáy saéc duïc laø haïnh phuùc, laø khoaùi laïc laø taâm
coøn tham aùi. Cho neân, khi tu taäp giôùi baát tònh
haønh thì ñoái trò taâm tham aùi. Taâm tham aùi dieät
laø tham, saân, si dieät. Tham, saân, si, dieät laø giaûi
thoaùt. Vaäy caùc baïn haõy tu taäp vaø giöõ gìn giôùi
baát tònh haønh naøy nghieâm chænh thì taâm tham
aùi cuûa caùc baïn seõ ñöôïc dieät tröø.
Vì theá, haèng ngaøy chuùng ta phaûi chuyeân tu
taäp ñuùng phaùp nhö lyù taùc yù nöông thaân haønh
noäi ngoaïi.
Caâu taùc yù thöù nhaát: “Saéc duïc chæ laø taâm
tham aùi neân khoâng thaáy thaân naøy baát tònh,
ueá tröôïc, baån thæu, hoâi thoái phaûi töø boû,
phaûi xa lìa chuùng, taâm phaûi luoân luoân
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï”.
Caâu taùc yù thöù hai: “Thaân naøy baát tònh,
ueá tröôïc, hoâi thoái chuùng ta phaûi töø boû taâm
saéc duïc, toâi bieát toâi hít voâ, toâi bieát toâi thôû
ra”.
Caâu taùc yù thöù ba: “Thaân naøy laø thaân baát
tònh hoâi thoái ta phaûi xa lìa, ñöøng tham aùi
noù toâi bieát toâi ñang ñi kinh haønh”.
Phaùp nhö lyù taùc yù quaù cuï theå roõ raøng,
haèng ngaøy phaûi sieâng naêng tu taäp moät caùch

-313-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

nhieät taâm, nhieät tình thì môùi coù hieäu quaû laøm
chuû ñöôïc cuoäc soáng sanh, giaø, beänh, cheát vaø
chaám döùt taùi sanh luaân hoài.
Chuùng ta laïi tieáp tuïc quaùn xeùt thaân baát
tònh nhö trong kinh Töù Nieäm Xöù hay kinh
Thaân Haønh Nieäm. Neáu thaân naøy cheát khoaûng
4, 5 ngaøy thì tröông phoàng leân, xanh ñen, laïi
nöùt neû, nöôùc vaøng chaûy ra, muøi hoâi thoái xoâng
leân raát khoù chòu, khieán cho moïi ngöôøi khoâng ai
daùm laïi gaàn, neáu ñem thaân naøy quaêng boû trong
nghóa ñòa ñöøng choân thì caùc loaïi chim nhö: quaï,
dieàu haâu, chim keân, choù, gaø vaø taát caû caùc loaïi
coân truøng aên. Thaân naøy taùnh chaát laø nhö vaäy,
khoâng coù caùch naøo vöôït khoûi taùnh chaát aáy, duø
ta ñem phôi khoâ hay öôùp moät thöù thuoác naøo thì
thaân baát tònh vaãn laø baát tònh, tính voâ thöôøng
hoaïi dieät thì khoâng theå naøo thoaùt ra qui luaät voâ
thöôøng hö hoaïi ñöôïc.
Chuùng ta haõy ñoïc laïi ñoaïn kinh Töù Nieäm
Xöù maø ñöùc Phaät ñaõ daïy: “Laïi nöõa naøy caùc Tyø
kheo, Tyø kheo nhö thaáy moät thi theå bò
quaêng boû trong nghóa ñòa moät ngaøy, hai
ngaøy, ba ngaøy thi theå aáy tröông phoàng leân,
xanh ñen laïi naùt thoái ra. Tyø kheo quaùn
thaân aáy nhö sau: “Thaân naøy tính chaát laø
nhö vaäy, baûn tính laø nhö vaäy khoâng vöôït
khoûi tính chaát aáy”.

-314-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Nhìn thaáy xaùc thaân baát tònh, tính chaát hoâi
haùm tröông phoàng röõa thoái baát tònh khieán ta
khoâng coøn chaáp tröôùc cho thaân naøy laø ñeïp ñeõ
cao quí; cho thaân naøy laø ta, laø cuûa ta, laø baûn
ngaõ cuûa ta. Moïi ngöôøi laàm chaáp thaân naøy toát
ñeïp, trong saïch, söï thaät chæ laø taám thaân baát
tònh hoâi thoái, tan raõ, hoaïi dieät. Khi tö duy nhö
vaäy nhieàu laàn khieán ta nhaøm chaùn thaân töù ñaïi,
nhaøm chaùn ñeán möùc ñoä gheâ tôûm khoâng coøn
xem thaân laø vaät quyù troïng nöõa.


-315-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù hai möôi moát:
GIỚI VÔ THƯỜNG HÀNH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI VOÂ THÖÔØNG HAØNH nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa giôùi voâ thöôøng haønh laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi voâ thöôøng haønh laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh giôùi voâ thöôøng haønh laø nhöõng
lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua giôùi voâ thöôøng haønh nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Moïi vaät treân theá gian naøy do caùc duyeân
hôïp thaønh. Do caùc duyeân hôïp thaønh neân vaïn
vaät thöôøng thay ñoåi. Söï thay ñoåi aáy goïi laø voâ
thöôøng; söï voâ thöôøng laø hieän töôïng cuûa söï ñau
khoå, söï hoaïi dieät, söï tan raõ, söï khoâng beàn
vöõng, söï maát maùt, v.v..

-316-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Phaàn ñoâng con ngöôøi ôû theá gian naøy ñeàu
cho caùc phaùp laø thöôøng coøn, thöôøng haèng, baát
bieán, chöù ít ai nghó raèng caùc phaùp laø voâ thöôøng.
Töø khi ñaïo Phaät ra ñôøi con ngöôøi môùi bieát ñöôïc
boán chaân lyù cuûa loaøi ngöôøi, môùi bieát ñöôïc caùc
phaùp hieän coù maët do duyeân hôïp, môùi bieát ñöôïc
caùc phaùp laø voâ thöôøng khoå ñau, môùi bieát ñöôïc
caùc phaùp laø voâ ngaõ, khoâng phaûi laø ta, laø cuûa ta,
laø baûn ngaõ cuûa ta. Coù quan saùt nhö vaäy chuùng
ta môùi coù caùi nhìn tính chaát caùc phaùp voâ
thöôøng nhö thaät, khoâng coøn laàm laïc.
Muoán cho söï hieåu bieát nhö thaät thì chuùng
ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu La:
“Naøy La Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp veà voâ
thöôøng. Naøy La Haàu La, do tu taäp söï tu
taäp veà voâ thöôøng caùi gì thuoäc veà ngaõ maïn
ñöôïc dieät tröø”.
Baøi kinh giaùo giôùi La Haàu La naøy daïy:
“Tu taäp veà söï tu taäp voâ thöôøng” thaät tuyeät
vôøi. Vaäy caùi gì laø voâ thöôøng?
Thöa caùc baïn, taát caû caùc phaùp trong theá
gian naøy ñeàu voâ thöôøng nhö treân ñaõ noùi, nhöng
thaáy caùc phaùp voâ thöôøng nhö thaät thì phaûi
nhieät taâm tu taäp heát söùc, neáu khoâng tu taäp heát
söùc thì chaúng bao giôø thaáy caùc phaùp voâ thöôøng
nhö thaät.

-317-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ngöôøi khoâng tu taäp veà caùc phaùp voâ thöôøng
thì cho raèng caùc phaùp laø coù thaät. Do thaáy caùc
phaùp coù thaät neân môùi cho caùc phaùp laø cuûa ta, laø
ta, laø baûn ngaõ cuûa ta. Töø choã thaáy hieåu bieát sai
leäch môùi coù söï chaáp ngaõ; töø choã chaáp ngaõ môùi
sanh ra ngaõ maïn; töø choã ngaõ maïn môùi sanh ra
tham, saân, si maïn, nghi. Bieát theá ñöùc Phaät môùi
daïy giôùi haønh caùc phaùp voâ thöôøng ñeå dieät ngaõ
xaû taâm ly aùc phaùp. “Naøy La Haàu La, do tu
taäp söï tu taäp veà voâ thöôøng caùi gì thuoäc veà
ngaõ maïn ñöôïc dieät tröø”. Lôøi daïy naøy raát
ñuùng, neáu ai ñaët troïn loøng tin maø thöïc hieän lôøi
daïy naøy thì seõ chaám döùt khoå ñau.


-318-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù hai möôi hai:
GIỚI HÀNH NIỆM
HƠI THỞ RA, HƠI THỞ VÔ
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI HAØNH NIEÄM HÔI THÔÛ RA,
HÔI THÔÛ VOÂ nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu:
giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy
giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø giôùi haønh cuûa giôùi haønh
nieäm hôi thôû ra, hôi thôû voâ laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi haønh nieäm hôi thôû ra, hôi
thôû voâ laø nhöõng lôøi daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa
con ngöôøi töùc laø Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh giôùi haønh nieäm hôi thôû ra, hôi
thôû voâ laø nhöõng lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø
oai nghi teá haïnh thöôøng theå hieän qua giôùi haønh
nieäm hôi thôû ra, hôi thôû voâ nhö: noùi, nín, tieáp
giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng oai nghi teá
haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh nghieäp.
Tröôùc khi muoán tu taäp veà giôùi haønh nieäm
hôi thôû ra, hôi thôû voâ thì caùc baïn haõy laéng
nghe lôøi ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “Naøy La
Haàu La, haõy tu taäp söï tu taäp veà nieäm hôi

-319-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

thôû voâ, hôi thôû ra, laøm cho sung maõn, neân
ñöôïc quaû lôùn, ñöôïc lôïi ích lôùn. Vaø naøy La
Haàu La, theá naøo laø tu taäp nieäm hôi thôû ra,
hôi thôû voâ laøm cho sung maõn neân ñöôïc quaû
lôùn, ñöôïc lôïi ích?”.
ÔÛ ñaây lôøi daïy naøy coù nhöõng danh töø khoù
hieåu nhö: laøm cho sung maõn, ñöôïc quaû lôùn, ñöôïc
lôïi ích lôùn. Vaäy laøm cho sung maõn nhö theá naøo?
Ñöôïc quaû lôùn, ñöôïc lôïi ích lôùn nhö theá naøo?
Chöõ sung maõn coù nghóa laø ñaày ñuû, sung
tuùc, traøn ñaày, dö thöøa khoâng thieáu huït. Toùm
laïi, tröôùc khi thöïc hieän nghóa naøy thì phaûi taäp
an truù taâm troïn veïn trong hôi thôû. An truù taâm
troïn veïn trong hôi thôû töùc laø bieát hôi thôû voâ,
hôi thôû ra moät caùch nheï nhaøng, töï nhieân, thoaûi
maùi, an laïc, ñoù laø laøm cho traøn ñaày sung tuùc, dö
thöøa, khoâng thieáu veà nieäm hôi thôû.
Quaû lôùn laø gì?
Quaû lôùn coù nghóa laø keát quaû to lôùn cuûa söï
tu taäp veà hôi thôû voâ, hôi thôû ra. Quaû lôùn coøn
nghóa laø keát quaû cuûa söï tu taäp ñaït ñöôïc söï giaûi
thoaùt moät caùch cuï theå roõ raøng, hay noùi caùch
khaùc laø laøm chuû ñöôïc sanh, giaø, beänh, cheát töùc
laø taâm baát ñoäng tröôùc caùc phaùp vaø caùc caûm thoï.
Ñöôïc lôïi ích lôùn laø gì?

-320-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Lôïi ích lôùn coù nghóa laø:
1- Ñôøi soáng ñöôïc an vui, haïnh phuùc khoâng coù aùc phaùp naøo laøm dao ñoäng ñöôïc taâm, taâm
luoân luoân thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï, thöôøng
thaûn nhieân tröôùc moïi duïc laïc theá gian, moïi söï
caùm doã vaät chaát, moïi aùc phaùp, v.v..
2- Laøm chuû ñöôïc tuoåi giaø coù nghóa laø khoûe maïnh quaéc thöôùc nhö moät thanh nieân cöôøng
traùng.
3- Laøm chuû ñöôïc moïi beänh taät khoâng sôï
oám ñau nhö ngöôøi thöôøng tuïc.
4- Laøm chuû ñöôïc söï soáng cheát, muoán soáng
thì soáng, muoán cheát thì cheát.
5- Chaám döùt taùi sanh luaân hoài.
Treân ñaây laø naêm ñieàu lôïi ích lôùn cuûa kieáp
soáng laøm ngöôøi do tu taäp hôi thôû voâ, hôi thôû ra.
Vaäy tröôùc khi muoán tu taäp giôùi haønh hôi
thôû voâ, hôi thôû ra thì chuùng ta haõy laéng nghe
ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “ÔÛ ñaây naøy La Haàu
La, vò Tyø Kheo ñi ñeán khu röøng, ñi ñeán goác
caây, hay ñi ñeán ngoâi nhaø troáng vaø ngoài
kieát giaø, löng thaúng vaø an truù chaùnh nieäm
tröôùc maët. Tónh giaùc, vò aáy thôû voâ, vò aáy
thôû ra”.

-321-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Ñoïc ñoaïn kinh naøy chuùng ta caàn löu yù
nhöõng töø sau ñaây: khu röøng, goác caây, ngoâi nhaø
troáng, ngoài kieát giaø, löng thaúng, an truù chaùnh
nieäm tröôùc maët, tónh giaùc.
Vaäy khu röøng, goác caây, ngoâi nhaø troáng laø
ñòa ñieåm ñeå tu taäp, coù nghóa laø tìm nôi choán
yeân tònh, vaéng veû ñeå tu taäp hôi thôû voâ, hôi thôû
ra. Neáu ñòa ñieåm khoâng tìm ñöôïc nhö treân ñöùc
Phaät ñaõ daïy, thì söï tu taäp veà hôi thôû voâ hôi thôû
ra raát khoù khaên. Caùc baïn löu yù nhöõng lôøi daïy
naøy, vì noù raát caàn thieát cho söï tu taäp cuûa caùc
baïn, xin caùc baïn neân nhôù kyõ. Caùc baïn ñöøng cho
raèng baát cöù nôi ñaâu tu cuõng ñöôïc thì ñöùc Phaät
daïy ñieàu naøy ñeå laøm gì? Coù quan troïng ñöùc
Phaät môùi daïy nhö vaäy. Ñöøng nghe theo nhöõng
nhaø Ñaïi thöøa vaø Thieàn toâng. Hoï chæ noùi suoâng:
“Baát cöù choã naøo tu cuõng ñöôïc, tu trong boán
oai nghi, tu trong coâng vieäc laøm”. Lôøi noùi
naøy ñi ngöôïc laïi lôøi daïy cuûa ñöùc Phaät.
Ngoài kieát giaø laø gì?
Ngoài kieát giaø laø tö theá ngoài xeáp baèng treùo
hai chaân ñan vaøo nhau. Ñoù laø tö theá ngoài cuûa
ngöôøi tu thieàn ñònh. Tö theá ngoài naøy raát vöõng
chaéc ñeå thaân taâm deã gom vaøo moät ñoái töôïng
thaân haønh noäi (hôi thôû).

-322-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ví duï: Ñi, ñöùng, naèm ngoài, co tay, duoãi
chaân, ngöôùc nhìn, noùi nín, aên, nhai nuoát, hôi
thôû voâ, hôi thôû ra, v.v.. ñeàu laø thaân haønh,
nhöng phaûi roõ taát caû thaân haønh cuûa thaân laø
thaân haønh ngoaïi chæ tröø coù hôi thôû laø thaân
haønh noäi. Nhö vaäy chuùng ta phaûi hieåu roõ môùi
coù theå tu taäp ñöôïc.
An truù chaùnh nieäm laø gì?
An truù chaùnh nieäm laø ôû yeân oån trong nieäm
chaân chaùnh. Nieäm chaân chaùnh laø gì?
Trong ñaïo Phaät coù boán choã nieäm chaân
chaùnh:
1/ Nieäm thaân.
2/ Nieäm thoï.
3/ Nieäm taâm.
4/ Nieäm Phaùp.
Chöõ chaùnh nieäm ôû ñaây goàm chung coù 4
nieäm, nhö vaäy an truù chaùnh nieäm töùc laø an truù
trong boán nieäm. Vaäy an truù boán nieäm moät laàn
coù ñöôïc khoâng? An truù boán nieäm moät laàn laø tu
taäp Töù Nieäm Xöù. Cho neân, Töù Nieäm Xöù coøn goïi
laø Chaùnh Nieäm.
Ngoaøi boán nieäm: thaân, thoï, taâm, phaùp coøn
coù nieäm naøo khaùc nöõa khoâng?

-323-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Treân thaân goàm coù hai nieäm:
1- Thaân haønh nieäm noäi.
2- Thaân haønh nieäm ngoaïi.
Treân thoï goàm coù ba nieäm:
1- Nieäm thoï laïc.
2- Nieäm thoï khoå.
3- Nieäm thoï baát laïc baát khoå.
Treân taâm goàm coù hai nieäm:
1- Nieäm tònh.
2- Nieäm ñoäng.
Treân phaùp goàm coù hai nieäm:
1- Nieäm thieän.
2- Nieäm aùc.
ÔÛ ñaây, baøi phaùp naøy ñöùc Phaät ñang daïy
La Haàu La veà hôi thôû voâ, hôi thôû ra, vì theá
chaùnh nieäm ôû ñaây phaûi hieåu laø thaân haønh nieäm
noäi, töùc laø hôi thôû voâ hôi thôû ra. Vaäy an truù
chaùnh nieäm tröôùc maët töùc laø an truù hôi thôû voâ,
hôi thôû ra ôû tröôùc maët.
Tónh giaùc nghóa laø gì? Tónh giaùc nghóa laø
bieát raát roõ raøng töøng chi tieát nhoû, bieát raát kyõ
löôõng, bieát khoâng coù môø mòt moät chuùt xíu naøo
caû. ÔÛ ñaây chuùng ta neân hieåu ñöùc Phaät daïy La

-324-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Haàu La phaûi bieát raát kyõ töøng hôi thôû voâ, töøng
hôi thôû ra.
Ngöôøi giöõ gìn giôùi haønh hôi thôû voâ hôi thôû
ra coù nghóa laø tu taäp an truù trong hôi thôû voâ
hôi thôû ra phaûi bieát raát roõ raøng, khoâng ñöôïc ñeå
queân, ñeå maát, ñeå môø mòt hôi thôû voâ ra.
Vì taâm chuùng ta hay queân (voâ kyù) neân
phaûi duøng phaùp taùc yù daãn taâm tónh giaùc maõi
maõi laøm cho taâm saùng suoát thaáy bieát raát roõ
raøng töøng hôi thôû voâ, ra: “Hít voâ toâi bieát toâi
hít voâ, thôû ra toâi bieát toâi thôû ra”. An truù
ñöôïc trong hôi thôû laø ñaït ñöôïc caên baûn veà
phöông phaùp tu Ñònh Nieäm Hôi Thôû.
Ñeå thöïc hieän giôùi haønh naøy chuùng ta neân
theo lôøi ñöùc Phaät daïy Toân Giaû La Haàu La maø
tu taäp nhö sau:
Tröôùc tieân chuùng ta tìm nôi vaéng veû, yeân
tònh, roài taäp ngoài kieát giaø löng thaúng, sau khi
taäp ngoài kieát giaø löng thaúng ñöôïc coù nghóa laø
ngoài treùo chaân maø khoâng thaáy khoù chòu, hoaëc
ñau hoaëc teâ chaân chöøng nöûa tieáng ñoàng hoà. Khi
ngoài ñöôïc nöûa tieáng ñoàng hoà yeân oån thì môùi ñaët
nieäm hôi thôû voâ, hôi thôû ra tröôùc maët vaø taùc yù
nhö sau: “Hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra
toâi bieát toâi thôû ra”. Khi taùc yù xong caâu naøy ta
truyeàn leänh: “Hít”, truyeàn leänh xong ta môùi hít

-325-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

voâ, tónh giaùc raát kyõ theo hôi thôû voâ. Sau khi hôi
thôû voâ heát ta truyeàn leänh: “Thôû”, khi truyeàn
leänh xong ta môùi thôû ra vaø phaûi saùng suoát tónh
giaùc theo hôi thôû ra. Cöù nhö vaäy maø tu taäp 1
phuùt. Neáu tu taäp 1 phuùt söùc tónh giaùc raát toát
khoâng queân hôi thôû naøo, coù nghóa laø trong moät
phuùt khoâng bao giôø ta queân hôi thôû, maø cuõng coù
nghóa laø trong moät phuùt khoâng coù moät nieäm
voïng töôûng naøo xen vaøo ñöôïc.
Neáu moät phuùt tu taäp toát, ta taêng leân 2
phuùt, roài 3 phuùt, roài 4, 5 phuùt. Sau khi ñaït ñöôïc
5 phuùt raátù tónh giaùc hôi thôû ra voâ, ta taêng 6, 7,
8, 9, 10. Sau khi taêng leân 10 phuùt ta soaùt xeùt
xem laïi toaøn boä cô theå coù xaûy ra traïng thaùi gì
khoâng?
Ví duï: naëng ñaàu, naëng maët, choaùng vaùng
choùng maët, v.v.. Khi coù nhöõng traïng thaùi nhö
vaäy xaûy ra thì neân baùo cho Thaày bieát ñeå kòp
thôøi söûa laïi cho ñuùng caùch tu taäp ñeå khoâng bò
öùc cheá taâm khieán thaân khoâng roái loaïn cô baép
vaø thaàn kinh, v.v..
Trong giôùi haønh veà hôi thôû voâ, hôi thôû ra
coù 19 ñeà muïc tu taäp:
ÑEÀ MUÏC THÖÙ NHAÁT
1- Hít voâ toâi bieát toâi hít voâ, thôû ra toâi
bieát toâi thôû ra. Ñoù laø ñeà muïc thöù nhaát ñeå tu

-326-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

taäp nhieáp taâm trong hôi thôû. Ñeà muïc naøy taäp
trung taâm taïi nhaân trung giöõa hai loã muõi, bieát
hôi thôû ra voâ taïi choã ñoù, chöù khoâng ñöôïc theo
hôi thôû voâ loàng ngöïc vaø ngöôïc laïi hôi thôû töø
loàng ngöïc chaïy ra. Neáu caùc baïn nhieáp taâm ñöôïc
30’ maø khoâng queân hôi thôû töùc laø khoâng coù taïp
nieäm xen vaøo thì ñoù laø caùc baïn ñaõ tu taäp vieân
maõn ñeà muïc thöù nhaát. Khi tu taäp vieân maõn ñeà
muïc thöù nhaát thì caùc baïn neân xin Thaày kieåm
tra hôi thôû ñeå xin tu taäp ñeà muïc thöù hai.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ HAI
2- Hít voâ daøi toâi bieát toâi hít voâ daøi; thôû
ra daøi toái bieát toâi thôû ra daøi. Ñeà muïc naøy coù
muïc ñích laø laøm giaûm nheï nôi taäp trung taâm.
Theo Phaät giaùo khoâng ñöôïc taäp trung taâm moät
choã, vì taäp trung taâm moät choã raát nguy hieåm coù
theå laøm roái loaïn caùc cô vaø thaàn kinh gaây ra
beänh töôûng.
Khi tu taäp ñeán ñeà muïc naøy thì chuù yù vaøo
hôi thôû chaäm vaø nheï, vì khi taùc yù nhö vaäy thì
hôi thôû baét ñaàu thôû chaäm vaø nheï moät caùch töï
nhieân, chöù khoâng duøng caùc cô vaän duïng thôû
chaäm vaø nheï. Duøng caùc cô vaän duïng thôû chaäm
vaø nheï laø sai. ÔÛ ñaây chæ caàn taùc yù hôi thôû chaäm
nheï thì töï ñoäng hôi thôû seõ thôû chaäm nheï, luùc
baáy giôø chuùng ta chæ caàn taùc yù theo ñeà muïc ñaõ

-327-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

traïch phaùp caâu: “Hít voâ daøi toâi bieát toâi hít voâ
daøi; thôû ra daøi toái bieát toâi thôû ra daøi”.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ BA
3- Hít voâ ngaén toâi bieát toâi hít voâ ngaén;
thôû ra ngaén toâi bieát toâi thôû ra ngaén. Ñoù laø
ñeà muïc thöù ba cuûa Ñònh Nieäm Hôi Thôû, khi
chuùng ta muoán hôi thôû ngaén thì taùc yù caâu naøy:
“Hít voâ ngaén toâi bieát toâi hít voâ ngaén; thôû
ra ngaén toâi bieát toâi thôû ra ngaén”. Ñaây laø
caùch ñieàu khieån hôi thôû ngaén baèng phaùp nhö lyù
taùc yù. Xin caùc baïn löu yù. Do tu taäp veà hôi thôû
neân phaûi laøm chuû ñöôïc hôi thôû. Muoán thôû daøi
thì hôi thôû daøi, muoán hôi thôû ngaén thì hôi thôû
ngaén. Khi naøo chuùng ta thôû daøi, thôû ngaén maø
khoâng thaáy coù söï roái loaïn hoâ haáp ñoù laø chuùng
ta ñaõ thaønh coâng laøm chuû hôi thôû. Rieâng veà
phaàn tu taäp hôi thôû thì neân tu taäp hôi thôû bình
thöôøng laø toát nhaát, khoâng neân vaän duïng hôi
thôû daøi hoaëc hôi thôû ngaén.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ TÖ
4- Caûm giaùc toaøn thaân toâi bieát toâi hít
voâ; caûm giaùc toaøn thaân toâi bieát toâi thôû ra.
Ñaây laø ñeà muïc dôøi tuï ñieåm khoâng coøn thaáy hôi
thôû ra voâ taïi nhaân trung nöõa. Moãi laàn hít thôû
caûm nhaän söï rung ñoäng toaøn thaân. Trong phaùp

-328-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Thaân Haønh Nieäm daïy: “Caûm giaùc thaân haønh
toâi bieát toâi hít voâ; caûm giaùc thaân haønh toâi
bieát toâi thôû ra”. Choã naøy tu taäp khi naøo töøng
hôi thôû caûm nhaän ñöôïc söï rung ñoäng cuûa toaøn
thaân thì ñoù laø keát quaû cuûa ñeà muïc naøy.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ NAÊM
5- An tònh thaân haønh toâi bieát toâi hít
voâ; an tònh thaân haønh toâi bieát toâi thôû ra.
Ñaây laø moät ñeà muïc raát quan troïng trong söï tu
taäp maø ñöùc Phaät thöôøng nhaéc nhôû: “Nhieáp
taâm vaø an truù taâm”. Töø ñeà muïc thöù nhaát ñeán
ñeà muïc thöù tö laø nhöõng ñeà muïc nhieáp taâm, coøn
ñeà muïc thöù naêm naøy laø ñeà muïc an truù taâm, chöù
khoâng coøn laø ñeà muïc nhieáp taâm nöõa. Ñeà muïc
naøy raát quan troïng vaø lôïi ích to lôùn trong vieäc
ñaåy lui caùc chöôùng ngaïi phaùp treân thaân, thoï,
taâm vaø phaùp. Ñeà muïc naøy tu xong cuõng gioáng
nhö ngöôøi lính ñaùnh traän coù chieán haøo, vì theá
taát caû caûm thoï khoâng theå taán coâng ñöôïc. Ñaây laø
phöông phaùp laøm chuû beänh maø Töù Nieäm Xöù
thöôøng daïy: “Treân thaân quaùn thaân ñeå khaéc
phuïc tham öu”. “Treân taâm quaùn taâm ñeå
khaéc phuïc tham öu”. “Treân thoï quaùn thoï
ñeå khaéc phuïc tham öu”. “Treân phaùp quaùn
phaùp ñeå khaéc phuïc tham öu”. Caùc baïn neân

-329-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

löu yù ñeà muïc naøy noù raát quan troïng trong söï tu
taäp laøm chuû sanh, giaø, beänh, cheát.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ SAÙU
6- Caûm giaùc taâm haønh toâi bieát toâi hít
voâ; caûm giaùc taâm haønh toâi bieát toâi thôû ra.
Ñeà muïc naøy laø ñeå höôùng daãn chuùng ta yù thöùc
nhaän xeùt söï hoaït ñoäng cuûa taâm theo töøng hôi
thôû ra voâ chöù khoâng phaûi bieát hôi thôû ra voâ
bình thöôøng. Do ñoù, moãi laàn hít voâ hay thôû ra
chuùng ta ñeàu laéng nghe taâm ñang coù nieäm hay
khoâng nieäm. Khi tu taäp laéng nghe taâm töøng hôi
thôû maø thaáy taâm laëng leõ baát ñoäng khoâng moät
nieäm xen vaøo trong suoát 30’ hay 1 giôø laø chuùng
ta ñaõ ñaït ñöôïc keát quaû tu taäp veà ñeà muïc naøy.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ BAÛY
7- An tònh taâm haønh toâi bieát toâi hít voâ;
an tònh taâm haønh toâi bieát toâi thôû ra. Khi
taâm chuùng ta ñang bò ñoäng maø khoâng coù caùch
naøo laøm cho noù an ñöôïc, chuùng ta söû duïng ngay
ñeà muïc naøy baèng phöông phaùp nhö lyù taùc yù:
“An tònh taâm haønh toâi bieát toâi hít voâ; an
tònh taâm haønh toâi bieát toâi thôû”. Cöù moãi laàn
taùc yù nhö vaäy laø chuùng ta caûm nhaän nhö taâm
chuùng ta coù moät söï an oån trong im laëng vaø moãi
laàn hôi thôû ra voâ laø traøn ngaäp söï an oån cuûa

-330-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

thaân vaø taâm. Neáu keát quaû naøy keùo daøi töø 1 giôø
ñeán 2 giôø laø chuùng ta ñaõ hoaøn thaønh ñeà muïc
naøy.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ TAÙM
8- Quaùn thaân voâ thöôøng toâi bieát toâi hít
voâ; quaùn thaân voâ thöôøng toâi bieát toâi thôû ra.
Khi thaân taâm ñöôïc an truù trong hôi thôû voâ, hôi
thôû ra thì suoát trong thôøi gian tu taäp hôi thôû
caùc baïn thænh thoaûng taùc yù caâu naøy: “Quaùn
thaân voâ thöôøng toâi bieát toâi hít voâ; quaùn
thaân voâ thöôøng toâi bieát toâi thôû ra”. Nöông
vaøo hôi thôû voâ ra vaø taùc yù nhö vaäy thì giuùp cho
caùc baïn coù moät noäi löïc maïnh meõ thaân voâ
thöôøng thaät söï. Töø ñoù thaân kieán kieát söû bò ñoaïn
döùt. Ñaây laø tu taäp Ñònh Nieäm Hôi Thôû caâu höõu
vôùi Töù Nieäm Xöù.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ CHÍN
9- Quaùn thoï voâ thöôøng toâi bieát toâi hít
voâ; quaùn thoï voâ thöôøng toâi bieát toâi thôû ra.
Ñeà muïc naøy tu taäp nhö ñeà muïc thöù taùm quaùn
thaân voâ thöôøng ñeå thaám nhuaàn thoï voâ thöôøng
thaät söï khieán khi thaân coù beänh taät khoå ñau
taâm khoâng dao ñoäng sôï haõi. Ñoù laø muïc ñích cuûa
ñeà muïc naøy. Vaäy muoán taâm baát ñoäng tröôùc caùc
caûm thoï thì ñeà muïc naøy phaûi caàn sieâng naêng tu

-331-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

taäp khoâng ñöôïc bieáng treã. Ñaây laø tu taäp Ñònh
Nieäm Hôi Thôû caâu höõu vôùi Töù Nieäm Xöù.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI
10- Quaùn taâm voâ thöôøng toâi bieát toâi hít
voâ; quaùn taâm voâ thöôøng toâi bieát toâi thôû ra.
Ngöôøi ôû ngoaøi ñôøi cuõng nhö caùc toân giaùo khaùc
trong ñoù coù Ñaïi thöøa, Thieàn Toâng, Tònh Ñoä
Toâng, Phaùp Hoa Toâng, Maät Toâng, v.v.. ñeàu cho
taâm naøy laø linh hoàn, laø Phaät taùnh, laø Taùnh
Khoâng, laø Chôn nhö, laø trí tueä Baùt Nhaõ, laø baûn
theå cuûa vaïn höõu, v.v.. Ñoù laø moät söï hieåu bieát
laàm laïc baèng aûo töôûng, taâm laø moät xöù trong Töù
Nieäm Xöù: Thaân, Thoï, Taâm, Phaùp. Cho neân,
quaùn taâm voâ thöôøng cuõng nhö quaùn thoï hay
quaùn thaân voâ thöôøng vaäy.
Haèng ngaøy quaùn taâm voâ thöôøng ñeå chuùng
ta khoâng bò kieán chaáp Linh hoàn, Phaät taùnh
thöôøng haèng cuûa taø giaùo ngoaïi ñaïo. Vaø luoân
nhôø coù quaùn taâm voâ thöôøng neân töøng taâm nieäm
sanh khôûi chuùng ta khoâng bò dính maéc vaø chaép
ñaém. Ñaây laø tu taäp Ñònh Nieäm Hôi Thôû caâu höõu
vôùi Töù Nieäm Xöù.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI MOÄT
11- Quaùn caùc phaùp voâ thöôøng toâi bieát
toâi hít voâ; quaùn caùc phaùp voâ thöôøng toâi

-332-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

bieát toâi thôû ra. Ñaây laø moät ñeà muïc tu taäp hôi
thôû trong phaùp moân Töù Nieäm Xöù ñeå thaám
nhuaàn caùc phaùp ñeàu voâ thöôøng, nhôø theá caùc
phaùp ñeán vôùi chuùng ta laø chuùng ta ñeàu buoâng
xaû saïch, vì chuùng ta hieåu:
“Buoâng xuoáng ñi! Haõy buoâng xuoáng ñi!
Chôù giöõõ laøm chi coù ích gì?
Thôû ra chaúng laïi coøn chi nöõa,
Caùc phaùp voâ thöôøng buoâng xuoáng ñi!
Ñeà muïc naøy sieâng naêng tu taäp khi ñaõ
thaám nhuaàn thì coù ích lôïi raát lôùn, ñoù laø nhìn
caùc phaùp maø khoâng dính maéc, khoâng chaáp
tröôùc. Ñaây laø tu taäp Ñònh Nieäm Hôi Thôû caâu
höõu vôùi Töù Nieäm Xöù.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI HAI
12- Quaùn ly tham toâi bieát toâi hít voâ;
quaùn ly tham toâi bieát toâi thôû ra. Theo lôøi
ñöùc Phaät daïy chæ caàn töø boû ñöôïc taâm tham laø
nhaäp vaøo Nieát Baøn, chaám döùt taùi sanh luaân
hoài. Nhö vaäy haèng ngaøy caùc baïn thöôøng taùc yù
caâu: “Quaùn ly tham toâi bieát toâi hít voâ; quaùn
ly tham toâi bieát toâi thôû ra”. Khi taâm tham ñaõ
ñöôïc ly ra thì taâm chuùng ta luoân luoân thanh
thaûn, an laïc vaø voâ söï. Taâm thanh thaûn, an laïc

-333-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

vaø voâ söï laø taâm baát ñoäng tröôùc caùc aùc phaùp vaø
caùc caûm thoï.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI BA
13- Quaùn ly saân toâi bieát toâi hít voâ;
quaùn ly saân toâi bieát toâi thôû ra. Neáu moät taâm
saân ñaõ ñöôïc töø boû saïch thì Nieát Baøn ôû taïi ñoù.
Chæ caàn chuyeân tu taäp moät ñeà muïc naøy töø boû
ñöôïc taâm saân thì con ñöôøng tu cuûa Phaät giaùo
ñaâu maáy khoù khaên. Phaûi khoâng caùc baïn? Ñöùc
Phaät ñaõ ñem lôøi daïy naøy ra baûo ñaûm vôùi chuùng
ta: “Ñieàu naøy ñaõ ñöôïc Theá Toân noùi ñeán, ñaõ
ñöôïc baäc A La Haùn noùi ñeán. Vaø toâi ñaõ ñöôïc
nghe. Naøy caùc Tyø Kheo, haõy töø boû moät
phaùp, Ta baûo ñaûm cho caùc Ngöôi khoâng ñi
ñeán laïi (taùi sanh). Theá naøo laø moät phaùp?
Saân, naøy caùc Tyø kheo laø moät phaùp caùc
Ngöôi haõy töø boû. Ta baûo ñaûm cho caùc
Ngöôi khoâng ñi taùi sanh. Theá Toân noùi leân yù
nghóa naøy. ÔÛ ñaây, ñieàu naøy ñöôïc noùi ñeán”.
Theo lôøi daïy treân ñaây chuùng ta chæ caàn tu taäp
moät ñeà muïc naøy cuõng ñuû chöùng ñaïo quaû giaûi
thoaùt, chaám döùt taùi sanh luaân hoài chæ trong moät
ñôøi naøy maø thoâi.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI BOÁN

-334-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

14- Quaùn töø boû taâm tham toâi bieát toâi
hít voâ; quaùn töø boû taâm tham toâi bieát toâi thôû
ra. Ñeà muïc naøy tu taäp cuõng gioáng nhö ñeà muïc
“Quaùn ly tham…”, nhöng ôû ñaây “Töø boû” maïnh
hôn. Vaäy khi tu taäp ly ñöôïc taâm tham thì chuùng
ta laïi keá tieáp tu taäp töø boû taâm tham thì laïi
thaám nhuaàn nhieàu hôn vaø taâm tham seõ bò dieät
tröø.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI LAÊM
15- Quaùn töø boû taâm saân toâi bieát toâi hít
voâ; quaùn töø boû taâm saân toâi bieát toâi thôû ra.
Ñeà muïc naøy tu taäp cuõng gioáng nhö ñeà muïc
“Quaùn ly saân” nhöng ôû ñaây noù maïnh hôn laø
do “Quaùn töø boû taâm saân”. Neáu ngöôøi naøo beàn
chí tu taäp, chæ moät ñeà muïc naøy cuõng ñuû laøm chuû
sanh, giaø, beänh, cheát vaø chaám döùt luaân hoài.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI SAÙU
16- Quaùn ñoaïn dieät taâm tham toâi bieát
toâi hít voâ; quaùn ñoaïn dieät taâm tham toâi
bieát toâi thôû ra. Ñeà muïc tu taäp naøy coù moät söï
quyeát lieät maïnh meõ hôn nhöõng ñeà muïc treân vì
“ñoaïn dieät taâm tham”. ÔÛ treân chæ coù “ly” vaø
“töø boû” maø thoâi. Taïi sao chæ coù taâm tham maø
phaûi ba ñeà muïc tu taäp caån thaän nhö vaäy?

-335-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Kính thöa caùc baïn! Taâm tham duïc laø moät
nguyeân nhaân sinh ra muoân thöù khoå ñau cuûa
loaøi ngöôøi. Vì theá, noù raát quan troïng ñeä nhaát
trong caùc phaùp aùc. Cho neân, tu taäp tôùi ñeà muïc
naøy caùc baïn phaûi coù söï quyeát ñònh maïnh meõ
khoâng theå loâi thoâi vôùi taâm tham duïc ñöôïc.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI BAÛY
17- Quaùn ñoaïn dieät taâm saân toâi bieát
toâi hít voâ; quaùn ñoaïn dieät taâm saân toâi bieát
toâi thôû ra. Ñeà muïc naøy cuõng coù moät söï quyeát
ñònh cuoäc ñôøi tu haønh cuûa mình ñöôïc hay khoâng
ñöôïc. Neáu moät ngöôøi tu haønh maø taâm saân coøn
thì coù nghóa lyù gì laø moät tu só. Phaûi khoâng caùc
baïn?
Saân laø moät tính raát xaáu vaø cöïc aùc, luùc saân
noù coù theå gieát ngöôøi laøm baát cöù moät vieäc gì, luùc
saân, noù cuõng khoâng sôï baát cöù moät thöù gì. Bieát
söï nguy hieåm cuûa taâm saân nhö vaäy, neân chuùng
ta quyeát lieät ñoaïn dieät taâm saân taän goác khoâng
coøn ñeå moät chuùt xíu trong taâm. Phaûi chaám döùt
ngay lieàn. Chính döùt ñöôïc taâm saân laø Nieát baøn
ngay lieàn taïi ñaây, ñaâu coù xa gì?
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI TAÙM
18- Quaùn taâm ñònh tænh toâi bieát toâi hít
voâ; quaùn taâm ñònh tænh toâi bieát toâi thôû ra.

-336-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Ñaây laø ñeà muïc phaù taâm si. Caùc baïn phaûi coá
gaéng tu taäp vôùi ñeà muïc tu taäp naøy cho nhuaàn
nhuyeãn. Khi tu taäp ñaõ nhuaàn nhuyeãn thì khoâng
bao giôø coù hoân traàm thuøy mieân vaø voâ kyù ñeán
thaêm caùc baïn. Neáu caùc baïn tu taäp chöa nhuaàn
nhuyeãn thì caùc baïn seõ bò hoân traàm thuøy mieân
ñaùnh guïc. Hoân traàm thuøy mieân laø moät phaùp cöïc
aùc ñoái vôùi nhöõng ngöôøi haønh theo Phaät giaùo.
ÑEÀ MUÏC THÖÙ MÖÔØI CHÍN
19- Vôùi taâm giaûi thoaùt toâi bieát toâi hít
voâ; vôùi taâm giaûi thoaùt toâi bieát toâi thôû ra.
Ñaây laø ñeà muïc cuoái cuøng cuûa Ñònh Nieäm Hôi
Thôû, khi taát caû caùc ñeà muïc treân ñeàu ñaõ hoaøn
taát vieân maõn thì ñeán ñeà muïc naøy laø taâm baát
ñoäng hoaøn toaøn coù nghóa laø taâm luùc naøo cuõng
thanh thaûn, an laïc vaø voâ söï töùc laø taâm ôû traïng
thaùi khoâng phoùng daät. Xöa ñöùc Phaät ñaõ xaùc
ñònh cho chuùng ta bieát traïng thaùi naøy laø cöùu
caùnh Nieát Baøn: “Ta thaønh Chaùnh Giaùc laø
nhôø taâm khoâng phoùng daät, muoân phaùp
laønh cuõng ñeàu nôi ñoù sinh ra”.

-337-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giôùi haønh thöù hai möôi ba:
GIỚI HÀNH NHÃN CĂN
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI HAØNH NHAÕN CAÊN nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa giôùi haønh nhaõn caên laø gì?
Giôùi ñöùc, giôùi haønh nhaõn caên laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh, giôùi haønh nhaõn caên laø nhöõng
lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua giôùi haønh nhaõn caên nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Moãi con ngöôøi sanh ra treân ñôøi naøy ñeàu
phaûi coù ñuû saùu caên ñoù laø:
1/ Nhaõn caên
2/ Nhó caên
3/ Tyû caên
4/ Thieät caên
5/ Thaân caên

-338-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

6/ YÙ caên
Saùu caên naøy töùc laø maét, tai, muõi, mieäng,
thaân vaø yù.
Hoâm nay chuùng ta tu hoïc veà giôùi haønh
nhaõn caên. Chuùng toâi xin giaûng daïy veà phaàn
naøy. Vaäy tu taäp veà giôùi haønh nhaõn caên nhö theá
naøo?
Tröôùc khi muoán hoïc veà giôùi haønh nhaõn
caên thì chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy
La Haàu La: “Naøy La Haàu La, con nghó theá
naøo? Con maét laø thöôøng hay laø voâ thöôøng?
– Baïch Theá Toân laø voâ thöôøng.
– Caùi gì voâ thöôøng laø khoå hay laïc?
– Baïch Theá Toân laø khoå.
– Caùi gì voâ thöôøng, khoå chòu söï bieán hoaïi thôøi coù hôïp lyù chaêng, khi quaùn caùi aáy:
“caùi naøy laø cuûa toâi, caùi naøy laø toâi, caùi naøy
laø töï ngaõ cuûa toâi?”.
– Thöa khoâng vaäy, baïch Theá Toân”.
Cuoäc vaán ñaùp giöõa ñöùc Phaät vaø La Haàu La,
chuùng ta ñaõ ruùt ra ñöôïc moät baøi hoïc, töø söï quaùn
xeùt vaø tö duy cuûa mình veà giôùi haønh nhaõn caên
töùc laø con maét. Con maét cuûa ta laø chaát duyeân
hôïp: ñaát, nöôùc, gioù, löûa caáu hôïp thaønh; khi con
maét tan raõ thì ñaát traû cho ñaát, nöôùc traû cho
nöôùc, gioù traû cho gioù, löûa traû cho löûa; khi traû

-339-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

xong ta chaúng coøn caùi gì laø ta, laø cuûa ta, laø baûn
ngaõ cuûa ta nöõa. Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñuû caùc duyeân hôïp laïi thaønh maét; heát
duyeân tan raõ noù chaúng coøn gì. Nhö vaäy maét ñaâu
phaûi laø ta, cuûa ta, baûn ngaõ cuûa ta; maét chæ laø
moät duïng cuï cuûa nhaân quaû duyeân hôïp ñeå nhaân
quaû duøng noù tieáp xuùc vaø thaáy moïi vaät; do tieáp
xuùc vaø thaáy moïi vaät môùi sinh ra caùc caûm thoï;
töø caùc caûm thoï môùi sinh ra duïc aùi, duïc aùi töùc laø
loøng ham muoán dính maéc chaáp tröôùc cuûa ta. Do
söï dính maéc chaáp tröôùc cuûa ta neân ta môùi hieåu
laàm laïc con maét laø ta, laø cuûa ta, laø baûn ngaõ cuûa
ta. Do söï laàm chaáp nhö vaäy môùi sinh ra voâ soá
laäu hoaëc; laäu hoaëc töùc laø sanh, giaø, beänh, cheát,
öu bi saàu khoå töø kieáp naøy ñeán kieáp khaùc.
Muïc ñích cuûa giôùi haønh tu taäp naøy laø ñeå
giuùp ta hieåu ñuùng moïi söï vaät nhö thaät. Nhö
vaäy, con maét laø vaät voâ thöôøng laø khoå ñau. Ñoù laø
ñieàu hôïp lyù maø khoâng theå coù ai choái caõi phuû
nhaän ñöôïc. Phaûi khoâng caùc baïn?
Khi hoïc tu giôùi haønh con maét ta neân in
ñaäm trong trí vaø quyeát chaéc, tin chaéc con maét
laø vaät voâ thöôøng laø söï khoå ñau, khoâng phaûi cuûa
ta, laø ta, laø baûn ngaõ cuûa ta.


-340-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù hai möôi boán:
GIỚI HÀNH SẮC TRẦN
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI HAØNH SAÉC TRAÀN nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa giôùi haønh saéc traàn laø gì?
Giôùi ñöùc giôùi haønh saéc traàn laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh, giôùi haønh saéc traàn laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua giôùi haønh saéc traàn nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Vaäy con maét ñeå laøm gì? Con maét duøng ñeå
troâng thaáy hình saéc cuûa caùc phaùp traàn. Vaäy
phaùp traàn laø gì?
Tröôùc khi traû lôøi caâu hoûi naøy, chuùng ta
haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy La Haàu La: “Naøy

-341-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

La Haàu La, con nghó theá naøo? Saéc traàn laø
thöôøng hay voâ thöôøng?
– Baïch Theá Toân, laø voâ thöôøng.
– Caùi gì voâ thöôøng laø khoå hay laïc?
– Baïch Theá Toân laø khoå.
– Caùi gì voâ thöôøng, khoå, chòu söï bieán hoaïi, thôøi coù hôïp lyù chaêng khi quaùn caùi aáy:
“caùi naøy laø cuûa toâi, caùi naøy laø toâi, caùi naøy
laø töï ngaõ cuûa toâi?”.
– Thöa khoâng vaäy, baïch Theá Toân”.
Taát caû phaùp traàn ñeàu goàm coù khoâng ngoaøi
saùu phaùp:
1/ Saéc traàn
2/ Thinh traàn
3/ Höông traàn
4/ Vò traàn
5/ Xuùc traàn
6/ Phaùp traàn
Khi quaùn thaáy saùu phaùp traàn naøy laø voâ
thöôøng, laø khoå, laø chòu söï bieán hoaïi, noù khoâng
phaûi laø ta, cuûa ta, baûn ngaõ cuûa ta. Vaäy ta coøn
öa thích noù laøm gì; noù laø phaùp khoå, mang ñeán
khoå cho ta. Cho neân, töø ñaây chuùng ta phaûi coù

-342-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñoâi maét nhìn thaáy caùc phaùp traàn laø thaáy söï khoå
ñau; noù chaúng haïnh phuùc gì maø chaáp nhaän, maø
dính maéc; caàn phaûi traùnh xa vaø thöôøng nhaéc
taâm chôù neân öa thích, phaûi töø boû, phaûi ñoaïn lìa.
Nhôø söï tu taäp thaáy bieát saùu phaùp traàn naøy
laø phaùp khoå ñau neân quyeát taâm xa lìa, töø boû, vì
theá chuùng ta môùi ñuû can ñaûm soáng vaø chaáp
nhaän moät ñôøi soáng ba y moät baùt, vôùi taâm hoàn
traéng baïch nhö voû oác, phoùng khoaùng nhö hö
khoâng, chaúng coøn moät phaùp naøo laøm vöôùng baän
taâm ta. Chuøa to, Phaät lôùn, nhaø cöûa cao roäng,
tieàn baïc chaâu baùu nhieàu cuõng khoâng meâ hoaëc
ta, cuõng khoâng laøm cho ta öa thích. Danh lôïi duø
cao sang toät ñænh, ta xem nhö maây khoùi giöõa hö
khoâng, nhö nöôùc chaûy qua caàu.
Hieåu thaáu roõ caùc phaùp traàn khoâng phaûi
cuûa ta, laø ta, laø baûn ngaõ, thì ta töø boû chuùng xa
lìa chuùng deã daøng, chaúng bao giôø coøn nuoái tieác,
luoân luoân sôï haõi chuùng. Cho neân, moãi laàn coù ai
cuùng döôøng cho mình moät vaät duøng gì, moät moùn
aên gì hoaëc tieàn baïc y aùo chuùng ta ñeàu sôï haõi, vì
nhöõng vaät ñoù laø raén ñoäc seõ gieát ta cheát trong
giôùi luaät, vaø laøm ta maát ñöôøng ñi ñeán söï giaûi
phoùng trong maët traän sanh töû luaân hoài.
Saéc, thinh, höông, vò, xuùc, phaùp laø nhöõng
phaùp ñaùng löu yù vaø caàn phaûi traùnh xa, töø boû.

-343-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Laø ngöôøi tu só Phaät giaùo, ta phaûi soáng nhö Phaät
“chöùng ñaïo döôùi goác caây, cheát naèm döôùi
goác caây maø cheát”. Soáng ñöôïc nhö vaäy saéc,
thinh, höông, vò, xuùc, phaùp traàn môùi khoâng taùc
ñoäng taâm ta ñöôïc.


-344-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Giôùi haønh thöù hai möôi laêm:
GIỚI HÀNH NHÃN THỨC
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng GIÔÙI HAØNH NHAÕN THÖÙC nghieâm
chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi haïnh
vaø giôùi haønh cuûa noù. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh cuûa giôùi haønh nhaõn thöùc laø gì?
Giôùi ñöùc, giôùi haønh nhaõn thöùc laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh nghieäp.
Giôùi haïnh, giôùi haønh nhaõn thöùc laø nhöõng
lôøi daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua giôùi haønh nhaõn thöùc nhö:
noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v.. Nhöõng
oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø Chaùnh
nghieäp.
Treân ñaây, chuùng ta ñaõ hoïc veà Giôùi haønh
nhaõn caên. Giôùi haønh saéc traàn vaø tieáp ñeán laø
Giôùi haønh nhaõn thöùc. Vaäy giôùi haønh nhaõn thöùc
nhö theá naøo?
Tröôùc khi muoán tu hoïc veà giôùi haønh nhaõn
thöùc thì chuùng ta haõy laéng nghe ñöùc Phaät daïy
La Haàu La: “Naøy La Haàu La, con nghó theá

-345-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

naøo, nhaõn thöùc laø thöôøng hay laø voâ
thöôøng?
– Baïch Theá Toân, laø voâ thöôøng.
– Caùi gì voâ thöôøng laø khoå hay laïc?
– Baïch Theá Toân, laø khoå.
– Caùi gì voâ thöôøng, khoå chòu söï bieán
hoaïi thôøi coù hôïp lyù chaêng khi quaùn caùi aáy:
“caùi naøy laø cuûa toâi, caùi naøy laø toâi, caùi naøy
laø baûn ngaõ cuûa toâi?”.
– Thöa khoâng vaäy, baïch Theá Toân”.
Ñoïc nhöõng ñoaïn kinh vaán ñaùp treân ñaây
cuûa ñöùc Phaät vaø La Haàu La chuùng ta ruùt ra
ñöôïc moät baøi phaùp tu hoïc coù hieäu quaû xaû taâm ly
duïc ly aùc phaùp dieät ngaõ, dieät taâm tham, saân, si,
v.v.. deã daøng, khoâng coù khoù khaên, khoâng coù
meät nhoïc, khoâng coù phí söùc vaø keát quaû giaûi
thoaùt raát thöïc teá, roõ raøng, cuï theå.
Ñoaïn kinh naøy ñöùc Phaät ñaõ xaùc ñònh:
“Nhaõn thöùc (taùnh thaáy) laø voâ thöôøng, laø khoå laø
bieán hoaïi, khoâng thöôøng haèng, di dòch, thöôøng
thay ñoåi”, khoâng nhö Ñaïi thöøa vaø Thieàn toâng
nghó noù laø thaàn thöùc, laø Phaät taùnh. Ñoaïn kinh
naøy ñaõ laøm ñaûo loän caùi hieåu cuûa Ñaïi Thöøa vaø
Thieàn toâng maø töø xöa ñeán nay cho thaáy caùi
nhaõn thöùc naøy khoâng phaûi laø cuûa ta, laø ta, laø

-346-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

baûn ngaõ cuûa ta. Söï thaät nhaõn thöùc naøy chæ laø
do caùc duyeân nhaân quaû taïo thaønh theo nghieäp
löïc cuûa noù laøm neân nhö treân ñaõ noùi. Ñöùc Phaät
daïy: “Thaân ngöôøi do thöøa töï cuûa nghieäp
maø coù”, chöù naøo phaûi ñaâu do moät linh hoàn hay
moät thaàn thöùc ñi taùi sanh luaân hoài maø coù.
Trong saéc uaån goàm coù saùu thöùc:
1/ Nhaõn thöùc
2/ Nhó thöùc
3/ Tyû thöùc
4/ Thieät thöùc
5/ Thaân thöùc
7/ YÙ thöùc
Trong thaân ngöôøi naøo cuõng coù ñuû saùu thöùc
naøy, nhoùm saùu thöùc naøy coù chung moät caùi teân
goïi laø saéc thöùc.
Nhoùm saùu thöùc naøy coøn goïi laø saùu teân gaùc
cöûa thaønh. Saùu teân gaùc cöûa thaønh naøy noù coù
quyeàn haïn raát lôùn, muoán cho ai vaøo thaønh thì
môùi ñöôïc vaøo, coøn khoâng muoán cho ai vaøo thì
khoâng ai ñöôïc vaøo. Do coù quyeàn haïn lôùùn nhö
vaäy neân ñöùc Phaät daïy chuùng ta bieát caùch söû
duïng saùu teân gaùc cöûa thaønh naøy ñeå ngaên caûn

-347-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

khoâng cho keû aùc vaøo thaønh. Nhôø ñoù maø thaønh
trì naøy ñöôïc bình an, voâ söï.
Chuùng ta ñoïc laïi ñoaïn kinh giôùi haønh thöù
23, 24 töùc laø hoïc veà giôùi haønh nhaõn caên vaø giôùi
haønh saéc traàn; hoïc veà giôùi haønh nhaõn caên töùc
laø hoïc veà baûn ñoà cuûa saùu cöûa thaønh; hoïc veà giôùi
haønh saéc traàn laø hoïc veà saùu teân giaëc ôû beân
ngoaøi thöôøng hay vaøo thaønh khuûng boá vaø xaâm
chieám thaønh. Coøn giôùi haønh thöù 25 laø hoïc veà
saùu ngöôøi lính giöõ thaønh töùc laø saùu thöùc.
ÔÛ nhöõng baøi kinh treân ñaây cho chuùng ta
thaáy bieát raát roõ raøng: Thaân chuùng ta laø thaønh;
saùu caên laø saùu cöûa thaønh; saùu traàn laø saùu teân
giaëc; saùu thöùc laø saùu ngöôøi lính gaùc thaønh. Ñoù
laø moät kòch tröôøng cuûa nhaân quaû taïo ra ñeå
chuùng ta dieãn tuoàng thaát tình luïc duïc, chöù
chaúng coù gì laø chaân thaät laø cuûa chuùng ta caû. Do
voâ minh maø chuùng ta laàm chaáp laø coù thaät. Moät
troø aûo aûnh cuûa nhaân quaû, theá maø loaøi ngöôøi
treân haønh tinh naøy coù maáy ai bieát roõ raøng.
Phaûi khoâng caùc baïn?
Ñaây laø vuõ truï quan cuûa Phaät giaùo qua ba
giôùi töôïng tröng naøy: “nhaõn saéc giôùi” laø con
maét tieáp xuùc vôùi “saéc traàn giôùi”. Saéc traàn laø
hình saéc, hình töôùng cuûa vaïn vaät, khi caên traàn
tieáp xuùc nhau thì sinh ra caûm thoï môùi sinh ra

-348-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

“saéc thöùc giôùi”. Coù saùu thöùc môùi coù aùi duïc. Do
caên, traàn, thöùc hoïp nhau, neân goïi laø luïc nhaäp.
Do luïc nhaäp maø theá giôùi quan cuûa Phaät giaùo
môùi hieän baøy caû moät söï khoå ñau.
Cho neân, ñöùc Phaät daïy: “Saùu caên, saùu
traàn, saùu thöùc, laø voâ thöôøng, laø khoå laø
bieán hoaïi, chuùng khoâng phaûi laø ta, laø cuûa
ta, laø baûn ngaõ cuûa ta”. Do söï thaáu hieåu naøy
ta môùi bieát roõ, ñaây laø moät troø aûo kòch cuûa nhaân
quaû. Do bieát chuùng laø troø aûo kòch, chuùng ta
khoâng chaáp nhaän. Vì theá, ñoái vôùi chuùng ta,
chuùng laøm gì ta vaãn thaûn nhieân baát ñoäng. Ví
nhö con maét nhìn thaáy moïi vaät, bieát roõ moïi vaät
maø khoâng sinh taâm tham ñaém ham muoán moïi
vaät. Ñoù laø caùch thöùc yeåm ly con maét, yeåm ly
caùc saéc, yeåm ly caùc thöùc, yeåm ly caùc xuùc. Muoán
thaáy roõ söï yeåm ly, xin caùc baïn haõy ñoïc laïi ñoaïn
kinh Giaùo Giôùi La Haàu La thì roõ: “Naøy La
Haàu La, do thaáy vaäy vò ña vaên Thaùnh ñeä töû
yeåm ly con maét, yeåm ly caùc saéc, yeåm ly
nhaõn thöùc, yeåm ly nhaõn xuùc, do duyeân
nhaõn xuùc naøy ñöôïc khôûi leân thoï, töôûng,
haønh, thöùc. Vò aáy yeåm ly luoân phoùng khôûi
leân”.
Do luïc nhaäp naøy ta khoâng chaáp nhaän; ta
khoâng chaáp nhaän töùc laø yeåm ly. Do söï yeåm ly

-349-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

ta ly tham, ly saân, ly si; do ly tham ly saân, ly si
maø ta ñöôïc giaûi thoaùt khi taâm ly saïch tham,
saân, si. Töï trong taâm saïch tham, saân, si laø
thanh tònh, laø ta ñaõ coù söï hieåu bieát raèng ta ñaõ
tu taäp xong.
Trong söï giaûi thoaùt laø coù söï hieåu bieát:
“Sanh ñaõ taän Phaïm haïnh ñaõ thaønh, caùc
vieäc neân laøm ñaõ laøm, khoâng coøn trôû lui
trong traïng thaùi naøy nöõa”. Ñeán ñaây chaám
döùt nhöõng baøi kinh Giaùo Giôùi La Haàu La.
Nhöng noù laø nhöõng giôùi luaät caên baûn nhaát cuûa
ngöôøi môùi vaøo tu theo Phaät giaùo maø keát quaû
khoâng thua keùm baát cöù nhöõng vò Tröôûng laõo
naøo trong Phaät giaùo.
Neáu ngöôøi môùi vaøo tu theo Phaät giaùo maø
khoâng ñöôïc höôùng daãn tu taäp theo giaùo phaùp
giôùi luaät caên baûn naøy thì khoâng bao giôø tìm
thaáy söï giaûi thoaùt chaân thaät.
Döïa vaøo nhöõng lôøi daïy giôùi luaät cuûa ñöùc
Phaät cho ngöôøi Sa di ñaàu tieân trong Phaät giaùo
(La Haàu La) chuùng toâi bieân soaïn thaønh boä Giôùi
Haønh Ñöùc Thaùnh Sa Di ñeå nhöõng ngöôøi môùi
böôùc chaân vaøo ñaïo Phaät, ngay töø phuùt ñaàu tieân
tu taäp vaãn tìm thaáy söï giaûi thoaùt thaät söï.
Do boä saùch naøy ñöôïc truyeàn thöøa 2548
naêm töø ñaát nöôùc AÁn Ñoä. Khi truyeàn sang ñeán

-350-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

nöôùc Vieät Nam treân 2000 naêm vaên hieán cuûa ñaát
nöôùc naøy, hoâm nay ñöôïc chuùng toâi bieân soaïn
thaønh moät saùch ñaïo ñöùc Vieät Nam laáy teân laø
VAÊN HOÙA ÑAÏO ÑÖÙC TRUYEÀN THOÁNG VIEÄT
NAM TAÄP I.


-351-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

SO SÁNH GIỮA GIỚI BỔN VÀ GIỚI KINH
B
aét ñaàu hoïc, tu taäp vaø muoán ñaït ñöôïc
moät ñôøi soáng giôùi luaät khaåu haønh nghieäp
nghieâm chænh thì phaûi thoâng hieåu: giôùi ñöùc, giôùi
haïnh vaø giôùi haønh. Vaäy giôùi ñöùc, giôùi haïnh vaø
giôùi haønh laø gì?
Giôùi ñöùc khaåu haønh nghieäp laø nhöõng lôøi
daïy ñaïo ñöùc veà ñôøi soáng cuûa con ngöôøi töùc laø
Chaùnh ngöõ nghieäp.
Giôùi haïnh khaåu haønh nghieäp laø nhöõng lôøi
daïy veà Phaïm haïnh töùc laø oai nghi teá haïnh
thöôøng theå hieän qua nhöõng khaåu haønh nghieäp
nhö: noùi, nín, tieáp giao vôùi moïi ngöôøi, v.v..
Nhöõng oai nghi teá haïnh nhö vaäy ñöôïc goïi laø
Chaùnh khaåu nghieäp.
Nhö caùc baïn ñaõ bieát trong taïng kinh
Nikaya, haàu heát nhöõng baøi kinh Phaät thuyeát
ñeàu noùi veà caùch thöùc ngaên ngöøa vaø dieät tröø caùc
aùc phaùp ñeå luoân luoân giöõ gìn vaø taêng tröôûng
thieän phaùp töùc laø giöõ gìn taâm thanh thaûn, an
laïc vaø voâ söï. Ñoái vôùi Phaät giaùo, thieän phaùp laø
giôùi luaät cuûa Phaät, cho neân khi daïy oâng Anan
hay daïy oâng La Haàu La…, nhöõng baøi kinh aáy

-352-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

ñeàu coù teân laø Giaùo giôùi Anan hay giaùo giôùi La
Haàu La…; nhöõng baøi phaùp aáy goïi laø “Giôùi
kinh”. Coøn moät vaøi baøi kinh khaùc chæ daïy veà
söï sai laàm cuûa giaùo phaùp Baø La Moân neân noù
khoâng ñöôïc xem laø giôùi luaät maø thoâi.
Nhö caùc baïn ñaõ ñoïc Möôøi Giôùi Ñöùc Thaùnh
Sa Di, do töø boä giôùi boån Patimoka toâi bieân soaïn
ra, tuy bieát raèng boä giôùi boån naøy laø cuûa caùc Toå
bieân soaïn, nhöng toâi thaáy caùc Toå döïa vaøo
nhöõng giôùi kinh Phaïm Voõng neân khoâng coù gì
sai, chæ sai moät ñieàu laø bieán giôùi ñöùc, giôùi
haïnh, giôùi haønh thaønh boä Giôùi caám. Boä
Giôùi caám Ba La Moäc Xoa Ñeà naøy ñaõ laøm maát
heát yù nghóa töï giaùc, töï nguyeän soáng ñôøi soáng
Phaïm haïnh cuûa Phaät giaùo. Bôûi vì giôùi caám laø
baét buoäc ngöôøi khaùc phaûi thi haønh khoâng ñöôïc
vi phaïm hôn laø ñeå moïi ngöôøi töï nguyeän, töï giaùc
chaáp nhaän khoâng phaïm giôùi laø vì lyù do giaûi
thoaùt moïi khoå aùch cho chính mình.
Phaät giaùo ra ñôøi vì lôïi ích cho loaøi ngöôøi,
neân Phaät giaùo khoâng bao giôø duï doã vaø cuõng
khoâng bao giôø baét buoäc moät ai giöõ gìn caùi naøy,
tu taäp caùi kia. Baïn ñeán vôùi ñaïo Phaät laø ñeán vôùi
söï giaûi thoaùt an vui cho chính baïn, chöù ñaïo
Phaät khoâng coù mong caàu baïn ñeán vôùi ñaïo Phaät
ñeå mang lôïi ích gì cho ñaïo Phaät. Ñaïo Phaät

-353-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

khoâng caàn chuøa to, Phaät lôùn, khoâng caàn cuùng
baùi tuïng nieäm, v.v.. chæ caàn ngöôøi ñeán vôùi ñaïo
Phaät laø khoâng laøm khoå mình, khoâng laøm khoå
ngöôøi vaø khoâng laøm khoå chuùng sanh.
Cho neân, boä giôùi caám naøy thay vì laø boä
giôùi ñöùc, giôùi haïnh, giôùi haønh, ñeå trôû thaønh
moät neáp soáng coù vaên hoùa, coù ñaïo ñöùc nhaân baûn
laøm ngöôøi, nhöng caùc Toå khoâng hieåu yù Phaät
neân ñaõ bieán boä Giôùi luaät naøy thaønh phaùp luaät
cuûa moät quoác gia ñeå tröøng trò nhöõng phaïm
nhaân. Vì theá, khieán cho tu só Phaät giaùo bò öùc
cheá thaân taâm trong giôùi caám. Cho neân, trong
nhöõng taäp Ñöôøng Veà Xöù Phaät toâi coù noùi: “Töø
khi coù giôùi caám ra ñôøi thì tu só caøng phaïm
giôùi nhieàu hôn” laø lyù do naøy.
Taïi sao khi coù giôùi luaät tu só laïi phaïm giôùi
nhieàu hôn? Taïi vì do giôùi caám öùc cheá taâm tham
duïc, trong khi tu só chöa coù phaùp tu taäp ly tham
duïc. Do vì theá, tu só leùn luùt laøm nhöõng ñieàu phi
phaùp, khoâng ñuùng Phaïm haïnh, thöôøng vi phaïm
vaøo giôùi caám. Khi ñaõ vi phaïm thì hoï raát xaáu hoå
vôùi nhöõng ngöôøi khaùc, vôùi chính löông taâm hoï,
vì theá, hoï tìm caùch beû vuïn giôùi ra ñeå vi phaïm
maø khoâng bò löông taâm caén röùt vaø traùnh khoûi
bò moïi ngöôøi chæ trích. Xin caùc baïn ñoïc moät
kinh giôùi do caùc Toå kheùo luaän ñeå beû vuïn giôùi aên

-354-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

phi thôøi: “Chö thieân aên tröôùc giôø ngoï, Phaät
aên giôø ngoï, chuùng sanh aên sau giôø ngoï,
ngaï quyû aên ñeâm”. Ñoù laø moät ñoaïn giôùi boån
maø caùc Toå söû duïng noù nhö moät chieác buøa hoä
maïng ñoái vôùi nam, nöõ Phaät töû.
Giôùi caám uoáng röôïu thì laïi daïy raèng:
“Caám uoáng röôïu say, chöù khoâng caám uoáng
röôïu”. Cho neân, tu só hieän giôø aên uoáng phi
thôøi, laïi coøn nghieän ngaäp thuoác laù, röôïu, caø
pheâ, traø, v.v..
Ñaïo Phaät laø ñaïo xaû taâm, nhöng giôùi caám
laø moät phöông phaùp öùc cheá taâm, thaønh thöû
giôùi boån ñi ngöôïc laïi giôùi kinh hay noùi caùch
khaùc laø ñi ngöôïc laïi giaùo phaùp cuûa Phaät khieán
cho nhöõng ngöôøi tu hoïc theo Phaät giaùo khoâng
tìm thaáy söï giaûi thoaùt, maø caøng tu laïi caøng khoå
ñau hôn. Do theá, hieän giôø tuy coù giôùi boån maø tu
só thì phaïm giôùi beû vuïn giôùi tan naùt; coøn giôùi
ñöùc, giôùi haïnh, giôùi haønh thì chaúng ai bieát ñeán.
Trong khi aáy ñöùc Phaät daïy La Haàu La ñaày ñuû
caùc giôùi, töø giôùi caám maø khoâng caám, ñeán giôùi
ñöùc, giôùi haïnh vaø cuoái cuøng laø giôùi haønh. Nhö
vaäy tính ra giôùi luaät cuûa ngöôøi Sa di môùi vaøo tu
phaûi tu hoïc 104 giôùi coäng theâm 100 giôùi chuùng
hoïc nöõa laø 204 giôùi, chöù khoâng phaûi chæ coù thaäp
giôùi Sa di nhö caùc Toå ñaõ daïy.

-355-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Sau khi tu hoïc xong boä giôùi luaät naøy,
chuùng toâi seõ bieân soaïn tieáp boä “Giôùi Haïnh
Oai Nghi Thaùnh Sa Di”, giuùp nhöõng ai môùi
böôùc chaân vaøo ñaïo Phaät, ñeå coù nhöõng oai nghi
teá haïnh cuûa moät baäc Thaùnh ñeä töû Phaät.
—-—-
HEÁT PHAÀN II

-356-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

MỤC LỤC
Phần I: Văn hóa 10 giới đức Sadi ………………………….. 5 Lời giới thiệu văn hóa mười giới đức Sadi ……….. 7 Lời nói đầu …………………………………………………… 9 Lời bạt ……………………………………………………….. 19 Chương I : Văn hóa mười giới đức Sadi ………… 25 Giới đức Sadi thứ nhất …………………………… 25 Giới đức Sadi thứ hai …………………………….. 41 Giới đức Sadi thứ ba ……………………………… 51 Giới đức Sadi thứ tư ………………………………. 63 Giới đức Sadi thứ năm …………………………… 74 Giới đức Sadi thứ sáu …………………………….. 84 Giới đức Sadi thứ bảy ……………………………. 95 Giới đức Sadi thứ tám ………………………….. 109 Giới đức Sadi thứ chín …………………………. 119 Giới đức Sadi thứ mười ……………………….. 131 Tổng quát mười giới đức Sadi …………………….. 140 Phần II: Văn hóa 25 giới hành Sadi ……………………. 163 Lời nói đầu ……………………………………………….. 165 Tiểu sử La Hầu La …………………………………….. 169 Giới thiệu lịch sử Sadi đầu tiên trong đạo Phật 169 La Hầu La ………………………………………………… 171 25 giới hành Sadi ………………………………………. 197 Giới thiệu bộ giới hành Sadi …………………. 198 Giới hành thứ nhất ………………………………. 202 Giới hành thứ hai ………………………………… 211 Giới hành thứ ba …………………………………. 216 Giới hành thứ tư ………………………………….. 220 Giới hành thứ năm ………………………………. 241

-357-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

Giới hành thứ sáu ………………………………… 259 Giới hành thứ bảy ……………………………….. 264 Giới hành thứ tám ……………………………….. 267 Giới hành thứ chín ………………………………. 269 Giới hành thứ mười …………………………….. 272 Giới hành thứ mười một ………………………. 277 Giới hành thứ mười hai ……………………….. 281 Giới hành thứ mười ba …………………………. 283 Giới hành thứ mười bốn ………………………. 286 Giới hành thứ mười lăm ………………………. 289 Giới hành thứ mười sáu ……………………….. 292 Giới hành thứ mười bảy ……………………….. 297 Giới hành thứ mười tám ………………………. 302 Giới hành thứ mười chín ……………………… 306 Giới hành thứ hai mươi ……………………….. 310 Giới hành thứ hai mươi mốt …………………. 316 Giới hành thứ hai mươi hai …………………… 319 Giới hành thứ hai mươi ba ……………………. 338 Giới hành thứ hai mươi bốn …………………. 341 Giới hành thứ hai mươi lăm …………………. 345 So sánh giữa bổn và giới kinh …………………….. 352 Mục lục ………………………………………………………….. 357

-358-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
GIÔÙI THIEÄU SAÙCH

1- Ñöôøng veà xöù Phaät (Möôøi taäp, boä môùi).
2- Nhöõng lôøi goác Phaät daïy (4 taäp, boä môùi –
2011).
3- Vaên hoùa Phaät giaùo truyeàn thoáng (2 taäp,
boä môùi – 2011).
4- Ñaïo ñöùc laøm ngöôøi (Taäp I, II…).
5- Caåm nang tu Phaät (Hai taäp).
6- Thieàn caên baûn.
7- Haønh thaäp thieän & Töù voâ löôïng taâm.
8- Nhöõng chaëng ñöôøng tu hoïc cuûa ngöôøi cö
só.
9- Thôøi khoùa tu taäp trong thôøi ñöùc Phaät.
10- Dieãn ñaøn Chôn Nhö (töùc Giaùo aùn tu taäp cho ngöôøi cö só vì chaùnh Phaät phaùp) (Taäp I, II,
III, IV, V, VI, VII).
11- Giaùo aùn reøn nhaân caùch lôùp Nguõ Giôùi:
Ñöùc Hieáu Sinh (Taäp I, II, III).
12- Giaùo aùn reøn nhaân caùch lôùp Nguõ Giôùi:
Ñöùc Ly Tham (Taäp I…).
13- Giaùo aùn reøn nhaân caùch lôùp Nguõ Giôùi:
Ñaïo Ñöùc Gia Ñình (Taäp I…).
14- Möôøi Ñöùc Thaùnh Sa Di (Taäp I, II).

-359-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

15- Giôùi ñöùc Thaùnh Taêng, Thaùnh Ni.
16- Ñònh nieäm hôi thôû.
17- Phaät giaùo coù ñöôøng loái rieâng bieät.
18- Phaùp moân nieäm Phaät töù baát hoaïi tònh.
19- Nghi thöùc thoï trai.
20- Nhöõng lôøi taâm huyeát…
21- Möôøi hai cöûa vaøo ñaïo (2009).
22- Taïo duyeân giaùo hoùa chuùng sinh (bộ môùi
2009).
23- Loøng yeâu thöông (2009).
24- Linh hoàn khoâng coù (2010 quyù I).
25- Muoán chöùng ñaïo phaûi tu phaùp moân naøo?
(2010)
26- Ba möôi baûy phaåm trôï ñaïo (2010).
27- Giôùi ñöùc laøm ngöôøi – 2 taäp (boä môùi –
2010).
28- Lòch söû chuøa Am (boä môùi – 2010).
29- Linh hoàn khoâng coù – taùi baûn laàn I
(2010 quyù IV).
30- Soáng moät mình nhö con Teâ Ngöu
31- Loøng yeâu thöông – taäp 2 (2011 quyù I) ….

-360-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC

Caùc trang web hieän haønh coù ñaêng taûi saùch
cuûa Tröôûng laõo Thích Thoâng Laïc:
http://www.nguyenthuychonnhu.net
http://www.chonlac.org http://www.chonnhu.net
http://www.thuvienthaythonglac.net

Öôùc mong moïi ngöôøi soáng khoâng laøm khoå
mình, khoå ngöôøi vaø khoå chuùng sinh.

-361-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

PHAÄT TÖÛ XIN AÁN TOÁNG KINH
“VĂN HÓA PHẬT GIÁO TRUYỀN THỐNG – TẬP I”

THÍCH THANH ÑÖÙC
THÍCH LIEÂN NHAÃN
COÂNG TY COÅ PHAÀN AN PHÖÔÙC
HAØ NOÄI

-362-

TRÖÔÛNG LAÕO THÍCH THOÂNG LAÏC
VĂN HÓA PHẬT GIÁO TRUYỀN THỐNG – TẬP I Tröôûng laõo THÍCH THOÂNG LAÏC

NHAØ XUAÁT BAÛN TOÂN GIAÙO
Phöôøng Yeân Hoøa – Q.Caàu Giaáy – Haø Noäi
ÑT: (04) 37822845 – Fax: (04) 37822841
Chòu traùch nhieäm xuaát baûn:
Nguyeãn Coâng Oaùnh
Bieân taäp: Traàn Xuaân Lyù
Bìa & Trình baøy: Thanh Tueä
Söûa baûn in: Ngoïc Phuùc
Ñoái taùc lieân keát:
TU VIEÄN CHÔN NHÖ
Ñieänthoaïi: 066.3892911
Email: chonnhu.info@gmail.com

Soá löôïng in: 2.000 baûn, khoå: 13 x 20,5 cm
In taïi CTY COÅ PHAÀN IN KHUYEÁN HOÏC PHÍA NAM
(Tp.HCM. ÑT: 38164415)
Soá xuaát baûn: 1171-2010/CXB/111-248/TG
In xong vaø noäp löu chieåu quyù I naêm 2011
-363-

VAÊN HOÙA PHAÄT GIAÙO TRUYEÀN THOÁNG – TAÄP 1

-364-

About The Author

Leave Comment